Christmas #44

Χριστούγεννα στην πόλη

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Agenda, Παιδί, Ψυχαγωγία.

Της Δήημτρας Τριανταφύλλου

Τα παιδιά μεγαλώνουν και πρέπει να μεγαλώνουν χωρίς να τους σερβίρουμε παιδιάστικα θέματα. Δεν πρέπει να τα υποτιμάμε, αλλά αντιθέτως να τα προικίζουμε με ερεθίσματα. Άρα οι γονείς οφείλουν να έχουν πάντα τις κεραίες τους ανοιχτές. Το πώς θα ξεχωρίζουν την πραγματικά «θρεπτική τροφή» για το παιδί τους είναι ένα ζήτημα με τη σημερινή πολυδιάστατη καθημερινότητά μας.

Τι συμβαίνει την περίοδο των γιορτών σε μια πόλη ούτως ή άλλως πλημμυρισμένη από παιδικά θεάματα όλων των ειδών; Ποιες είναι οι προσδοκίες των παιδιών, ποιες των γονιών και ποιος ο ρόλος του πολιτισμού για τα παιδιά σε στιγμές «ξεχωριστής βαρύτητας», όπως τα Χριστούγεννα; Το ερευνήσαμε κι αναμεταδίδουμε!

Ήδη η κλεψύδρα έχει γυρίσει ανάποδα κι όλα σε αυτή την πόλη καταμαρτυρούν τη λαχτάρα της για τον ερχομό των γιορτών- η νέα συνήθεια των μέσων μαζικής ενημέρωσης, του marketing αλλά και του ίδιου του κόσμου είναι η καθημερινή υπενθύμιση των ημερών που μας απομένουν μέχρι τα Χριστούγεννα.
Βέβαια, η παγκόσμια αλήθεια είναι ότι Χριστούγεννα= παιδί. Και για τα παιδιά της πόλης, Χριστούγεννα, εκτός από δώρα κι επισκέψεις σε φίλους και συγγενείς, είναι και βόλτες στους στολισμένους δρόμους και συμμετοχή στις πολυάριθμες δραστηριότητες σχεδιασμένες για τα παιδιά και για την οικογένεια. Ειδικά τα δύο τελευταία χρόνια παρατηρούμε το φαινόμενο του…κατακλυσμού στις εκδηλώσεις για παιδιά.
Η αλήθεια είναι ότι μέσα στις γιορτές θα τρέχουν μερικά αναμφίβολα εξαιρετικά θεάματα, όχι μόνο για τα παιδιά αλλά για όλη την οικογένεια, και προσωπικά πιστεύω το να μας ευχαριστεί και να μας γεμίζει η παράσταση που βλέπουμε όσο και τα παιδιά μας αποτελεί ένα αλάνθαστο κριτήριο για την ποιότητα του εκάστοτε θεάματος.

«Προσοχή! ο Πρίγκιπας Λερώνει»

Ένα φωτεινό παράδειγμα της παραπάνω συνθήκης είναι η όπερα «Προσοχή! ο Πρίγκιπας Λερώνει» στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Τη μουσική υπογράφει ο συνθέτης Νίκος Κυπουργός και το ποιητικό κείμενο και τη σκηνοθεσία ο Θωμάς Μοσχόπουλος, δύο δημιουργοί με ισχυρό στίγμα ο καθένας. Αποτέλεσμα; Αυτή τη στιγμή, ολόκληρη η πόλη να μιλάει για το ανατρεπτικό παραμύθι «όπου όλα είναι λίγο ‘πειραγμένα’ και τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται στην αρχή», όπως το θέτουν οι ίδιοι οι δημιουργοί. Η ιστορία βασίζεται στο διάσημο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν «Ο πρίγκιπας λερώνει» με το δράμα να αναμειγνύεται με την κωμωδία, το συναίσθημα με τον κυνισμό κι η γοητεία με την απογοήτευση. Μάλιστα, ενδεικτικό της δικής μας συμμετοχής σε αυτή την όπερα είναι ότι είναι η πρώτη φορά που η Λυρική εγκαινιάζει και μια σειρά βραδινών παραστάσεων σε παραγωγή που απευθύνεται και στα παιδιά.

