Μήπως εμφιαλωμένο νερό να ’ναι και ό,τι να ’ναι; Παραγωγή εμφιαλωμένου νερού

Νερό να ’ναι και ό,τι να ’ναι;

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Διατροφή, Νέα, Υγεία.

Μήπως εμφιαλωμένο νερό να ’ναι και ό,τι να ’ναι; Η κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού κερδίζει όλο και περισσότερους πιστούς σε όλο τον κόσμο. Το ίδιο συμβαίνει και στη χώρα μας, παρουσιάζοντας αυξητική καταναλωτική ζήτηση τα τελευταία χρόνια. Γιατί συμβαίνει αυτό; Είναι ακατάλληλο το νερό της βρύσης; Πόσο υγιεινό είναι το εμφιαλωμένο; Πόσοι μπορούμε να καταλάβουμε αν έχουμε κάνει την καλύτερη επιλογή νερού; Πόσοι ελέγχουμε τι αναγράφεται στην ετικέτα ενός εμφιαλωμένου νερού;

της Μαρίας Γκέκα

Όλοι γνωρίζουμε ότι το νερό είναι απαραίτητο και αναντικατάστατο συστατικό για κάθε μορφή ζωής. Ο βιολογικός ρόλος του νερού για τον ανθρώπινο οργανισμό είναι εξαιρετικά σημαντικός, αρκεί να υπολογίσει κανείς ότι στο εσωτερικό περιβάλλον των κυττάρων το νερό καταλαμβάνει ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της κατά βάρος σύστασής τους, που κυμαίνεται μεταξύ 70 και 92%. Το νερό ουσιαστικά αποτελεί ένα φυσικό «φάρμακο» που προάγει την υγεία μας, τη φυσική μας κατάσταση, αλλά και την εμφάνισή μας.

Η μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα, τα απαρχαιωμένα υδρευτικά δίκτυα, η πρόσμιξη του γλυκού νερού με υφάλμυρο ή θαλασσινό, είναι μερικές από τις αιτίες για τις οποίες αρκετές περιοχές του πλανήτη δεν έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγάλων εταιριών παραγωγής εμφιαλωμένου νερού. Άλλωστε, η δημιουργία μιας επιχείρησης εμφιάλωσης νερού είναι σχετικά μικρού κόστους και το εμπόριο εμφιαλωμένου νερού είναι κερδοφόρο με πάρα πολύ καλές επενδυτικές προοπτικές. Πράγματι, η βιομηχανία του εμφιαλωμένου νερού είναι μία από τις ανθηρές, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι σύμφωνα με παλαιότερο δημοσίευμα της «The New York Times», σε ολόκληρο τον κόσμο κυκλοφορούν περισσότερες από 800 μάρκες εμφιαλωμένου νερού, ενώ η παγκόσμια κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού έχει φτάσει σε επίπεδα πάνω από τα 200 δις φιαλών το χρόνο.

 

Το εμφιαλωμένο είναι απαραίτητα υγιεινό;

Υπάρχει η αίσθηση ότι όταν κάποιος καταναλώνει εμφιαλωμένο νερό διατρέχει λιγότερους κινδύνους για την υγεία από το αν πίνει από τη βρύση. Πράγματι, ορισμένοι μολυσματικοί παράγοντες μπορούν να ελεγχθούν ευκολότερα στα εμφιαλωμένα νερά παρά στο νερό της βρύσης, το οποίο διοχετεύεται με τους σωλήνες του συστήματος διανομής. Ωστόσο, μερικές ουσίες μπορούν να αποδειχθούν πιο επικίνδυνες στα εμφιαλωμένα νερά παρά στο νερό της βρύσης, γιατί το εμφιαλωμένο νερό αποθηκεύεται για αρκετά μεγάλα χρονικά διαστήματα στα μπουκάλια και σε υψηλότερες θερμοκρασίες από το νερό που διανέμεται με το δίκτυο ύδρευσης.

