ARCHELON_athina4711

Σε επικίνδυνα νερά…

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Άγρια ζωή, Περιβάλλον.

ρεπορτάζ: Απόστολoς Στάικος, φωτογραφίες: Aρχέλων

Οι θαλάσσιες χελώνες κινδυνεύουν με αφανισμό. Δεν το λέμε εμείς αλλά τα πρόσφατα στοιχεία που έρχονται στην επιφάνεια και που φανερώνουν ένα… τρικυμιώδες μέλλον για τους πιο αρχαίους ταξιδευτές των παγκοσμίων θαλασσών. Η Natura nrg υπενθυμίζει και ενημερώνει… 

«Περαστικοί είδαν το κουφάρι της χελώνας να επιπλέει και ειδοποίησαν το Λιμενικό. Τα αίτια του θανάτου της δεν έγιναν γνωστά, προκαλεί ωστόσο ερωτηματικά το πώς  η χελώνα βρέθηκε τόσο κοντά στην ακτή…»

Κάπως έτσι αρχίζουν τα ρεπορτάζ εφημερίδων και περιοδικών, κάθε φορά που εντοπίζεται νεκρή μια θαλάσσια χελώνα, ενώ συνοδεύονται από φωτογραφίες με σπασμένα καβούκια και πνιγμένα ζώα από πλαστικά ή αγκίστρια ψαράδων. Κάπως έτσι, σύμφωνα με τον «Αρχέλωνα», το σύλλογο για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας, οι εκβρασμοί στη στεριά νεκρών χελωνών φτάνουν τους 200 κάθε χρόνο, γεγονός που αρκεί για να περιληφθούν στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδος.
Οι χελώνες αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες επιβίωσης στις θάλασσες όλου του κόσμου. Η τεράστια περιβαλλοντική καταστροφή που συντελείται στον Κόλπο του Μεξικού, αποτελεί μια ακόμη θανάσιμη παγίδα για το απειλούμενο είδος. Επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι θαλάσσιες χελώνες θα έρθουν αντιμέτωπες με σημαντικό αποδεκατισμό του πληθυσμού τους, καθώς αναπνέουν τοξικά αέρια και καταπίνουν αργό πετρέλαιο. Γι’ αυτό και η προστασία τους αποτελεί προτεραιότητα για τη διεθνή περιβαλλοντική κοινότητα.

Ο «Αρχέλων»

Ο σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας «Αρχέλων» ιδρύθηκε το 1983 κυρίως από τους «χελωνάδες» που δούλευαν εθελοντικά στις παραλίες της Ζακύνθου. Σκοπός αυτής της μη κυβερνητικής οργάνωσης είναι η μελέτη και η προστασία των θαλάσσιων χελωνών και των βιοτόπων τους, καθώς και η ευαισθητοποίηση κοινού και αρχών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι θαλάσσιες χελώνες είναι υπό προστασία σε όλο τον κόσμο, ενώ από τα 7 διαφορετικά είδη μόλις τα 3 απαντώνται στη Μεσόγειο και από αυτά μόνο η καρέτα-καρέτα ωοτοκεί στην Ελλάδα. Οι σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας είναι ο Κόλπος του Λαγανά στην Ζάκυνθο, η Κυπαρισσία, ο Κόλπος του Λακωνικού και η Κορώνη στην Πελοπόννησο, οι Κόλποι των Χανίων και της Μεσσαράς στην Κρήτη.

Το έργο του «Αρχέλωνα» σε 12 μήνες

  • Παρακολουθεί 70 χιλιόμετρα παραλιών
  • Προστατεύει περισσότερες από 2.500 φωλιές.
  • Μαρκάρει περίπου 300 χελώνες.
  • Περιθάλπει περίπου 50 τραυματισμένες χελώνες.
  • Εκπαιδεύει σε εργασίες πεδίου 500 εθελοντές.
  • Ενημερώνει 12.000 μαθητές και 200.000 Έλληνες και αλλοδαπούς επισκέπτες.