Πέρυσι, ο έμπειρος σκηνοθέτης υπέγραψε «Το νησί των θησαυρών» του Ρόμπερτ Στίβενσον στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με ένα «χρυσό» καστ στα χέρια του: από τους ηθοποιούς Αργύρη Ξάφη, Θάνο Τοκάκη, Άννα Καλαϊτζίδου κ.ά μέχρι τα σκηνικά της Λίλης Πεζανού. Τα παιδιά έβλεπαν την άκρως διαδραστική παράσταση να εξελίσσεται πάνω σε μεγάλα τραπέζια, σε σκάλες κι εν κινήσει! Τέτοια ήταν η επιτυχία της που φέτος επαναλαμβάνεται- οι παραστάσεις ξεκίνησαν εδώ και λίγες ημέρες.

Από αγάπη… ζουν οι άνθρωποι

Πρόσφατα, έκανε πρεμιέρα κι άλλη μια παράσταση που μοιάζει με πραγματικό διαμαντάκι κατ’ αρχάς λόγω της εξαιρετικής ομάδας συντελεστών της. Στο έργο «Από τι ζουν οι άνθρωποι» η Όλια Λαζαρίδου έκανε τη σύγχρονη διασκευή του εξαιρετικού ομώνυμου διηγήματος του Λέοντος Τολστόι, ενώ ανέλαβε από κοινού με τους Γιώργο Νανούρη και Ηλία Κουνέλα τη σκηνοθεσία και τις ερμηνείες. Η μουσική έχει τη σφραγίδα του Κωνσταντίνου Βήτα, ενώ το μαγικό σκηνικό τοπίο υπογράφει η Κατερίνα Χριστίνα Μανωλάκου. Με δύο λόγια: all star cast.

Η ιστορία είναι απλή. Ένας φτωχός παπουτσής, την πιο κρύα νύχτα του χειμώνα, βγήκε τουρτουρίζοντας έξω στο χιόνι για να μαζέψει τα λεφτά που του χρωστούσαν. Σε μια γωνιά του δρόμου έπεσε πάνω σ’ ένα σωριασμένο, παράξενο, γυμνό άνθρωπο. Αποφάσισε να τον πάρει μαζί στο σπίτι του. Από το σημείο αυτό ξεκινά μια αλυσίδα από μυστήρια συμβάντα, απροσδόκητα και καταπληκτικά γεγονότα που θα αποκαλύψουν σ’ αυτόν και τη γυναίκα του, τη μια και μοναδική αλήθεια, που είναι η απάντηση στο ερώτημα: «Από τι ζουν οι άνθρωποι» – σ.σ από την αγάπη φυσικά!

Christmas Festival Kids
Αναμφισβήτητα η πιο όμορφη και τρυφερή διοργάνωση των φετινών γιορτών είναι αυτή της «Κορυφογραμμής»,  το ‘Christmas Festival Kids’ το Σαββατοκύριακο 20 & 21 Δεκεμβρίου στο εμπορικό κέντρο Smart Park στα Σπάτα. Εδώ, τα παιδιά κι οι γονείς θα γνωρίσουν μέσα από 41 μοναδικά βιωματικές δραστηριότητες τις τέχνες και τη δημιουργία. Παράλληλα με τις δραστηριότητες (workshops), θα υπάρχει έκθεση παιδικού βιβλίου καθώς και επιμορφωτικές παιδαγωγικές ομιλίες από καταξιωμένους ειδικούς για τους γονείς.
Με δύο λέξεις: «κοινωνικός πολιτισμός» ή αλλιώς, το ζητούμενος μας για τη διασκέδαση των παιδιών μας. Σκοπός του φεστιβάλ, σύμφωνα με τους δημιουργούς της «Κορυφογραμμής», είναι να αποκτήσουν τα παιδιά οικειότητα με την καλλιτεχνική έκφραση ενώ ταυτόχρονα η διοργάνωση  προσβλέπει να δώσει στους γονείς την δυνατότητα να περάσουν ευχάριστο και ποιοτικό χρόνο με τα παιδιά τους.