Επίσης, το νερό εμφιαλώνεται κυρίως σε πλαστικά μπουκάλια. Όμως, όπως αναφέρει ο Καθηγητής, διευθυντής Εργαστηρίου Τεχνολογίας του Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Πατρών, Κωνσταντίνος Χρυσικόπουλος, τα πλαστικά μπουκάλια κατασκευάζονται από ΡΕΤ (τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο). Για την παραγωγή ΡΕΤ, το 90% των παραγωγών χρησιμοποιούν τον καταλύτη τριοξείδιο του αντιμονίου, ο οποίος θεωρείται από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ως πιθανό καρκινογόνο στοιχείο. Επίσης, η πλειονότητα των πλαστικών μπουκαλιών δεν ανακυκλώνεται και καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής όπου παραμένουν αδιάσπαστα για αρκετές δεκάδες χρόνια.

Επίσης, η αποθήκευση των εμφιαλωμένων νερών είναι πολύ σημαντική υπόθεση. Η θερμοκρασία σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ξεπερνά τους 18 βαθμούς Κελσίου, κι αυτό, ιδιαίτερα το καλοκαίρι, δεν είναι πάντα εφικτό. Σε αυτή την περίπτωση, λένε οι ειδικοί, υπάρχει κίνδυνος ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών, αλλοίωσης της πλαστικής συσκευασίας, που δεν είναι ορατή με το μάτι, και μεταφοράς τοξινών στο νερό.

Παρά την αυστηρή κριτική για τις περιβαλλοντικές και οικολογικές επιπτώσεις, πέρα από τη μεγάλη σπατάλη ενέργειας που απαιτεί η παραγωγή φιαλών PET και παρά την αποτυχία ανακύκλωσής τους σε μεγάλο βαθμό, η τάση της κατανάλωσης εμφιαλωμένου νερού είναι συνεχώς αυξητική. 

Κατ’ αρχάς, χρειάζεται να πούμε ότι οι περισσότεροι δεν ελέγχουμε τι εμφιαλωμένο νερό αγοράζουμε, αγνοώντας τις βασικές κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται. Υπάρχουν τρεις κατηγορίες, αναγνωρισμένες από την Ευρωπαϊκή Ένωση: το επιτραπέζιο, το φυσικό μεταλλικό νερό και το νερό πηγής. Στην ετικέτα δεν επιτρέπεται να αναφέρεται οποιοσδήποτε άλλος χαρακτηρισμός του νερού (π.χ. θεραπευτικό, ιαματικό, φυσικό νερό, μεταλλικό νερό ή φυσικό μεταλλικό νερό πηγής). Ποια είναι, όμως, τα χαρακτηριστικά του νερού των παραπάνω τριών κατηγοριών;

Εμφιαλωμένο νερόΕπιτραπέζιο νερό (table water)

Πρόκειται για νερό που δεν έχει καμία διαφορά σε σχέση με το πόσιμο της βρύσης και επιτρέπεται να απολυμανθεί με διάφορους τρόπους. Ουσιαστικά, είναι νερό βρύσης, εμφιαλωμένο, που μπορεί να υποστεί επεξεργασία.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, το επιτραπέζιο νερό επιτρέπεται να είναι οποιασδήποτε προέλευσης (π.χ. από γεώτρηση, από λίμνη, από ποτάμι, ακόμη και αφαλατωμένο νερό θάλασσας). Στο επιτραπέζιο νερό επιτρέπεται να γίνει οποιαδήποτε διαδικασία απολύμανσης κρίνεται απαραίτητη προκειμένου η σύστασή του να είναι σύμφωνη με την κοινοτική οδηγία (98/83) για το πόσιμο νερό. Και ποιο είναι το πόσιμο; Είναι αυτό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση και πρέπει να είναι αβλαβές, άοσμο, άχρωμο, δροσερό, με ευχάριστη γεύση, ενώ τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά πρέπει να κυμαίνονται μεταξύ ορισμένων αποδεκτών ορίων που ορίζονται από τις αντίστοιχες κοινοτικές οδηγίες. Συνήθως τα επιτραπέζια νερά υφίστανται τη διαδικασία της μικροδιήθησης και του οζονισμού (απολύμανση με όζον). Πρακτικά, η σύσταση του επιτραπέζιου νερού και του νερού της βρύσης είναι ίδια. Με απλά λόγια, πρόκειται για νερά με τα ίδια ποιοτικά χαρακτηριστικά, με τη διαφορά ότι το επιτραπέζιο νερό είναι εμφιαλωμένο, ενώ της βρύσης τρεχούμενο.


