nutrition-disorders-Όταν η Διατροφή γίνεται Διαταραχή!

Όταν η Διατροφή γίνεται Διαταραχή!

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Πρόσωπα, Υγεία, Ψυχολογία.

Ζούμε σε μια εποχή που η εικόνα μας και το πώς μας βλέπουν οι φίλοι και το κοινωνικό μας περιβάλλον φαίνεται να είναι κυρίαρχο στην καθημερινή ζωή μας. Παράλληλα με αυτό υπάρχει μια εμμονή με τη δίαιτα και την απόκτηση ενός καλλίγραμμου σώματος, ιδιαίτερα το καλοκαίρι ενόψει… παραλίας. Τα να κάνετε, λοιπόν, όταν η Διατροφή γίνεται Διαταραχή!

της Μαρίας Γκέκα

Οι περιπτώσεις διατροφικών διαταραχών αυξάνονται καθημερινά, ιδιαίτερα στους εφήβους και το πρόβλημα δεν είναι απλό, κι όχι μόνο διατροφικό. Είναι ένα μακρύ «ταξίδι» σε αχαρτογράφητα νερά που εμπλέκει το μυαλό, την ψυχή, το σώμα, που παγιδεύει, χειραγωγεί και βάζει σε κίνδυνο τη ζωή τους. Γιατί οι διατροφικές διαταραχές δεν σχετίζονται μόνο με το να είσαι αδύνατος. Προέρχονται από τη λαχτάρα για έλεγχο και την επιθυμία να επιβάλεις τάξη σε έναν κόσμο που φαίνεται χαοτικός και μπερδεμένος. Η διαταραχή διαπερνά και επηρεάζει κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής.

Θέλοντας να εξερευνήσουμε αυτό το σημαντικό θέμα, η Νatura nrg συνάντησε την κ. Μαρία Τσιάκα, Ψυχολόγο – ψυχοθεραπεύτρια, Πρόεδρο του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών, και η οποία από το 1997 ασχολείται θεραπευτικά με γυναίκες που υποφέρουν από ψυχογενή βουλιμία – ανορεξία, καθώς και με την υποστήριξη των κοντινών τους προσώπων. Στόχος της είναι να εκπαιδεύσει τις γυναίκες ώστε να μετατρέψουν την τροφή σε ένα δυνατό σύμμαχο, που δεν θα τις τρώει και δεν θα τις τιμωρεί.

♦ Πόσο ευθύνεται το σύγχρονο life style και τα πρότυπα ομορφιάς που λανσάρουν πολλοί οίκοι μόδας αλλά και τα media για την εμφάνιση διατροφικών διαταραχών;

Θεωρητικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα MME επηρεάζουν σε κάποιο βαθμό την εξέλιξη των διατροφικών διαταραχών (ΔΔ), κυρίως ως παράγοντας επιτάχυνσης της νόσου, αλλά στην πραγματικότητα δεν ευθύνονται για τη νόσο. Οι διατροφικές διαταραχές έχουν πρωτοεμφανιστεί πολύ πριν την εγκαθίδρυση του περίφημου lifestyle στη ζωή μας. Για παράδειγμα, η ανορεξία πρώτη φορά διαγνώστηκε από το δρ. Gull το 1873. Φυσικά, το στερεότυπο του πολύ αδύνατου σώματος δεν ήταν κυρίαρχο το 19ο αιώνα, το αντίθετο θα έλεγα. Για μας, τους ειδικούς στο χώρο των ΔΔ, τα ΜΜΕ δεν συγκαταλέγονται στους παράγοντες προδιάθεσης.
Παρ’όλα αυτά, η συχνή προβολή της νόσου και η προώθηση των ανορεκτικών μοντέλων ως επιτυχία, δημιουργούν μια εσφαλμένη εντύπωση για το ιδανικό σχήμα ενός γυναικείου σώματος και της τέλειας γυναίκας. Με αποτέλεσμα, πολλές γυναίκες να παγιδεύονται στο φαύλο κύκλο της αέναης αναζήτησης του τέλειου σώματος με τις τέλειες αναλογίες. Αυτός ο φαύλος κύκλος μπορεί να οδηγήσει πολλές φορές σε  ακραίες συμπεριφορές, όπως ακραίες δίαιτες ή υπερβολική άσκηση ή χρήση λιποδιαλυτών και σκευασμάτων με στόχο τη γρήγορη απώλεια βάρους. Μοιραία το σώμα μπορεί να νοσήσει από τέτοιου είδους ακρότητες!