Ένα Εργοστάσιο… Χριστουγέννων στην πόλη
Η εορταστική αυτή πρόταση εμπερικλείει τη βόλτα στην ανοιχτή πόλη, το παιχνίδι και τις εορταστικές αγορές. Το  «Christmas Factory» προσγειώνεται για πρώτη φορά στην Τεχνόπολις στο Γκάζι για να τη στολίσει με 500 αληθινά έλατα, τα οποία μόλις τελειώσουν τα Χριστούγεννα θα μεταφυτευτούν σε ειδικό χώρο αναδάσωσης. Τα παιδιά κι οι γονείς θα περιπλανιούνται σε μια αγορά με ξύλινα σπιτάκια ενώ το τοπίο θα συμπληρώνουν ένα μεγάλο carousel, μια εντυπωσιακή χριστουγεννιάτικη ρόδα, παραστάσεις, συναυλίες, εργαστήρια κ.α

Γιορτή είναι ο χρόνος με τα παιδιά μας
Με την εικόνα μιας πόλης βουτηγμένης σε εορταστικό κλίμα και με τα εργαστήρια και τις παραστάσεις για παιδιά να ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια, αναρωτήθηκα αν αυτή η κατάσταση είναι απαραιτήτως απολύτως θετική και κυρίως πώς αποκωδικοποιείται αυτή η τάση που περνάει ακόμα μεγαλύτερες δόξες. Ο σκηνοθέτης Θωμάς Μοσχόπουλος, ένας μετρ των παραστάσεων (και) για παιδιά και για χρόνια βασικός συνεργάτης της Ξένιας Καλογεροπούλου στο «Θέατρο Πόρτα» μας έδωσε μερικές ενδιαφέρουσες απαντήσεις.

«Τι σκέφτομαι για τα Χριστούγεννα; Ότι πρέπει να κάνουμε και τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου Χριστούγεννα. Σε αρκετές περιπτώσεις αυτή η γιορτή είναι και λίγο marketing. Η θαλπωρή μοιάζει προγραμματισμένη. Αυτό που στην πραγματικότητα αγαπούν τα παιδιά στις γιορτές είναι ο χρόνος που τους αφιερώνουμε – αυτό είναι πολιτισμός. Κι αυτό το νιώθουν- τη διαφορά δεν την κάνουν τα στολίδια και τα παιχνίδια αλλά ο ελεύθερος χρόνος.

Προσωπικά, ασχολούμαι με το θέατρο για παιδιά από την πρώτη κιόλας μου παράσταση. Το παιδί είναι ο πιο ευαίσθητος δέκτης των κοινωνικών αλλαγών κι είναι γεγονός ότι τα σημερινά παιδιά δεν έχουν καμιά σχέση με τα παιδιά 10 χρόνια πριν. Γνωρίζω δίχρονα που παίζουν με τάμπλετ. Είναι φυσικό, τα παιδιά είναι σφουγγάρια όλων των εξελίξεων γύρω μας. Άρα κι εμείς πρέπει να τα ακολουθούμε. Όχι δουλικά όμως. Όχι προσπαθώντας να τα κολακέψουμε, ούτε προσπαθώντας να πάρουμε το ρόλο του τάμπλετ, αλλά προσπαθώντας να επικοινωνήσουμε μαζί τους μέσα και από το θέατρο, το οποίο δεν είναι οθόνη αλλά κάτι που συμβαίνει εδώ και τώρα. Κάνοντας έναν παραλληλισμό ανάμεσα στις οθόνες και στο θέατρο θα σας έλεγα το εξής: νιώθετε το ίδιο αν φάτε μια γροθιά με το αν παρακολουθήσετε μια γροθιά στην τηλεόραση; Πέρυσι, στην παράστασή μας στο Μέγαρο Μουσικής, πολλά παιδιά τραβούσαν το έργο με το smartphone τους. Κι οι ηθοποιοί τους έλεγαν ‘Μη με τραβάς με το κινητό- νιώσε με’.