Νερό πηγής (Spring water) 

Συλλέγεται κατευθείαν από την πηγή χωρίς να εξάγεται με τεχνητά μέσα από το έδαφος. Το νερό πηγής μοιάζει με το φυσικό μεταλλικό νερό ως προς το ότι έχει οπωσδήποτε υπόγεια προέλευση, σταθερή σύσταση, δεν υφίσταται καμιά διαδικασία απολύμανσης και εμφιαλώνεται πάντα στην πηγή προέλευσής του. Διαφέρει, όμως, από το φυσικό μεταλλικό νερό ως προς το ότι οι φυσικοχημικές παράμετροί του δεν ακολουθούν αυτές του φυσικού μεταλλικού νερού, αλλά του επιτραπέζιου, δηλαδή του κοινού πόσιμου νερού. Με άλλα λόγια, το νερό πηγής δεν είναι πλούσιο σε κάποιο μεταλλικό στοιχείο (π.χ. μαγνήσιο, ασβέστιο) ούτως ώστε να χαρακτηριστεί μαγνησιούχο, ασβεστούχοκ.λπ.


Φυσικό μεταλλικό νερό (Mineral water)

Θεωρείται παγκοσμίως το ανώτερης ποιότητας εμφιαλωμένο νερό. Το φυσικό μεταλλικό νερό έχει αποκλειστικά υπόγεια προέλευση και εμφιαλώνεται επιτόπου στην πηγή προέλευσής του. Οι κοινοτικές οδηγίες απαγορεύουν οποιαδήποτε απολύτως επεξεργασία η οποία να μεταβάλει τη χημική ή τη μικροβιολογική του σύσταση, εν αντιθέσει με το επιτραπέζιο.
Το φυσικό μεταλλικό νερό διαφέρει από τα υπόλοιπα νερά (βρύσης, επιτραπέζιο, κ.λπ.) που προορίζονται για κατανάλωση, χάρη σε δύο βασικά συστατικά του: αφενός είναι φυσικά πλούσια σε κύρια άλατα και ιχνοστοιχεία ευεργετικά για την υγεία μας και αφετέρου είναι αγνό, αφού οι πηγές προέλευσής του είναι φυσικά προστατευόμενες και μας διασφαλίζουν ότι δεν έρχεται σε επαφή με ρυπογόνους παράγοντες. Παρ’ όλα αυτά, όλα τα φυσικά μεταλλικά νερά δεν είναι ίδια, προέρχονται από διαφορετικές πηγές και έχουν διαφορετική σύσταση ως προς τα άλατα, τα ιχνοστοιχεία και τα θρεπτικά συστατικά που περιέχουν. Γι’ αυτόν το λόγο και η κατανάλωσή τους ενδείκνυται (ή αντενδεικνύεται), ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού μας.
Το φυσικό μεταλλικό νερό σχηματίζεται από το νερό της βροχής μέσα από μια μακροχρόνια και σύνθετη διαδικασία. Το νερό διεισδύει στο έδαφος, ρέει αργά ανάμεσα στα πετρώματα και συλλέγεται τελικά στον υδροφόρο ορίζοντα, μακριά από τον υπόγειο υδάτινό ορίζοντα. Χρειάζεται να περάσουν δεκαετίες, ακόμα και αιώνες, για να καταλήξει το νερό σε μεγάλα βάθη όπου προστατεύεται από τον κίνδυνο ρύπανσης. Στο ταξίδι του προς το κέντρο της γης, το νερό φιλτράρεται με τη βοήθεια των πετρωμάτων. Όσο βαθύτερα ταξιδεύει, τόσο πιο ζεστό γίνεται. Έτσι, καθαρό πλέον το νερό, μπορεί να διαλυθεί και να απορροφήσει πολύτιμα ανόργανα μέταλλα και ιχνοστοιχεία. Κάθε μεταλλικό νερό χαρακτηρίζεται από μια ατομική σύνθεση ζωτικής σημασίας ανόργανων αλάτων και ιχνοστοιχείων. Για το λόγο αυτό δεν υπάρχουν δύο μεταλλικά νερά με την ίδια γεύση.
Τα φυσικά μεταλλικά νερά παρέχουν πολύτιμα μέταλλα και ιχνοστοιχεία που, ανάλογα με τη συγκέντρωσή τους, χαρακτηρίζουν και το νερό, π.χ. μαγνησιούχο, κατάλληλο για δίαιτα φτωχή σε νάτριο, ασβεστούχο, οξυανθρακούχο κ.λπ.