Η εμμονή για την υγιεινή διατροφή, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα ΔΔ;

Οποιαδήποτε μορφής εμμονή μπορεί να οδηγήσει σε ποικίλα ψυχοσωματικά προβλήματα και κυρίως σε ό,τι αφορά την τροφή και τη διαχείρισή της, καθώς πλήττεται σοβαρά ο εγκέφαλος και το σύστημα της όρεξης και του κορεσμού.
Δυστυχώς οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν το υγιεινό με το λιγότερο λιπαρό, άρα και «αδυνατιστικό». Οπότε, πολλοί καταλήγουν στον αποκλεισμό μεγάλης γκάμας τροφών με συνέπεια να μην τρέφονται επαρκώς και ταυτόχρονα να αδυνατούν να διαχειριστούν με μέτρο τροφές που τις θεωρούν «παχυντικές». Οι πεποιθήσεις ενισχύονται εξαιτίας της εμμονής που καθιστούν την τροφή «πανίσχυρη», σε τέτοιο βαθμό που να καθορίζει ολοκληρωτικά την καθημερινότητα του ατόμου. Αυτό είναι ακριβώς το σημείο εξέλιξης της νόσου. Όταν κάποιος σκέφτεται την τροφή άνω του 60% μέσα στη μέρα, είτε αξιολογεί τον εαυτόν του με βάση την τροφή τότε πραγματικά υπάρχει σοβαρό πρόβλημα.
Θα σας φέρω ένα απλό παράδειγμα. Μια γυναίκα που έχει εμμονές γύρω από την τροφή μπορεί να σκεφτεί με την ακόλουθη αλληλουχία τα παρακάτω, οδηγώντας τον εαυτό της σε πλήρη απαξίωση και «τιμωρία».

Ο παρακάτω εσωτερικός διάλογος είναι κλασικός σε γυναίκες με ΔΔ:

«Πώς θα πάω στην δουλειά σήμερα, που από χθες έχω φάει τόσο ψωμί και θα με δουν οι συνάδελφοι και θα λένε να ήρθε η χοντρή!» η σκέψη συνεχίζεται ως εξής: «αν τα καταφέρω  σήμερα να μην φάω τίποτα και να τη βγάλω με καφέ, ακόμα  και αν το μυαλό μου τριγυρίζει συνεχώς στο φαΐ, θα αποδείξω σε όλους ότι δεν είμαι κοιλιόδουλη, άσε που έχω πάρει τόσες θερμίδες από το χθεσινό πάρτι, που κανονικά, δεν πρέπει να φάω τίποτα μέχρι το βράδυ. Αν δεν χάσω αυτά τα διαβολεμένα 5 κιλά, θα είμαι μια αποτυχημένη».

Ποια είναι τα συνηθέστερα περιστατικά που επισκέπτονται το Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών;

Την τελευταία τριετία 2013 -2016 τα περισσότερα περιστατικά είναι κυρίως ανορεξία ή ασθενείς με βουλιμία με τουλάχιστον 20 έτη στη νόσο. Ταυτόχρονα έχουμε μεγάλη προσέλευση γονιών και συζυγών ατόμων με ΔΔ, οι οποίοι αναζητούν τρόπους  αποτελεσματικότερης διαχείρισης της ασθένειας.

Αφορά κυρίως άτομα νεαρής ηλικίας;

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια έξαρση στην ανορεξία κυρίως σε πολύ νεαρά άτομα, ακόμα και σε παιδιά. Πιο συγκεκριμένα, στην Αγγλία έχει καταγραφεί αύξηση 55% της νοσηλείας σε παιδιά με ανορεξία, ηλικίας από 7 έως 12 ετών. Δυστυχώς, η νόσος χτυπάει τα πολύ νεαρά άτομα. Τα στατιστικά στοιχεία μάς λένε ότι ο μέσος όρος έναρξης της ανορεξίας είναι κοντά στα 12 έτη, ενώ της βουλιμίας αντίστοιχα στα 14 έτη. Τις περισσότερες φορές η οικογένεια αργεί να το αντιληφθεί είτε λόγω μυστικότητας των ασθενών είτε συγχέουν τις συμπεριφορές της νόσου με εκείνες της εφηβείας, με αποτέλεσμα η ασθένεια να έχει εξελιχθεί αρκετά. Ο μέσος όρος ηλικίας των ασθενών μας είναι 27 ετών με 6 χρόνια στη νόσο.

Το οικείο περιβάλλον, πόσο μπορεί να βοηθήσει ή και να βλάψει τον πάσχοντα; Ποια είναι η καλύτερη προσέγγιση;

Η φιλοσοφία μας είναι η εξής: Η οικογένεια δεν προκαλεί την ασθένεια και μπορεί να λειτουργήσει καθοριστικά ως μέρος της λύσης για την ουσιαστική αντιμετώπιση της ασθένειας. Εμείς χρησιμοποιούμε το συνεργατικό μοντέλο θεραπείας, με την εμπλοκή της οικογένειας στη θεραπεία του ασθενούς (Μαusdley Method). Ο στόχος αυτού του μοντέλου είναι η οικογένεια να εκπαιδεύεται επαρκώς: 1) στο διαχωρισμό της φωνής της ΔΔ από εκείνη του παιδιού της, 2) να αποφεύγει τις παγίδες που στήνει η νόσος τόσο στον ασθενή αλλά και στην οικογένεια, 3) να βελτιώσει όλες εκείνες τις συμπεριφορές που ενισχύουν και διευκολύνουν τη συντήρηση της νόσου. Για μας,  η οικογένεια είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την επίτευξη της ανάρρωσης.

