Glyka

Τα γλυκά μας φτιάχνουν τη διάθεση. ΄Η μήπως όχι;

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Διατροφή, Όλα για την υγεία.

της Αφροδίτης Ραυτοπούλου

Κουραμπιέδες, μελομακάρονα, πουτίγκες, βασιλόπιτες, κέικ με κάστανα, σοκολατάκια με λικέρ ή ξηρούς καρπούς, λαχταριστές τούρτες πολλών στρώσεων… Τα Χριστούγεννα  είναι η κατεξοχήν γιορτή των γλυκών. Όχι βέβαια ότι χρειαζόμασταν ένα λόγο για να βάλουμε το χέρι μας στο μπολ με τα σοκολατάκια. Ο γλυκός μαγνήτης υπάρχει κάθε μέρα, κάθε στιγμή. Γιατί είναι γεγονός ότι τα γλυκά μας φτιάχνουν τη διάθεση. Και δύσκολα θα απεξαρτηθούμε από αυτά. Γιατί ναι, πρόκειται για εξάρτηση, η οποία μάλιστα πηγάζει από την πρώτη κιόλας μέρα ζωής μας… μέσα στον εμβρυϊκό σάκο.

Τα γλυκά αρέσουν σε όλους, ακόμα και σε όσους προτιμούν τις αλμυρές γεύσεις. Και η εξήγηση είναι απλή: είναι η πρώτη γεύση που μαθαίνει να αναγνωρίζει ο άνθρωπος πριν καλά-καλά γεννηθεί. Σε υπερηχογραφικές μελέτες οι ειδικοί έχουν παρατηρήσει ότι το έμβρυο όχι μόνο είναι σε θέση να διαχωρίσει μυρωδιές και γεύσεις από τη δέκατη τέταρτη κιόλας εβδομάδας της κύησης, αλλά ο ρυθμός της κατάποσής του επιταχύνεται όταν η μέλλουσα μητέρα καταναλώνει γλυκά τρόφιμα. Αντιθέτως, έχει διαπιστωθεί ότι το έμβρυο καταπίνει λιγότερο συχνά όταν φτάνουν σε αυτό γεύσεις πολύ εντονότερες.

Η ίδια προτίμηση συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή. Από πρόσφατες έρευνες που διεξήχθησαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρατηρήθηκε ότι η γλυκιά γεύση είναι αυτή που μεταφέρει το μεγαλύτερο αριθμό ευχάριστων αισθήσεων στον εγκέφαλο, καθώς δραστηριοποιεί μεγάλο αριθμό γευστικών καλύκων σε σχέση με τις αλμυρές ή πικρές γεύσεις. Ίσως επειδή το γλυκό φέρνει στο μυαλό μνήμες απόλαυσης και ασφάλειας από τη ζωή μέσα στον εμβρυϊκό σάκο. Την ίδια στιγμή, είναι γεγονός ότι η κατανάλωση ενός μπισκότου ή μιας σοκολατένιας μπάρας πυροδοτεί την παραγωγή ενδορφινών. Πρόκειται για τις λεγόμενες «ορμόνες της ευφορίας», που χαρίζουν ένα αίσθημα γαλήνης, καταλαγιάζουν το στρες και αυξάνουν ακόμα και τα επίπεδα αντοχής στον πόνο.

γλυκά

Γιατί χρειάζεται μέτρο;

Ωστόσο, οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι το μυστικό της ευεξίας που χαρίζουν τα γλυκά, κρύβεται στο μέτρο και αυτό δεν έχει να κάνει αποκλειστικά με τις παραπανίσιες θερμίδες που φορτώνουν τον οργανισμό. Εξαιτίας μιας σύνθετης μεταβολικής διεργασίας, όταν τρώμε ένα γλυκό, τα σάκχαρά του απορροφώνται τάχιστα και εισχωρούν στην κυκλοφορία του αίματος. Αμέσως αυξάνεται ο γλυκαιμικός δείκτης, τον οποίο επαναφέρει στα φυσιολογικά επίπεδά του το πάγκρεας, εκκρίνοντας την απαραίτητη δόση ινσουλίνης. Η ινσουλίνη όμως είναι ταυτόχρονα η «ορμόνη της πείνας». Καθώς λοιπόν ο δείκτης γλυκαιμίας πέφτει, κυριαρχεί και πάλι ένα αίσθημα πείνας το οποίο ζητά επιπλέον γλυκά τρόφιμα για να ικανοποιηθεί, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που απειλεί τη σιλουέτα αλλά και τη λειτουργία του παγκρέατος μακροπρόθεσμα. Αξίζει να σημειωθεί μάλιστα ότι ερευνητές από το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό “Nature” μελέτη που αποδεικνύει ότι η κατανάλωση ζάχαρης προκαλεί εθισμό, παρόμοιο με αυτόν που δημιουργεί το τσιγάρο και το αλκοόλ.