Τα κύρια συστατικά του μεταλλικού νερού είναι:
Ασβέστιο:
Είναι ένα από τα σημαντικότερα μέταλλα, δεδομένου ότι αποτελεί βασικό δομικό συστατικό των ιστών και των δοντιών, ενώ συμμετέχει και στη λειτουργία των μυών και στη μετάδοση των σημάτων μεταξύ των νεύρων. Το ασβέστιο που περιέχεται στο νερό έχει καλή βιοδιαθεσιμότητα (αξιοποιείται πλήρως από τον οργανισμό μας) και μπορεί να συμβάλλει στη συνολική ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου.
Μαγνήσιο: Συμβάλλει στην καλή λειτουργία των μυών και των νεύρων, ενώ μαζί με το ασβέστιο συμβάλλουν στην καλύτερη λειτουργία της καρδιάς. Σε υψηλές συγκεντρώσεις έχει καθαρτική και διουρητική δράση. Η έλλειψή του μπορεί να οδηγήσει σε κράμπες, κεφαλαλγία, έλλειψη συγκέντρωσης, ευαισθησία στο στρες.
Νάτριο: Είναι ένας από τους σημαντικότερους ηλεκτρολύτες που συμβάλλει στο ισοζύγιο των υγρών του οργανισμού, ενώ συμμετέχει και στη σύσπαση των μυών. Ωστόσο, η υπερβολική κατανάλωση νατρίου συνδέεται με την υπέρταση, για τη ρύθμιση της οποίας συστήνεται η αποφυγή του. Σε κάθε φυσικό μεταλλικό νερό με περιεκτικότητα νατρίου μικρότερη από 10mg/l επιτρέπεται να αναγράφεται στην ετικέτα ότι «είναι κατάλληλο για δίαιτα χαμηλή σε νάτριο».
Κάλιο: Είναι απαραίτητο για τη ρύθμιση της ενυδάτωσης των κυττάρων και τη διατήρηση του ισοζυγίου των υγρών στον οργανισμό μας. Επίσης, συμβάλλει στη μετάδοση των νευρικών ώσεων (σημάτων) μεταξύ των νευρώνων, καθώς και στη σύσπαση των μυών.
Χλώριο: Αποτελεί συστατικό του υδροχλωρικού οξέος του στομάχου. Μαζί με το νάτριο συμβάλλουν στη διατήρηση της ισορροπίας του νερού στο σώμα μας.
Δικαρβονικό οξύ: Συμβάλλει στη διατήρηση της οξύτητας του πεπτικού συστήματος και διευκολύνει την πέψη.
Θειΐκά Ιόντα: Είναι συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών, καθώς και πολλών ενζύμων του οργανισμού μας.

