Περί μητρικού θηλασμού…

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Body and mind, Παιδί, Υγεία.

Tου Στέλιου Παπαβέντση Παιδίατρος MRCPCH DCH IBCLC

Το μητρικό γάλα είναι το πιο εκλεκτό δώρο που μπορεί να κάνει μια μητέρα στο παιδί της. Θησαυρός ανεκτίμητος, που η φύση έχει προνοήσει, ώστε να μπουν τα «γερά θεμέλια» σε μια νέα ζωή που μόλις τώρα ξεκινάει το ταξίδι της στον κόσμο. Στην Ελλάδα, δυστυχώς τα ποσοστά αποκλειστικού θηλασμού είναι πολύ χαμηλά. Τόσο χαμηλά που αποτελούν ένα σημαντικό σύμπτωμα κοινωνικής παθολογίας που πρέπει να προβληματίσει την παιδιατρική κοινότητα και τους φορείς υγείας και κοινωνικής μέριμνας.

Δεν υπάρχει καμιά άλλη παρέμβαση στην υγεία που να έχει τόσο μεγάλο αντίκτυπο στα μωρά και τις μητέρες, όπως είναι αυτή του μητρικού θηλασμού και η οποία να κοστίζει τόσο λίγο στα κράτη. Ο μητρικός θηλασμός είναι στάση ζωής. Στάση ζωής των γονιών, της γυναίκας, του παιδιάτρου. Ίσως, τώρα με την ευκαιρία της Εβδομάδας Μητρικού Θηλασμού 1-7 Νοεμβρίου, είναι η στιγμή να «ξαναρίξουμε» φως σε ένα πολύ σπουδαίο θέμα…

Σε ό,τι αφορά τα βιολογικά οφέλη, ο θηλασμός αποτελεί τη μεγαλύτερη «ασπίδα» ενάντια στις παιδικές λοιμώξεις. Ειδικά το πρωτόγαλα είναι πολύτιμο, γεμάτο θρεπτικά συστατικά που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα του νεογνού. Ο θηλασμός συνεχίζει εκτός της μήτρας το έργο του πλακούντα δημιουργώντας μια γέφυρα βιολογική αλλά και ψυχολογική μεταξύ μάνας και παιδιού.

Το μητρικό γάλα είναι κάτι περισσότερο από μία τροφή. Είναι ένας ζωντανός ιστός με πολλούς αμυντικούς παράγοντες που εξασφαλίζει στο μωρό ενεργό προστασία από τις λοιμώξεις, στα πρώτα χρόνια της ζωής του που δεν μπορεί να προστατευτεί από μόνο του.

Συνοψίζοντας παρακάτω τα οφέλη του θηλασμού στην υγεία της μητέρας, του βρέφους, αλλά και τη σχέση μητέρας-βρεφους, θα διαπιστώστε με μια ματιά τα απίστευτα οφέλη.

Βρέφη που θηλάζουν σε σχέση με αυτά που δε θηλάζουν έχουν μικρότερο κίνδυνο να πάθουν:

  • Λoιμώξεις: Σηψαιμία, μηνιγγίτιδα, γαστρεντερίτιδα, ωτίτιδα, πνευμονία, βρογχιολίτιδα
  • Ατοπίες: Έκζεμα-δερματίτιδα άσθμα
  • Επιβαρύνεται λιγότερο η ανώριμη νεφρική τους λειτουργία
  • Έχουν λιγότερους βρεφικούς κολικούς, αναγωγές και δυσκοιλιότητα
  • Σχετίζονται πιθανώς με αυξημένο δείκτη νοημοσύνης (IQ)

Μητέρες που θηλάζουν σε σχέση με όσες δεν θηλάζουν:

  • Έχουν μικρότερο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών
  • Έχουν μικρότερο κίνδυνο για κολπική αιμορραγία κατά τη λοχεία
  • Επανέρχονται πιο γρήγορα και καλύτερα στα κιλά τους πριν την εγκυμοσύνη, κινδυνεύουν λιγότερο από παχυσαρκία

