shutterstock_120171025

2013: Διεθνές Έτος Συνεργασίας για το Νερό

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Περιβάλλον.

της Αφροδίτης Ραυτοπούλου

Είναι αναμφισβήτητα ο «διάφανος χρυσός» του πλανήτη. Αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την ύπαρξη της τροφής, της υγιεινής, της ενέργειας, της παραγωγής αγαθών, των μετακινήσεων αλλά και της ίδιας της βιόσφαιρας. Το νερό δεν εξασφαλίζει μόνο την καθ’ αυτή ανθρώπινη επιβίωση, αλλά την κοινωνική ευημερία και την οικονομική ανάπτυξη. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να έχουμε πάντα στο νου μας ότι: αν και είναι μία ανανεώσιμη πηγή, δεν είναι και ανεξάντλητη!!!

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών έχοντας ανακηρύξει το 2013 Διεθνές Έτος Συνεργασίας για το Νερό, καλεί τις παγκόσμιες αρχές να προτάξουν μία χείρα βοηθείας, προκειμένου όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη να λάβουν τη… ράβδο που τους ανήκει για να εκλείψουν τα φαινόμενα που θέλουν κάποιους να έχουν ολόκληρα υδάτινα θησαυροφυλάκια, ενώ άλλοι να χάνονται μην έχοντας δει καν το γνήσιο κρυστάλλινο χρώμα αυτού του υπερπολύτιμου χρυσού.

Το 2006, ο ΟΗΕ ανέφερε σε έκθεσή του ότι «στον πλανήτη υπάρχει αρκετό νερό για όλους, αλλά η πρόσβαση σε αυτό παρεμποδίζεται εξαιτίας της κακής διαχείρισης και της διαφθοράς». Επτά χρόνια αργότερα, η κατάσταση έχει βελτιωθεί, αλλά εξακολουθεί να πάσχει σημαντικά.

Το Ανθρώπινο Δικαίωμα στο Νερό
Οι αρχές για «Το Ανθρώπινο Δικαίωμα στο Νερό» που υιοθετήθηκαν από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 2010 αναφέρουν ότι το πόσιμο νερό πρέπει να είναι φθηνό, αξιόπιστης παροχής, ασφαλές και διαθέσιμο σε επαρκή ποσότητα για την κάλυψη των βασικών αναγκών.

Το 2030 θα διψάσουμε και θα πεινάσουμε
Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν αποθαρρυντικά τα στοιχεία που αφορούν σε ολόκληρο τον πλανήτη. Σύμφωνα με εκτενείς μελέτες που παρουσιάστηκαν το 2012 στο 6ο Παγκόσμιο Φόρουμ για το Νερό, που συνήλθε στη Μασσαλία, η ζήτηση νερού αναμένεται να αυξηθεί και ο κόσμος θα αντιμετωπίσει 40% έλλειμμα ανάμεσα στην προβλεπόμενη ζήτηση και τη διαθέσιμη προσφορά μέχρι το 2030. Με βάση το στοιχείο αυτό και το γεγονός ότι το νερό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ανθρώπινη επιβίωση, οι αρχές ανησυχούν για ξέσπασμα παγκόσμιας κρίσης και διαμάχης. Μπορεί τα αποθέματα νερού να μοιάζουν τοπικό ζήτημα, όμως η αλληλοσυνδεόμενη παγκόσμια οικονομία καθιστά την έλλειψή τους πρόβλημα για όλους, καθώς υπάρχει αντίκτυπος στα συστήματα τροφής και ενέργειας όλου του πλανήτη.