Ντοπαμίνη και ψυχική κατάπτωση

Και όχι μόνο. Όταν υπερβάλλουμε με την κατανάλωση γλυκών, πετυχαίνουμε τελικά το αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα και η διάθεσή μας αντί να βελτιώνεται, χειροτερεύει. Το έδειξε αμερικανική έρευνα που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση “Appetite” με τίτλο «Η διάθεση επηρεάζει την επιλογή των τροφών ή οι τροφές επηρεάζουν τη διάθεση;». Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η κατανάλωση γλυκών και λιπαρών τροφίμων από τους συμμετέχοντες, τόσο χειρότερη ήταν η ψυχική τους διάθεση. Όπως εξήγησαν, τα «απαγορευμένα» τρόφιμα γεννούν συναισθήματα απογοήτευσης ακριβώς επειδή δεν συνάδουν με τους κανόνες υγιεινής διατροφής.

Σημαντικό ρόλο όμως παίζει και ένας βιοχημικός παράγοντας. Τα μαλακά και πλούσια σε σάκχαρα και λιπαρά τρόφιμα εντείνουν την παραγωγή ντοπαμίνης, του νευροδιαβιβαστή που ενισχύει το αίσθημα της ικανοποίησης. Η ντοπαμίνη όμως έχει μία εφήμερη δράση στον οργανισμό και έτσι μόλις υποχωρήσει η στιγμιαία ευφορία, αφήνει πίσω της μία ψυχική… κατρακύλα, η οποία ζητάει απεγνωσμένα νέα δόση γλυκού, ενισχύοντας τον ήδη υπάρχοντα φαύλο κύκλο.

Τα φυσικά γλυκαντικά υποκατάστατα

  • Στέβια: παράγεται από το ομώνυμο θαμνώδες φυτό με καταγωγή από την Παραγουάη και είναι τριακόσιες φορές πιο γλυκιά από τη ζάχαρη. Πέρα από το ότι είναι μηδενικής θερμιδικής αξίας, ο χαμηλός γλυκαιμικός της δείκτης την καθιστά ασφαλή για άτομα που υποφέρουν από σάκχαρο, διαβήτη ή δυσανεξία στη γλουτένη. Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι μπορεί να μειώσει την ακμή, να επουλώσει πληγές και να καταπραΰνει τις στομαχικές διαταραχές.
  • Ζάχαρη καρύδας: Σε σχέση με τη λευκή και καστανή ζάχαρη, περιέχει τις μισές θερμίδες και αποτελείται από σύνθετα σάκχαρα που ο οργανισμός αργεί να διασπάσει με αποτέλεσμα να μη διαταράσσονται απότομα τα επίπεδα της ενέργειάς του. Ακόμα, είναι πλουσιότερη σε μέταλλα, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και αμινοξέα, ενώ η γεύση της θυμίζει αυτήν της καραμέλας.
  • Ξυλιτόλη: Οπτικά και γευστικά θυμίζει την κοινή κρυσταλλική ζάχαρη, όμως προέρχεται από το καλαμπόκι και το δέντρο σημύδας. Περιέχει λιγότερες θερμίδες και υδατάνθρακες, χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και το σημαντικότερο: μεταβολίζεται χωρίς την ανάγκη ινσουλίνης. Ακόμα, είναι φιλική με τα δόντια, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και τονώνει την υγεία των οστών.
  • Νέκταρ αγαύης: Προέρχεται από το κακτοειδές φυτό Αγαύη που ευδοκιμεί στο Μεξικό, αποτελείται κατά 90% από φρουκτόζη και 10% από γλυκόζη, και είναι μιάμιση φορά πιο γλυκιά από την κοινή ζάχαρη. Παρ’ όλα αυτά, έχει χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη με αποτέλεσμα να διεγείρει το πάγκρεας και όχι να το καταπονεί.

Πηγή: NaturaNrg #44