Η αλήθεια είναι ότι ούτε εγώ έχω την απάντηση στο τι είναι αυτό το που θα τραβήξει τα παιδιά από τις οθόνες. Το ερευνώ συνεχώς. Βάζουμε τους κανόνες του παιχνιδιού και ψάχνουμε διαρκώς για κόλπα. Στο «Νησί των Θησαυρών» για παράδειγμα αποφασίσαμε ότι θα παίξουμε με τα παιδιά επιθετικά. Κάποια στιγμή κάθονται σε ένα μεγάλο τραπέζι κι οι ηθοποιοί κινούνται γύρω τους. Τα παιδιά δηλαδή εμπλέκονται ισχυρά στην παράσταση, σχεδόν εκβιάζουμε τη συμμετοχή τους.
Αυτά που πρέπει να τους δώσουμε είναι οι εμπειρίες και τα ερεθίσματα. Τι τους προσφέρει λοιπόν το θέατρο; Τη ζωντανή συμμετοχή. Τα παιδιά αποζητούν το άγγιγμα και την επικοινωνία με τους γονείς, τα άλλα παιδιά, τους δασκάλους. Στόχος μας είναι να τα προβληματίσουμε μέσα από την αλληλεπίδραση. Θεωρώ ότι είναι άκρως σημαντικό να παρακολουθούν οι γονείς μαζί με τα παιδιά τους τις παραστάσεις που τους διαλέγουν. Μόλις το έργο τελειώσει πρέπει να το συζητάνε, να έρχονται κοντά. Προσωπικά είμαι σε ένα μόνιμο προβληματισμό σχετικά με το τι ερεθίζει τη φαντασία των παιδιών. Τον παιδαγωγικό χαρακτήρα δεν μπορείς να τον αποφύγεις σε μια παράσταση, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ασχολείσαι με αυτό το περιβόητο «μήνυμα» που μας ζητούν πολλές φορές οι δάσκαλοι, μια έννοια εντελώς λανθασμένη και παρωχημένη.

Όσο για τα αμέτρητα θεάματα που πλημμυρίζουν την πόλη τα περισσότερα τα θεωρώ «αρπαχτές». Έχουν γίνει τόσα όσα και τα σουβλατζίδικα. Θέλουμε όμως να ταΐσουμε τα παιδιά μας με θεάματα-σουβλάκια; Γιατί πηγαίνουν καλά; Γιατί οι γονείς δεν θυσιάζουν τη διασκέδαση των παιδιών τους. Από την εμπειρία μου στο «Θέατρο Πόρτα» σας λέω ότι όταν τις παραστάσεις τις παρακολούθησαν σχολεία πολλές φορές οι δάσκαλοι έβρισκαν μια αφορμή για κοπάνα από την τάξη κι έμεναν έξω για να πιουν τον καφέ τους. Έτσι, η δημιουργική συζήτηση μετά από το έργο χανόταν. Επίσης πολλοί γονείς δεν είναι τόσο συνειδητοποιημένοι όσο θα ευχόμουν.

Πολλοί θεωρούν ότι τα παιδιά χρειάζονται κατώτερης μορφής πνευματική τροφή ή ότι τα υπνωτιστικά θεάματα με φανταχτερά κοστούμια από πούλιες και στρας τους κάνουν καλό. Όμως τα παιδιά μεγαλώνουν και πρέπει να μεγαλώνουν χωρίς να τους σερβίρουμε παιδιάστικα θέματα. Δεν πρέπει να τα υποτιμάμε, αλλά αντιθέτως να τα προικίζουμε με ερεθίσματα. Άρα, οι γονείς οφείλουν να έχουν πάντα τις κεραίες τους ανοιχτές. Το πώς θα ξεχωρίζουν την πραγματικά θρεπτική τροφή για το παιδί τους είναι ένα ζήτημα με τη σημερινή πολυδιάστατη καθημερινότητά μας. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει μια ρευστότητα στο κριτήριο για όλα. Λανθασμένη όμως είναι κι η λογική: η παράσταση είναι του Πόρτα, της Λυρικής, της Στέγης, άρα είμαστε ανακουφισμένοι.»

Η συμβολική δύναμη των γιορτών

«Ωραία η γιορτινή πόλη, οι στολισμοί, τα φώτα και τα ψώνια» σκέφτομαι, «τι γίνεται όμως με τα Χριστούγεννα της κρίσης και τις αλλαγές στο σώμα μιας άκρως εμπορευματοποιημένης γιορτής;» «Επιστροφή στο πραγματικό και ξεχασμένο συναίσθημα των γιορτών»- μας απάντησε ανάμεσα σε άλλα η παιδοψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου.

