Asopos6

Ασωπός. Εκεί που το ψάρι βρωμάει απ’ το κεφάλι

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Ecolife, Περιβάλλον.

ρεπορτάζ: Απόστολoς Στάικος

Ο Ασωπός ορίζεται ως υδάτινο σώμα για το οποίο πρέπει να τηρείται η οδηγία για τα νερά. Με την φράση αυτή, το σχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος δίνει το στίγμα των προθέσεων του και ανεβάζει τον πήχη ψηλά. Γιατί σήμερα στον Ασωπό, σαν… νερό τρέχουν μόνο η αδιαφορία, το εξασθενές χρώμιο, τα τοξικά απόβλητα, αλλά και τα πρόστιμα που δεν πληρώνονται…

Κάτοικοι και φορείς της περιοχής καλωσόρισαν την ανακοίνωση του σχεδίου αποκατάστασης από την Υπουργό Περιβάλλοντος κ. Τίνα Μπιρμπίλη. Θα καλωσορίσουν όμως με διπλή χαρά την εφαρμογή των μέτρων, ώστε ο Ασωπός να ξαναγίνει ποταμός.

Από το 69…στο 2009

Το 1969 η στρατιωτική διακυβέρνηση της χώρας χαρακτηρίζει ένα κομμάτι του Ασωπού ως αποδέκτη βιομηχανικών αποβλήτων και το παραδίδει στα εργοστάσια της περιοχής. Δεν προηγήθηκε καμία μελέτη, και δεν ακολούθησε κανένας έλεγχος. Δέκα χρόνια αργότερα, το 1979, ο Ασωπός στο σύνολο του, μετατρέπεται σε αγωγό λυμάτων με απόφαση  των Νομαρχιών Ανατολικής Αττικής, Βοιωτίας, Εύβοιας και Φθιώτιδας. Από τις αρχές της δεκαετίας του 90, οι κάτοικοι των Οινοφύτων και της γύρω περιοχής βλέπουν τη ζωή τους να αλλάζει δραματικά. Το νερό δεν πίνεται, ασθένειες όπως ο καρκίνος παρουσιάζουν κατακόρυφη άνοδο και το ποτάμι νεκρώνει. Οι κάτοικοι αναλαμβάνουν δράση προσπαθώντας να ενημερώσουν την κοινή γνώμη και να πιέσουν την πολιτεία, ώστε να λάβει μέτρα. Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης πραγματοποιούν μετρήσεις που αποδεικνύουν το μέγεθος της ρύπανσης του ποταμού.  Κάθε προσπάθεια, κάθε πρωτοβουλία, που στόχο έχει την απορρύπανση του Ασωπού πέφτει στο κενό. Το 2007, οι πρώτες αναλύσεις του Γενικού Χημείου του Κράτους δείχνουν μεγάλες συγκεντρώσεις καρκινογόνου εξασθενούς χρωμίου.

asopos-02Ο Ασωπός σήμερα

Στην  περιοχή του Ασωπού  δραστηριοποιούνται 350 βιομηχανικές μονάδες στις οποίες εργάζονται 14. 400 άτομα. Ο αριθμός εκείνων που παράγουν απόβλητα υπολογίζεται σε 130, ενώ μόλις 65 διαθέτουν σύστημα επεξεργασίας αποβλήτων. Πολλές από αυτές τις μονάδες δεν χρησιμοποιούν το βιολογικό καθαρισμό που διαθέτουν, γιατί αυξάνει το κόστος παραγωγής των προϊόντων..
Με τα δεδομένα αυτά, δεν προκαλούν έκπληξη τα αποτελέσματα των μετρήσεων του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών.  Σύμφωνα με το ΙΓΜΕ, τα υπόγεια ύδατα του Ασωπού είναι εξαιρετικά τοξικά, καθώς καταγράφονται συγκεντρώσεις που ξεπερνούν τα 100 μικρογραμμάρια εξασθενούς χρωμίου ανα λίτρο νερού. Επιπλέον, μετά από δειγματοληψία στα νερά του Ασωπού εντοπίστηκαν υψηλές συγκεντρώσεις νικελίου, νιτρικών, φωσφορικών και ολικού χρωμίου.
Γεγονός είναι πως μέχρι σήμερα οι Βιομηχανίες συνεχίζουν να ρυπαίνουν ανενόχλητες τον Ασωπό, τον υδροφόροo ορίζοντα, τον αέρα και το έδαφος.
Γεγονός είναι πως νομαρχίες και οι δημοτικές αυτοδιοικήσεις αν δεν έχουν αδιαφορήσει, σίγουρα δεν έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να προστατευθούν οι πολίτες και ο ποταμός.
Γεγονός είναι ότι κατά καιρούς εξαγγέλθηκαν μέτρα που δεν εφαρμόσθηκαν αποτελεσματικά ποτέ, όπως η δέσμη των 8 μέτρων του πρώην υπουργού, κ. Γιώργου Σουφλιά. Στο θέμα του Ασωπού, η πολιτική βούληση εξαντλήθηκε στα λόγια.