Ήδη, οι ειδικοί της πρωτοβουλίας Water Resources Group – που αναπτύχθηκε το 2008 για να συμβάλλει στην αντιμετώπιση του κρίσιμου ζητήματος έλλειψης αποθεμάτων νερού – προειδοποιούν ότι μέσα στα επόμενα 15-20 χρόνια, η επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας του νερού θα απειλήσει με παγκόσμια επισιτιστική κρίση, καθώς αναμένεται έλλειμμα έως και 30% στην παραγωγή των δημητριακών. Την ίδια στιγμή, οι γρήγορα αναπτυσσόμενες περιοχές, όπως ολόκληρη η Ασία, θα παρουσιάσουν σημαντικά αυξημένη ανάγκη πρόσβασης σε φρέσκο νερό για τους ενεργειακούς τομείς τους. Αν δεν υπάρξει λοιπόν σημαντική αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης των διαθέσιμων αποθεμάτων, η κρίση δεν θα αργήσει να κλιμακωθεί.
Μπορεί τα τελευταία 50 χρόνια να έχουν καταγραφεί πάνω από 1.200 διακρατικές συνεργασίες για το νερό, υπήρξαν όμως και περισσότερες από 500 διενέξεις, μερικές από τις οποίες ήταν πολύ σοβαρές. Και πώς θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί τη στιγμή που στις αναπτυγμένες και πλούσιες σε νερό βιομηχανικές χώρες του Βορρά, η ημερήσια ποσότητα κατανάλωσης νερού ανά κάτοικο είναι δεκαπλάσια από όση στις υπανάπτυκτες χώρες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες μάλιστα, η ποσότητα αυτή ξεπερνά τα 300 λίτρα ανά κάτοικο την ημέρα, όταν σε ορισμένες αγροτικές περιοχές της Αφρικής η ποσότητα αυτή περιορίζεται μόλις στα 20 λίτρα, τη στιγμή μάλιστα που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ορίσει ως ελάχιστο όριο επιβίωσης τα 25 λίτρα.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, έκθεση του ΟΗΕ αναφέρει ότι μέσα στα επόμενα 20 χρόνια, η ποσότητα διαθέσιμου νερού προς όλους προβλέπεται ότι θα μειωθεί κατά 30%, ενώ ήδη το 40% των κατοίκων του πλανήτη δεν έχουν αρκετό φρέσκο νερό για τη μίνιμουμ υγιεινή τους. Όχι τυχαία, το 80% των ασθενειών στον Τρίτο Κόσμο – τύφος, χολέρα, δυσεντερία, κ.ά. – οφείλονται στην κάκιστη ποιότητα του νερού.

Ανάλυση – Σύγκλιση – Μεταμόρφωση
Οι ειδικοί των Ηνωμένων Εθνών επισημαίνουν ότι παρά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να είναι οι ύψιστοι φρουροί των εθνικών υδατικών πόρων, πολλοί είναι αυτοί που μπορούν να συνδράμουν στην καλύτερη διαχείρισή τους. Σε επιχειρηματικό επίπεδο, ο ΟΗΕ προωθεί τις συνεργασίες ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Μέσω της πρωτοβουλίας «Water Initiative» του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, έχει παρουσιαστεί ένα νέο μοντέλο ανάλυσης και συνεργασίας για το νερό. Πρόκειται για το μοντέλο ACT (Analysis-Convening-Transformation), το οποίο χρησιμοποιεί την ανάλυση, για να προωθεί τη σύναψη συνεργασιών με στόχο την ανάπτυξη πολιτικών και προγραμμάτων μεταμόρφωσης, καθώς και τη σύγκλιση μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων στον τομέα του νερού. Το πρωτοποριακό αυτό μοντέλο χρησιμοποιείται αυτό το διάστημα πιλοτικά στην Ινδία, το Μεξικό, την Ιορδανία, την Κίνα και τη Νότια Αφρική, χώρες όπου έχει αυξηθεί δραματικά η ανάγκη υδατικών αποθεμάτων.
Έρευνα του 2011 έδειξε ότι περίπου 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι λαμβάνουν ύδρευση μέσω ιδιωτικών φορέων, ενώ το 2007 το νούμερο αυτό δεν ξεπερνούσε τις 700 χιλιάδες. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, οι συνεργασίες μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών παρόχων ήταν «σωτήριες» σε πολλές πόλεις, όπως στο Βουκουρέστι, τη Μανίλα, καθώς και σε αρκετές περιοχές της Κολομβίας, του Μαρόκο, της Σενεγάλης και της Ακτής του Ελεφαντοστού.

Πέρα όμως από τα βελτιωμένα αναλυτικά μοντέλα, τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, την πρόληψη ακραίων καιρικών συνθηκών, τη βελτιστοποίηση της ποιότητας του νερού και των μεθόδων διαχείρισης και ίσης κατανομής του, καθώς και τη συνδρομή των ιδιωτικών εταιρειών, θεμελιώδης είναι ο ρόλος της οικογένειας, αλλά και των εκπαιδευτικών. Σεμινάρια για την αειφόρο διαχείριση του νερού οργανώνονται και παραδίδονται ακόμα και σε μαθητές δημοτικού σε πολλά κράτη του κόσμου (και στο δικό μας), ενώ ομαδικές δράσεις διοργανώνονται από τα αρμόδια κέντρα περιβάλλοντος με στόχο την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών και την εφαρμογή «καλών πρακτικών». Ύψιστο μέλημα είναι οι νέες γενιές να εκτιμήσουν την υδάτινη… κληρονομιά τους.

πηγή Natura Nrg Τεύχος 35