Η σχέση μητέρας-βρεφους αναπτύσσεται καλυτέρα, γιατί:

  • Η μητέρα μαθαίνει να προσέχει και να ‘διαβάζει’ το παιδί και όχι το ρολόι της
  • Αναπτύσσεται πιο έντονο συναισθηματικό δέσιμο μεταξύ τους
  • Ενδογενείς ορμόνες που εκκρίνονται κατά το θηλασμό, όπως η ωκυτοκίνη, αυξάνουν την ευχαρίστηση, την ηρεμία και τη χαλάρωση σε μητέρα και βρέφος

Ακόμη, τα πρακτικά προβλήματα του θηλασμού είναι λιγότερα από ό,τι με το τάισμα με μπουκάλι, γιατί: είναι πιο οικονομικός και δε χρειάζονται αποστειρωτές, βραστήρας, προετοιμασία.

Ο θηλασμός μαθαίνεται…

Ο θηλασμός αποτελεί τέχνη που διδάσκεται και μαθαίνεται, παρά φυσικό ένστικτο. Η ενημέρωση και προετοιμασία για θηλασμό πρέπει να ξεκινήσει πολύ πριν τη γέννηση, στην αρχή της κύησης. Απαιτεί προσωπικό κίνητρο και βούληση από τη μητέρα, υπομονή και επιμονή. Ευοδώνεται μόνο μέσα σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον φιλικό για θηλασμό, όπως περιγράφεται από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, κι εδώ το κράτος και η επιστημονική κοινότητα φέρουν μεγάλη ευθύνη….

μητέρα, μωρό

10 (τουλάχιστον) λόγοι που καθιστούν το μητρικό γάλα μοναδικό

Γιατί καμία εταιρεία στον κόσμο δε θα καταφέρει ποτέ να «μιμηθεί» το ανθρώπινο γάλα;

Γιατί ο μητρικός θηλασμός είναι ανυπέρβλητος; Γιατί δε θα φτιαχτεί ποτέ επεξεργασμένο γάλα αγελάδας για βρέφη που να μοιάζει έστω στο ελάχιστο στο μητρικό. Μία από τις παραμέτρους που καθορίζουν την ανωτερότητα του μητρικού γάλακτος είναι η μοναδικότητά του σε κάθε χωροχρονική στιγμή.

Το μητρικό γάλα έχει ένα θαυμαστό τρόπο να εξατομικεύεται κάθε φορά σε κάθε παιδί και να αλλάζει, ανάλογα με την περίσταση, πάντα προς το μέγιστο δυνατό όφελος για την υγεία του μωρού. Το επεξεργασμένο γάλα αγελάδας για βρέφη παραμένει ίδιο για κάθε παιδί, για κάθε μέρα σε διάστημα έξι ή δώδεκα μηνών. Το ξένο γάλα αποτελεί μονότονο φαστ-φουντ, σε σύγκριση με την αξεπέραστη ποικιλία του μητρικού. Συγκεκριμένα, το μητρικό γάλα είναι εντελώς διαφορετικό σε σύσταση και ιδιότητες:

  1. Από παιδί σε παιδί.

Κάθε μαμά παράγει διαφορετικό γάλα και η ποικιλία της σύστασης από γυναίκα σε γυναίκα είναι μεγάλη. Στους επιστήμονες είναι από καιρό γνωστή η τεράστια ποικιλία από γυναίκα σε γυναίκα στα ποσοστά λιπαρών, βιταμινών, ιχνοστοιχείων κ.λπ. Η συγκεκριμένη διαφοροποίηση υπηρετεί και «ταιριάζει» στις ανάγκες του συγκεκριμένου παιδιού.

  1. Από παιδί σε παιδί της ίδιας μητέρας.

Το γάλα της πρωτοτόκου διαφέρει από εκείνο της πολυτόκου. Διαφορές στη σύσταση μητρικού γάλακτος έχουν ανιχνευθεί ακόμα και σε δίδυμα, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός!