Το σχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος

Στις αρχές Φεβρουαρίου η Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, κ. Τίνα Μπιρμπίλη παρουσίασε ένα φιλόδοξο σχέδιο για την ολοκληρωμένη διαχείριση του ποταμού με τέσσερα βασικά σημεία.

  1. Άμεση πρόσβαση σε πόσιμο νερό όλων των κατοίκων στα Οινόφυτα, το Σχηματάρι και τη Θήβα.
  2. Εξάλειψη της ρύπανσης του ποταμού.
  3. Εφαρμογή της αρχής ‘‘ο ρυπαίνων πληρώνει’’ με στόχο οι βιομηχανίες να πληρώνουν το κόστος της περιβαλλοντικής αποκατάστασης του σημείου που ρυπαίνουν.
  4. Έλεγχο και οριοθέτηση της ανεξέλεγκτης σήμερα βιομηχανικής ζώνης.

Για την υλοποίηση αυτών των στόχων βρίσκονται σε στάδιο ολοκλήρωσης τα έργα επεξεργασίας και διανομής πόσιμου νερού από την Υλική και τον Μόρνο, ενώ η κατάσταση της υγείας του πληθυσμού θα καταγραφεί από κρατικό φορέα.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος αποφάσισε ακόμη την κατάργηση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης του 1969 και της απόφασης των νομαρχών Ανατολικής Αττικής του 1979 που καθιέρωσαν τον Ασωπό ως αποδέκτη επεξεργασμένων βιομηχανικών αποβλήτων. Παράλληλα ενισχύεται ο ρόλος των επιθεωρητών Περιβάλλοντος, τέσσερις εκ των οποίων θα δουλεύουν πλέον σε μόνιμη βάση στην περιοχή, σε ειδικό γραφείο περιβάλλοντος. Τέλος, μέσα στο 2010 θα αναθεωρηθούν οι περιβαλλοντικοί όροι των αδειών όλων των βιομηχανικών μονάδων, στο πνεύμα της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ενώ κάθε επιχείρηση θα διατηρεί μητρώο για τα στερεά απόβλητα και για την παραγωγή επικίνδυνων αποβλήτων.