Δίχτυα, πλαστικό, ταχύπλοα…

Η εμπλοκή σε αλιευτικά εργαλεία αποτελεί την κυριότερη απειλή στη Μεσόγειο, αφού πολλές από τις νεκρές χελώνες εξακολουθούν να εντοπίζονται πιασμένες σε δίχτυα, αν και οι ψαράδες στη μεγάλη πλειοψηφία τους έχουν κατανοήσει πλέον τη λειτουργία του θαλάσσιου οικοσυστήματος και δεν «ανταγωνίζονται» τα συγκεκριμένα ζώα για λίγα ψάρια. Αυτό οφείλεται κατά μεγάλο ποσοστό και στο εντατικό πρόγραμμα ενημέρωσης που διεξάγει ο «Αρχέλων», καθώς επίσης και στην καλή συνεργασία του με πολλούς αλιευτικούς συλλόγους.
Ωστόσο, αποδεικνύεται πως υπάρχουν ακόμα κάποιοι που εγκληματούν φονεύοντας θαλάσσιες χελώνες. Κανείς όμως από αυτούς τους ασυνείδητους αλιείς, δεν έχει οδηγηθεί μέχρι σήμερα στη δικαιοσύνη, μιας και ο εντοπισμός του δράστη αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολος, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις αλιέων που εντοπίζουν αλλά δεν αναφέρουν περιστατικά εκβρασμών στο λιμενικό, καθώς φοβούνται ότι θα μπουν σε περιπέτειες ή ότι θα κινδυνεύσουν να βρεθούν κατηγορούμενοι.
Άλλη σοβαρή απειλή προέρχεται από την κατάποση πλαστικών σακουλών, τις οποίες οι χελώνες περνούν για μέδουσες. Στην περίπτωση αυτή, η ευθύνη βαρύνει όλους αυτούς που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις ελληνικές θάλασσες ως έναν απέραντο σκουπιδότοπο. Τέλος, δεν είναι λίγες και οι περιπτώσεις στις οποίες ταχύπλοα σπάνε και κόβουν το κέλυφος του εκάστοτε ζώου, είτε με την προπέλα, είτε με την καρίνα τους, γεγονός που οδηγεί σε έναν ιδιαίτερα οδυνηρό θάνατο την άτυχη χελώνα…

Παγκόσμιος πληθυσμός θαλασσίων χελωνών  

  • 1930:  50.000
  • 2010:  4.000  

«Νικόλας»: Μια ιστορία φρίκης και αποτροπιασμού

H-frikti-leptomereia(s)Ήταν αρχές του περασμένου Μάρτη, όταν μια χελώνα καρέτα-καρέτα εντοπίστηκε να κολυμπάει μέσα στο Παλαιό Λιμάνι της Μυκόνου. Αμέσως ενημερώθηκε το Λιμεναρχείο και η χελώνα μεταφέρθηκε στην παραλία, όπου παρουσία του Λιμενικού, ο κτηνίατρος εξέτασε τα τραύματα που έφερε στο κεφάλι της, επικοινώνησε με το Κέντρο Διάσωσης του «Αρχέλωνα» και …αφαίρεσε από το κεφάλι της ένα μεγάλο καρφί!
Οι παριστάμενοι έμειναν άφωνοι από τη θηριωδία και αμέσως ξεκίνησαν τη διαδικασία αποστολής του άτυχου ζώου στο Κέντρο Διάσωσης Θαλασσίων Χελωνών στη Γλυφάδα. Πράγματι στις 23.30 το βράδυ οι Μυκονιάτες επιβίβασαν τον «Νικόλα» στο πλοίο «Θεολόγος Π.» με προορισμό το λιμάνι του Πειραιά.
Όταν όμως τον παρέλαβαν και τον εξέτασαν οι διασώστες του «Αρχέλωνα», έμειναν άναυδοι από αυτό που αντίκρισαν: Άλλο ένα μεγάλο καρφί βρισκόταν καρφωμένο στο κρανίο, φτάνοντας μέχρι τη στοματική κοιλότητα. Η κτηνιατρική εξέταση και οι ακτινογραφίες δεν άφηναν περιθώρια.  Ο «Νικόλας» υπέφερε υπερβολικά και η κατάστασή του ήταν μη αναστρέψιμη.  Η ευθανασία αποτελούσε τη μοναδική λύτρωση από το μαρτύριο…
Όχι ένα, αλλά δύο μεγάλα καρφιά σφηνωμένα στο κρανίο της άτυχης χελώνας στάθηκαν η αφορμή για να ξεκινήσει ένα ακόμα ρεπορτάζ με τη φράση «περαστικοί είδαν μια τραυματισμένη χελώνα και ειδοποίησαν το Λιμενικό…». Κάπως έτσι πληροφορηθήκαμε το οδυνηρό τέλος μιας ακόμη θαλάσσιας χελώνας. Κάπως έτσι -και για μια ακόμη φορά- δε θα μάθουμε απολύτως τίποτα για τον άγνωστο (και, το κυριότερο, ατιμώρητο) δράστη…