  1. Ανάλογα με το φύλο του παιδιού.

Έχει βρεθεί ότι μητέρες που έχουν αγοράκι παράγουν γάλα με 25% περισσότερη ενέργεια σε σύγκριση με εκείνες που έχουν κοριτσάκι, προφανώς για να ικανοποιηθούν μεγαλύτερες ανάγκες!

  1. Ανάλογα με την ηλικία του μωρού.

Το γάλα της μητέρας που γέννησε πρόωρα έχει έξτρα πρωτεΐνες, θερμίδες, λίπος, μέταλλα και ιχνοστοιχεία, όπως και αμυντικούς και αυξητικούς παράγοντες, ώστε να υποστηρίξει το πρόωρο. Το πρωτόγαλα, δηλαδή το γάλα των πρώτων ημερών, είναι στην ουσία ένα ισχυρό εμβόλιο γεμάτο κύτταρα, αντισώματα, ορμόνες και ένζυμα για το εύθραυστο παιδί που έρχεται στον κόσμο.

Μετά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής, το γάλα της μαμάς γίνεται μεν λιγότερο σε ποσότητα, είναι περισσότερο όμως χορταστικό – τουλάχιστον κατά 50%, περιέχοντας λίπος που μπορεί να φτάνει κάποιες φορές και το 28%!

Το γάλα του μακροχρόνιου θηλασμού προσφέρει συμπυκνωμένη ενέργεια, σταθερή ποσότητα αντισωμάτων, περισσότερη καζεΐνη για να δημιουργεί αίσθημα κορεσμού στο παιδί, μεγάλες ποσότητες σε βιταμίνες, όπως η βιταμίνη C και η Β12, όπως και πολύτιμους αυξητικούς παράγοντες για τον εγκέφαλο, όπως η χοληστερόλη και η σεροτονίνη που λείπουν ή βρίσκονται σε ελάχιστα ποσά στα γάλατα του εμπορίου.

  1. Ανάλογα με αυτά που τρώει η μητέρα.

Το βρέφος που θηλάζει απολαμβάνει ποικιλία στη γεύση της τροφής του, ανάλογα με το φαγητό που κατανάλωσε η μητέρα την κάθε φορά. Πιο απλά, το μητρικό γάλα έχει γεύση από σκόρδο, αν η μαμά έφαγε σκόρδο ή πράσο, αν η μαμά έφαγε πράσο! Εκτίθεται σε γεύσεις διαφορετικών τροφών που περνούν στο μητρικό γάλα και μπορεί να συνηθίσει ευκολότερα τη στερεά τροφή όταν, κατά τους έξι μήνες της ζωής, έρθει η ώρα να τη δοκιμάσει. Αντίθετα με τη λανθασμένη κοινή αντίληψη, ο μητρικός θηλασμός είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα κατά την έναρξη στερεών τροφών, δεν αντικαθιστά τις κρέμες και δεν πρέπει να αντικαθίσταται από ξένο γάλα. Τα μωρά που θήλασαν τρώνε φαγητό από το τραπέζι της οικογένειας και τείνουν να μην «κολλάνε» σε βρεφικές κρέμες και αλεσμένα.

  1. Ανάλογα με την ώρα της ημέρας.

mother & babyΤο γάλα της μητέρας τείνει να έχει περισσότερο όγκο το πρωί, πιο πολλή λακτόζη και νερό. Όσο προχωράει η ημέρα προς το βράδυ το γάλα λιγοστεύει σε ποσότητα, αλλά και συγκεντρώνει περισσότερο λίπος.

Το βράδυ το μητρικό γάλα εμφανίζει σημαντικά ποσά μελατονίνης, μιας ορμόνης του σώματος που φέρνει ύπνο! Περιλαμβάνει επίσης σημαντικές ποσότητες φυσικών οπιοειδών του σώματος που ηρεμούν το μωράκι.

  1. Από στήθος σε στήθος της ίδιας μητέρας.