asopos_03Η δράση των κατοίκων και του παπα – Γιάννη

Μένει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι την αποτελεσματική υλοποίηση των μέτρων, ώστε το ποτάμι να ξαναγίνει ποτάμι. Οι πρόσφατες όμως ανακοινώσεις της Υπουργού Περιβάλλοντος, καλλιεργούν βάσιμες ελπίδες πως κάτι επιτέλους θα κινηθεί στα στάσιμα νερά της Ελληνικής γραφειοκρατίας και αδιαφορίας.
Αν σε κάποιους αξίζει τώρα η αναγνώριση των κόπων και των προσπαθειών τους, αυτοί είναι οι κάτοικοι της περιοχής που αγωνίστηκαν και αγωνίζονται για μια καλύτερη ζωή. Εδώ και αρκετά χρόνια έχουν συγκροτήσει ομάδες πρωτοβουλίας, όπως τους Πολίτες για την Αειφορία και την Επιτροπή αγώνα Ωρωπίων για τον Ασωπό, καθώς και ιστοσελίδες όπως την asopossos.wordpress.com. Έχουν ακόμη έρθει σε επαφή με περιβαλλοντικές οργανώσεις και πολιτικά κόμματα προσπαθώντας να αναδείξουν το πρόβλημα και να πιέσουν για την επίλυση του.
Πριν από λίγους μήνες, η  πνευματική ηγεσία της χώρας τίμησε στο πρόσωπο ενός ιερέα, την προσπάθεια των πολλών για την διάσωση του Ασωπού. Την 29-12-2009, το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα της χώρας, η Ακαδημία Αθηνών, σε μια πανηγυρική τελετή, βράβευσε τον ιερέα Γιάννη Οικονομίδη για το κοινωνικό και περιβαλλοντικό του έργο, στέλνοντας έτσι πολλαπλά μηνύματα προς πολλαπλούς αποδέκτες. Το βραβείο και η αιτιολογία του έχει επί λέξει, ως εξής: «Βραβείο για τον Έλληνα που διακρίθηκε για πράξεις κοινωνικής αρετής και ανθρωπισμού, που συνετελέσθη εντός της τελευταίας διετίας στην Ελλάδα σε τομέα που η μέριμνα της Πολιτείας ήταν κατά το διάστημα αυτό ανύπαρκτη ή ανεπαρκής».
Ο παπα – Γιάννης, όπως τον ξέρουν οι κάτοικοι των Οινοφύτων έχει φωτογραφίσει τις παράνομες χωματερές των εργοστασίων και τους σωλήνες που κατέληγαν στους ποταμούς μολύνοντας με χημικά, ενώ δεν έχει σταματήσει να χτυπά πόρτες και να ενημερώνει τον κόσμο για το πρόβλημα και την αντιμετώπισή του. Μιλώντας στην Natura nrg, ο παπα – Γιάννης σημειώνει ότι το βραβείο αποτελεί έναν σταθμό αναγνώρισης των συλλογικών αγώνων για τον Ασωπό. Την ίδια στιγμή νιώθει αρκετά λυπημένος γιατί εάν έκαναν σωστά τη δουλειά τους οι τοπικές αρχές δεν θα χρειαζόταν αυτός ο αγώνας για να αναδειχθεί το πρόβλημα. Εκτιμά πως το σχέδιο που έδωσε στη δημοσιότητα το Υπουργείο Περιβάλλοντος, περιλαμβάνει πολλά θετικά μέτρα, όμως όλα θα κριθούν εκ του αποτελέσματος.

Η ώρα της αλήθειας

Το μεταλλαγμένο και αρκετά ιδιόμορφο ψάρι, που επιλέξαμε για το εξώφυλλο αυτής της έκδοσης έχει διπλό μήνυμα. Αναφέρεται στο μέγεθος της μόλυνσης του Ασωπού, που έχει σχεδόν εξαφανίσει κάθε  οργανισμό που κάποτε ζούσε εκεί, αλλά και στην δαιδαλώδη γραφειοκρατία, τη μνημειώδη αδιαφορία και την υποκρισία της πολιτείας που οδήγησαν στο οικολογικό έγκλημα του Ασωπού.

Asopos4Τα τελευταία 3 χρόνια έχουν επιβληθεί στη χώρα μας 200 πρόστιμα σε βιομηχανικές μονάδες που ρυπαίνουν το περιβάλλον. Από αυτά μόλις 6 έχουν πληρωθεί μέχρι στιγμής, ενώ το μέγεθος των προστίμων αποδεικνύεται πολύ μικρό σε σχέση με τα κέρδη των επιχειρήσεων.
Για περίπου τέσσερις δεκαετίες οι βιομηχανίες μόλυναν τον Ασωπό, χωρίς να τους ενοχλεί κανείς. Ο πολιτικός κόσμος και ιδιαίτερα οι ηγεσίες του παλιού ΥΠΕΧΩΔΕ φέρουν βαρύτατες ευθύνες, γιατί δεν γνώριζαν ως όφειλαν, κι αν γνώριζαν δεν έδρασαν.
Το σχέδιο του υπουργείου ήδη δέχτηκε τα πρώτα πυρά από τον κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, αρμόδιο τομεάρχη της ΝΔ για θέματα περιβάλλοντος. Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε πως τα μέτρα δεν συνοδεύονται από χρονοδιάγραμμα και δεν είναι κοστολογημένα. Οι Οικολόγοι Πράσινοι μέσω του εκπροσώπου τους κ. Νίκου Χρυσόγελου δήλωσαν πως θα στηρίξουν κάθε αξιόλογη προσπάθεια, αλλά επισημαίνουν πως απαιτούνται χρονοδιαγράμματα, πόροι και μηχανισμοί εφαρμογής.
Η Natura nrg θα παρακολουθεί την εφαρμογή των μέτρων και σε λίγους μήνες θα επανέλθει στο θέμα του Ασωπού, ασκώντας κριτική,  επισημαίνοντας τα προβλήματα, αλλά και αναγνωρίζοντας τα όποια θετικά αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας.