 

Η ετικέτα του εμφιαλωμένου νερού στο μικροσκόπιο

Η ετικέτα στο μικροσκόπιο

Σύμφωνα με ρητές οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η νομοθεσία έχει βάλει όρια στο τι μπορεί να αναγράφεται και τι όχι στις ετικέτες των φυσικών μεταλλικών νερών, για την προστασία του καταναλωτή από την παραπλανητική διαφήμιση. Απαγορεύεται η χρησιμοποίηση ένδειξης η οποία αποδίδει σε ένα φυσικό μεταλλικό νερό ιδιότητες πρόληψης, αντιμετώπισης ή θεραπείας μιας ανθρώπινης ασθένειας εκτός των πιο κάτω εφόσον έχουν υποδειχθεί επιστημονικά:

1. «Ενισχύει την πέψη» ή μπορεί να «Ευνοεί τις ηπατοχολικές λειτουργίες»

2. «Ανόργανα άλατα σε ίχνη ή χαμηλή περιεκτικότητα σε άλατα». Εννοείται ότι η περιεκτικότητα σε ανόργανα άλατα, υπολογισμένη ως σταθερό υπόλειμμα, δεν είναι ανώτερη από 500mg/l

3. «Λίαν χαμηλή περιεκτικότητα σε άλατα». Εννοείται ότι η περιεκτικότητα σε ανόργανα άλατα υπολογισμένη ως σταθερό υπόλειμμα δεν είναι ανώτερη από 50mg/l

4. «Πλούσιο σε ανόργανα άλατα». Η περιεκτικότητα σε ανόργανα άλατα, υπολογισμένη ως σταθερό υπόλειμμα είναι ανώτερη από 1500 mg/l

5. «Όξινο ανθρακικό». Η περιεκτικότητα σε όξινο ανθρακικό είναι ανώτερη από 600mg/l.

6. «Θειϊκό». Η περιεκτικότητα σε θειϊκά είναι ανώτερη από 200mg/l.

7. «Χλωριούχο». Η περιεκτικότητα σε χλωριούχα είναι ανώτερη από 200mg/l

8. «Ασβεστούχο». Η περιεκτικότητα σε ασβέστιο είναι ανώτερη από 150mg/l

9. «Μαγνησιούχο». Η περιεκτικότητα σε μαγνήσιο είναι ανώτερη από 50mg/l

10. «Φθοριούχο ή περιέχει φθόριο». Η περιεκτικότητά του σε φθόριο είναι ανώτερη από 1mg/l

11. «Σιδηρούχο ή περιέχει σίδηρο». Η περιεκτικότητά του σε σίδηρο δισθενή είναι ανώτερη από 1mg/l.

12. «Υπόξινο». Η περιεκτικότητά του σε ελεύθερο διοξείδιο του άνθρακα είναι ανώτερη από 250mg/l

13. «Νατριούχο». Η περιεκτικότητα σε νάτριο είναι ανώτερη από 200mg/l.

14. «Κατάλληλο για την ετοιμασία παιδικών τροφών».

15. «Κατάλληλο για δίαιτα πτωχή σε νάτριο». Η περιεκτικότητά του σε νάτριο είναι κατώτερη από 20mg/l

16. «Δύναται να έχει καθαρτική δράση»

17. «Δύναται να έχει διουρητική δράση».

Το εμφιαλωμένο νερό είναι απαραίτητο για ορισμένες δραστηριότητες και χρήσεις, αλλά το καθαρό νερό βρύσης είναι βασικό δικαίωμα όλων. Προστατεύοντας τους ποταμούς και τα υδροφόρα στρώματα, μπορούμε να βοηθήσουμε τις δημόσιες υπηρεσίες ύδρευσης να παραδίδουν πόσιμο νερό καλής ποιότητας σε προσιτή τιμή και, συγχρόνως, βοηθάμε στο να μη ρυπαίνεται το περιβάλλον εξαιτίας των πλαστικών μπουκαλιών, τα οποία στην πλειονότητά τους δεν ανακυκλώνονται και καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Πηγή: Natura Nrg #80

Leave a Reply