Σχεδόν όλες οι λεχώνες διαπιστώνουν διαφορά στην παραγωγή γάλακτος ανάμεσα στο δεξί και αριστερό στήθος, με το δεξί να βγάζει συνήθως – αλλά όχι πάντα – περισσότερο. Μια ακόμα ιδιαιτερότητα που αυξάνει την ποικιλία στη φυσιολογική βρεφική διατροφή! Ένα μωρό ενός έτους διασκεδάζει επιλέγοντας κάθε φορά το στήθος που επιθυμεί και συχνά πηγαίνοντας από το ένα στο άλλο εν είδη παιχνιδιού!

  1. Κατά τη διάρκεια του ίδιου γεύματος.

Μόλις το μωρό πιάσει τη θηλή και ξεκινήσει να τρώει, το γάλα της μαμάς είναι υδαρές και γλυκό. Όσο προχωράει το γεύμα του οι τελευταίες ρουφηξιές γίνονται χορταστικές, γεμάτες λίπος!

  1. Ανάλογα με την εποχή του χρόνου.

Το καλοκαίρι, για να ανταπεξέλθει στη ζέστη, το μωρό θηλάζει πιο συχνά τη μητέρα του. Με τον τρόπο αυτό παίρνει περισσότερο από το πρώτο γάλα, στην αρχή του γεύματος, το οποίο, όπως είπαμε πριν, είναι πιο υδαρές. Το χειμώνα αντίθετα, τα γεύματά του στο στήθος τείνουν να είναι πιο μεγάλης διάρκειας και αραιότερα, επομένως με περισσότερο λίπος και λιγότερο νερό.

 10. Όταν το μωρό κρυολογήσει.

Κάθε φορά που το παιδί παθαίνει μια λοίμωξη, έκθεση στο συγκεκριμένο ιό ή μικρόβιο υπάρχει ταυτόχρονα και για τη μητέρα, επειδή ζει στο ίδιο περιβάλλον. Η μητέρα καταπολεμά τη λοίμωξη καλύτερα, δεν εκδηλώνει συμπτώματα ή εκδηλώνει ελάχιστα, φτιάχνει γρήγορα ειδικά αντισώματα και παράγοντες άμυνας, οι οποίοι φτάνουν στο παιδί μέσα από το γάλα της. Κάθε φορά που το μωρό αρρωσταίνει, το μητρικό γάλα ανταποκρίνεται με αλλαγές στη σύστασή του και γεμίζει με προστασία.

Τα παραπάνω συνιστούν δέκα λόγους για τους οποίους καμία εταιρεία στον κόσμο δε θα καταφέρει ποτέ να «μιμηθεί» το ανθρώπινο γάλα. Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει ένα γάλα της μαμάς αλλά χιλιάδες, εκατομμύρια. Η έννοια του στάνταρ ανθρώπινου γάλακτος είναι ανύπαρκτη. Το να προσπαθήσεις να παράγεις κάτι που μοιάζει με το μέσο όρο από εκατομμύρια διαφορετικά πράγματα αποτελεί ματαιότητα και πλάνη. Κάθε συγκεκριμένη μητέρα βρίσκεται σε συνεχή χημική επικοινωνία με το συγκεκριμένο μωρό της, που καθορίζει με δυναμικό τρόπο την εκάστοτε σύσταση του γάλακτος που θα προσφέρει στο μωρό. Το μητρικό γάλα είναι ένα δυναμικό, ζωντανό υγρό, όχι νεκρό και στατικό, όπως είναι η χημική σούπα – συνονθύλευμα του επεξεργασμένου γάλακτος για βρέφη.

Κάθε φορά που βάζετε το παιδί σας στο στήθος θυμηθείτε: κάνετε το καλύτερο δυνατό για τη συγκεκριμένη στιγμή, ώρα της ημέρας, για τις συγκεκριμένες ανάγκες που έχει αυτή τη στιγμή το παιδί σας.

Πηγή: NaturaNrg #54