Η Τίνα Μπιρμπίλη για τον Ασωπό

«Αναγνωρίζουμε το οξύ και σύνθετο πρόβλημα της ρύπανσης της ευρύτερης περιοχής του Ασωπού και του υδροφόρου ορίζοντα από εξασθενές χρώμιο,  βαρέα μέταλλα και ρυπαντικές ενώσεις.  Η ρύπανση δυστυχώς επεκτάθηκε και επιδεινώθηκε, μετά την ασυγχώρητη αδιαφορία που επιδείχθηκε τα τελευταία χρόνια από την Πολιτεία και ιδιαίτερα από το 2007, όταν για πρώτη φορά ανιχνεύτηκε εξασθενές χρώμιο στο πόσιμο νερό και τα υπόγεια νερά. Δεν υποσχόμαστε θαύματα για αύριο, αλλά πιστεύουμε ότι με τη σημερινή πολιτική βούληση της κυβέρνησης και την ενεργό συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων, το πρόγραμμα αυτό θα έχει σύντομα αποτελέσματα.»

H Ένωση Πτυχιούχων Περιβαλλοντολόγων Ελλάδας για τον Ασωπό

Η ανάπτυξη κοινωνικής και περιβαλλοντικής συνείδησης πρέπει αδιαμφισβήτητα να ενσωματωθεί στην επιχειρηματική λογική αλλά κυρίως στην πολιτική πράξη. Δυστυχώς από κοινού ήταν ο φυσικός και ηθικός αυτουργός της δημιουργίας του προβλήματος του Ασωπού.
Τα προτεινόμενα μετρά του ΥΠΕΚΑ είναι προς στην σωστή κατεύθυνση και εκφράζουν μια πολιτική βούληση, ώστε να μπει επιτελούς μια τάξη. Αυτή η πολιτική βούληση όμως πρέπει να μετουσιωθεί και σε πράξη, γιατί δυστυχώς η θεσμική κατοχύρωση των μέτρων και του οργανωτικού σχήματος δεν είναι από μόνη της αρκετή. Εδώ ο κρίσιμος παράγοντας της επιτυχίας είναι το ανθρώπινο δυναμικό που θα κληθεί να εφαρμόσει τα προτεινόμενα μέτρα, τόσο από την μεριά των επιχειρήσεων όσο και από μεριάς των ελεγκτικών μηχανισμών.
Δυστυχώς τα μέχρι σήμερα δεδομένα είναι αποθαρρυντικά. Σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΧΩΔΕ, μόλις το 6.7% αυτών που το εργασιακό τους αντικείμενο είναι η προστασία του περιβάλλοντος έχουν γνωστικό αντικείμενο σπουδών τους το περιβάλλον! Η επιτυχία ή όχι του όλου εγχειρήματος βασίζεται κυρίως στην εφαρμογή της πολιτική βούλησης, που προϋποθέτει την αποδοχή καινοτομιών που γενικά είναι ασύμβατες με προϋπάρχουσες ισορροπίες. Έτσι προτείνουμε:

Α) Την δημιουργία ενός νέου μητρώου μελετητών περιβάλλοντος υπό την προστασία και επίβλεψη του ΥΠΕΚΑ.
Β) την ενσωμάτωση των οικονομικών περιβαλλοντικής αποτίμησης και των αντικειμένων παραγωγικών δεικτών αειφορίας στην λειτουργία των επιχειρήσεων.
Γ) την δημιουργία αξιοπρεπών μηχανισμών ελέγχου στελεχωμένων κατάλληλα που θα διέπονται από την κοινή λογική και την δημιουργική επιστημονική γνώση.

Ο Γενικός Γραμματέας της Ε.Π.Π.Ε.

Αναστάσιος Γ. Μούντριχας
Περιβαλλοντολόγος

Πηγή: NaturaNrg #04

Sas-endiaferei_arrow

Ασωπός ποταμός: το σύγχρονο ελληνικό πρόβλημα της έλλειψης απονομής της δικαιοσύνης

Ιστορική απόφαση του ΣτΕ κλείνει οριστικά την πόρτα στην εκτροπή του Αχελώου

Ταξιδιάρικα πουλιά! Το Συναρπαστικό Ταξίδι της Μετανάστευσης…