Τα ελληνικά «μαιευτήρια»

Οι παραλίες της Ζακύνθου, που κάθε χρόνο φιλοξενούν τις θαλάσσιες χελώνες και τα μωρά τους, είναι γνωστές σε όλο τον κόσμο. Προσελκύουν χιλιάδες επισκέπτες αλλά και επισήμους, όπως τη Βασίλισσα της Ισπανίας Σοφίας που μαζί με τον πρώην Υπουργό Τουρισμού Άρη Σπηλιωτόπουλο κήρυξαν την έναρξη του προγράμματος «Η Οδύσσεια της Caretta» τον Μάιο του 2008.
Η Ζάκυνθος με το Θαλάσσιο Πάρκο, που λειτουργεί από το 2000, θεωρείται πρωτοπόρος τόσο στην προστασία, όσο και στην εξεύρεση και απορρόφηση κονδυλίων. Ωστόσο, άλλες περιοχές ωοτοκίας δεν τυγχάνουν ανάλογης προβολής και προστασίας, με αποτέλεσμα να μη λαμβάνουν την απαραίτητη χρηματοδότηση από  ευρωπαϊκά κονδύλια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Κυπαρισσιακός κόλπος που παραμένει χωρίς κανένα νομικό καθεστώς προστασίας, παρόλο που η περιοχή έχει περιληφθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών «Natura». Η απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης εκ μέρους της πολιτείας είναι παραπάνω από εμφανής…

ARCHELON_nielDSC05652Αν βρείτε τραυματισμένη θαλάσσια χελώνα…

  • Τη μεταφέρετε σε ασφαλές μέρος, μακριά από κόσμο και θόρυβο, σηκώνοντάς την πάντα από το καβούκι και ποτέ από τα πτερύγια ή το κεφάλι.
  • Την ακουμπάτε κάτω προσεκτικά, φροντίζοντας να μη διπλωθούν από κάτω τα πτερύγια του.
  • Κατά τους θερινούς μήνες, καλό είναι να τη σκεπάζετε με ένα υγρό ύφασμα, ιδιαίτερα στα τραύματά της.
  • Δεν τη βάζετε στο νερό, ειδικά όταν είναι τραυματισμένη στο κεφάλι ή εξαντλημένη, γιατί μπορεί να πνιγεί.
  • Σε περίπτωση που έχει μπλεχτεί σε δίχτυα ή πετονιά, τα αφαιρείτε πολύ προσεκτικά. Ωστόσο, σε καμιά περίπτωση μην προσπαθήσετε να τραβήξετε το αγκίστρι ή την πετονιά που εξέχει από το στόμα ή την ουρά της.
  • Ελέγχετε όλα τα πτερύγια για τυχόν Σήματα Αναγνώρισης (tags) και εν συνεχεία καλείτε το Δίκτυο Διάσωσης στο 210 8944.444.
  • Τέλος, αν η χελώνα δείχνει νεκρή, πρέπει να μεταφερθεί στην ξηρά και να ειδοποιηθεί το λιμεναρχείο και ο «Αρχέλων». Προσοχή όμως: Είναι πιθανό η χελώνα να φαίνεται νεκρή αλλά στην πραγματικότητα να βρίσκεται σε λήθαργο, ιδιαίτερα κατά τους κρύους μήνες του έτους.

Πηγή: NaturaNrg #08