Ποιες είναι οι καινοτομίες που εφαρμόζετε;

Τα τελευταία 6 χρόνια, βρισκόμαστε συνεχώς σε αλληλεπίδραση με την ομάδα της πανεπιστημιακής μονάδας διατροφικών διαταραχών του Λονδίνου που ηγείται η Professor Janet Treasure King’s College.
Από το 2012 λειτουργεί το πρόγραμμα σίτισης σε άτομα που πάσχουν από χρόνια ή οξεία μορφή ανορεξίας και βουλιμίας. Σε συνεργασία με την ομάδα της Treasure, έχουμε εκπαιδευτεί στη σίτιση προσφέροντας ταυτόχρονα στην οικογένεια και στον ασθενή τη δυνατότητα να εκπαιδευτεί γύρω από το τραπέζι, κυρίως σε ό,τι αφορά τις δυσκολίες που προκύπτουν κατά τη διάρκεια του γεύματος, με παρουσία θεραπευτών στο σπίτι. Αυτό το καινοτομικό πρόγραμμα είναι το ένα από τα τρία που εφαρμόζονται σε όλη την Ευρώπη και το μοναδικό στη χώρα μας. Επίσης, λειτουργεί παράλληλα το πρόγραμμα εντατικής θεραπείας και σίτισης στο κέντρο μας, όπου οι ασθενείς μαθαίνουν να χειρίζονται επαρκώς την τροφή με γεύματα εκτός πλαισίου, όπως σε εστιατόρια.

Για να αντιμετωπίσει κάποιος τις διατροφικές διαταραχές θα πρέπει πρώτα να θεραπεύσει το σώμα ή την ψυχή του;

Οι ΔΔ αφορούν και τα δυο ταυτόχρονα. Είναι αδύνατο να απομονώσεις το σώμα από την ψυχή. Π.χ. σε περίπτωση που το βάρος είναι πολύ χαμηλό ή ο ασθενής είναι πολλά χρόνια στη νόσο, είναι αδύνατον να κάνεις ψυχοθεραπεία με την ευρύτερη έννοια του όρου, καθώς ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί επαρκώς λόγου της ασιτίας και ο ασθενής μπορεί να βιώνει μεγάλη σύγχυση. Οπότε η αρχική μας προτεραιότητα είναι πάντα η επαρκής σίτιση του ασθενή και η μερική του οργανική αποκατάσταση με ιατρική φροντίδα και μετά η ψυχοθεραπεία. Από την άλλη πλευρά, ας μην ξεχνάμε τη βιολογική βάση των ΔΔ, η οποία καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά των ασθενών και την εξέλιξη της νόσου. Στο κέντρο μας, όταν κάποιος έρχεται για πρώτη φορά, ζητάμε άμεσα ιατρική αξιολόγηση, διότι πολλές φορές οι ασθενείς δεν θέλουν να παραδεχθούν ότι η ζωή τους είναι σε κίνδυνο ή η υγεία τους έχει πληγεί και χρήζει άμεσης φροντίδας. Στόχος μας είναι να μεριμνήσουμε άμεσα για αυτό και να διασφαλίσουμε τις συνθήκες που θα προωθήσουν την ταχεία και σταδιακή ανάρρωση του ασθενούς.

tsiaka-whoiswho

 

Η Μαρία Τσιάκα σπούδασε Ψυχολογία, έχει εκπαιδευτεί στη Συστημική Ψυχοθεραπεία, ενώ είναι υποψήφια διδάκτωρ στο Τμήμα Ψυχολογικής Ιατρικής και Ψυχιατρικής του Institute of Psychiatry, King’s College London. Επίσης, είναι μέλος διαφόρων Συλλόγων και Οργανισμών, όπως EFTA (European Family Therapy Association), ECED (European Council on Eating Disorders), AED (Academy of Eating Disorders), IAEAP (International Association for Eating Disorders Professionals).
Η ειδικός ασκεί το επάγγελμα της οικογενειακής θεραπεύτριας – ψυχοθεραπεύτριας από το 1995 στην Ελλάδα, ενώ έχει εξειδικευτεί στην αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών. Μέχρι σήμερα έχει εμπειρία άνω των 50.000 θεραπευτικών ωρών με άτομα που υποφέρουν από διατροφικές διαταραχές και παχυσαρκία.

Πηγή: NaturaNrg #73