«Τα Χριστούγεννα είναι η πιο σημαντική γιορτή στη ζωή των παιδιών. Τα φώτα και τα λαμπιόνια λειτουργούν συμβολικά και προκαλούν πάντα ένα αίσθημα χαράς κι ανυπομονησίας, ενώ η συγκεκριμένη γιορτή συνδέεται άρρηκτα με τον Άγιο Βασίλη, με τα δώρα, με τη γιορτινή ατμόσφαιρα στο σπίτι, με το στόλισμα του δέντρου, με μια ολόκληρη τελετουργία δηλαδή, στην κορυφή της οποίας βρίσκεται το γεγονός ότι τα παιδιά περνούν χρόνο με τους γονείς τους. Βέβαια, τα τελευταία χρόνια με την οικονομική κρίση το σκηνικό έχει αλλάξει κυρίως από την αγωνία των γονιών για τα οικονομικά τους. Ωστόσο, οι περισσότεροι προσπαθούν ακόμα κι από το υστέρημά τους να δημιουργήσουν μια καλή ατμόσφαιρα στα παιδιά τους και πράγματι, διαπιστώνουμε ότι κάθε χρόνο αυξάνονται δραματικά οι δραστηριότητες για τα παιδιά στην πόλη. Πλέον, κάθε γονέας θεωρεί ότι πρέπει οπωσδήποτε μέσα στις γιορτές να κλείσει για τα παιδιά του ένα εισιτήριο για μια παράσταση στο Μέγαρο, στο Badminton, στη Λυρική, στη Στέγη ή οπουδήποτε αλλού. Στις περισσότερες βέβαια περιπτώσεις οι γονείς ψάχνουν για τις δωρεάν εκδηλώσεις στους δήμους. Θεωρούν πάντως απαραίτητη την πολιτιστική δραστηριότητα.

Φυσικά, η υπερπληθώρα προσφοράς εκδηλώσεων τους κάνει να δυσκολεύονται στην επιλογή. Αυτό που πρέπει να κάνουν, κατά τη γνώμη μου, είναι να ερευνούν τις πληροφορίες ενδελεχώς- να διαβάζουν την περίληψη του έργου, να κοιτάζουν τους συντελεστές, να ψάχνουν για ποια ηλικία είναι το θέαμα και πάνω απ’ όλα να εμπιστεύονται το προσωπικό τους κριτήριο. Το παιδί πρέπει να εντρυφά στον πολιτισμό όχι όμως ως παθητικός θεατής.

Γι’ αυτό και πρέπει να συμμετέχουμε στις πολιτιστικές τους βόλτες. Γιατί ο πολιτισμός είναι επικοινωνία και σχέση. Θα συμφωνήσω πάντως απόλυτα με τον κύριο Μοσχόπουλο: η νούμερο ένα προτεραιότητα που πρέπει να κυνηγάμε με το παιδί μας είναι ο χρόνος μαζί του. Ακόμα και το περπάτημα στη γιορτινή πόλη, αν δεν έχουμε τα χρήματα για τις ακριβές εκδηλώσεις είναι κάτι εξίσου ωραίο. Κι η αλήθεια είναι αυτή: αν ο γονιός προσφέρει το χρόνο, το παιδί δεν θα ενοχληθεί από το δωρεάν ή από τη δραστηριότητα που δεν απαιτεί χρήματα. Το πιο σημαντικό είναι το κλίμα μέσα στο σπίτι κι η κοινωνικοποίηση που προσφέρουν π.χ οι επισκέψεις σε φιλικά και συγγενικά σπίτια. Δε χρειάζεται να έχουμε ενοχές, αν δεν μπορούμε να προσφέρουμε αυτά που προσφέραμε άλλες εποχές.
Μάλιστα, είναι άκρως χρήσιμο να επισκεφτούμε με το παιδί μας τα μαγαζιά και μαζί να διαλέξουμε προσεχτικά ένα όμορφο μικρό δωράκι που θα του αρέσει πολύ. Να συγκρίνουμε ανάμεσα στα παιχνίδια και να διαλέξουμε αυτό που του αρέσει ή χρειάζεται περισσότερο. Κι έτσι με αφορμή τις γιορτές, θα κάνουμε το παιδί συνειδητοποιημένο καταναλωτή.»

Πηγή NaturaNrg τεύχος 44