Red-deer_P-Latsoudis

Το κόκκινο ελάφι: Ο περήφανος κάτοικος της Πάρνηθας

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Άγρια ζωή, Περιβάλλον.

της Τάνιας Μαρκουτσά

Το πανέμορφο κόκκινο ελάφι χαρακτηρίζεται πλέον ως «κρισίμως κινδυνεύον». Ο φιλόξενος οικοδεσπότης της Πάρνηθας πρέπει να προστατευθεί για να συνεχίσει να μας καλωσορίζει στις εξορμήσεις μας στο βουνό της Αττικής.

Το πόδι πάτησε δυνατά το φρένο και το αυτοκίνητο σταμάτησε απότομα. Το επιβλητικό ελάφι που στεκόταν στη μέση του χωματόδρομου στην Πάρνηθα, μάς κοίταξε με τα τεράστια μάτια του χωρίς φόβο. Τα παιδιά στο πίσω κάθισμα δεν πίστευαν στην τύχη τους. Χοροπήδαγαν και φώναζαν γεμάτα χαρά: «Βγάλ’ το φωτογραφία μαμά, γρήγορα». Εκείνο αγέρωχο μάς έριξε μια τελευταία –υποτιμητική -θα έλεγα- ματιά και με μια αστραπιαία κίνηση χάθηκε πίσω από τα δέντρα. Εμείς παραμείναμε ακίνητοι. Η αρχική έκπληξη είχε μετατραπεί σε απίστευτη χαρά.

Κάποτε μπορούσες να συναντήσεις ελάφι σε όλα τα βουνά μας. Σήμερα ζουν στην Πάρνηθα και λίγα στη Ροδόπη. Σύμφωνα με μελέτη της WWF Ελλάς ο αριθμός των ελαφιών της Πάρνηθας φθάνει τα 600. Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις των ελαφιών παρατηρούνται σε λίγες μόλις απομονωμένες θέσεις του ορεινού όγκου της Πάρνηθας μακριά από κάθε ανθρώπινη παρουσία. Η αναλογία των αρσενικών – θηλυκών ελαφιών είναι σχεδόν 1:1. Ωστόσο, τα μισά περίπου ενήλικα θηλυκά ελάφια βρέθηκαν χωρίς νεογνά το καλοκαίρι του 2009. Για την προστασία τους είχε ιδρυθεί εκτροφείο στη θέση Παλαιοχώρι, έκτασης 300 στρεμμάτων, το οποίο όμως καταστράφηκε στη μεγάλη φωτιά. Σύμφωνα με το δασαρχείο της Πάρνηθας, τα ελάφια της Πάρνηθας είναι πάρα πολλά για τη συγκεκριμένη περιοχή και το καλύτερο για την επιβίωσή τους  θα ήταν να μεταφερθούν και σε άλλα βουνά.

Εγκλημα χωρίς αιτία

Πριν από λίγες ημέρες η είδηση του αποκεφαλισμού ενός ελαφιού στην Πάρνηθα γέμισε τις καρδιές μας αποτροπιασμό. Το κεφάλι του άτυχου ζώου βρέθηκε μέσα σε μια μαύρη σακούλα σε δασική έκταση στην Πάρνηθα, δυτικά του Ασπρόπυργου. Αν και την περιοχή μαστίζει η λαθροθηρία, το δασαρχείο διαθέτει μόλις 54 δασοφύλακες για να καλύψουν μια δασική έκταση 640.000 στρεμμάτων.

Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, στην Πάρνηθα το κυνήγι του ελαφιού είναι οργανωμένο. Οι λαθροθήρες αποφεύγουν τις καραμπίνες για να μη γίνουν αντιληπτοί και προτιμούν  τη χρήση τόξων και παγίδων. Στην αγορά, η τιμή του κάθε ελαφιού μπορεί να φτάσει και τα 1.000 ευρώ. Όμως οι λαθροθήρες δεν είναι οι μόνοι εχθροί τους. Η απώλεια βιοτόπων εξαιτίας της εντατικοποίησης της γεωργίας και της επέκτασης των οικιστικών εκτάσεων περιορίζει τα διαθέσιμα ενδιαιτήματα για το είδος, ενώ εμποδίζει κυρίως τη φυσική διασπορά του σε νέους βιότοπους. Επίσης, ασυνείδητοι «φιλόζωοι» εγκαταλείπουν τα σκυλιά τους στο βουνό, όταν τα βαρεθούν, με αποτέλεσμα τα ζώα να αγριεύουν και πεινασμένα να επιτίθενται στα ελάφια του Εθνικού Δρυμού.

Red-deer_P-Latsoudis-2Το κόκκινο ελάφι

Το κόκκινο ελάφι ή έλαφος ο ευγενής (Cervus elaphus) είναι ο κυρίαρχος της πανίδας στον Εθνικό Δρυμό Πάρνηθας. Ονομάζεται κόκκινο, επειδή το τρίχωμά του έχει χρώμα καφέ-κόκκινο. Επίσης έτσι το ξεχωρίζουμε ευκολότερα από το άλλο είδος ελαφιού της Ελλάδας, το πλατώνι (Cervus dama ή Dama dama). Το κόκκινο ελάφι υπάρχει σε όλη την έκταση του Δρυμού. Το χειμώνα κατεβαίνει σε περιοχές με μικρότερο υψόμετρο για αναζήτηση τροφής. Τρέφεται κυρίως με πόες, νεαρά κλαδιά από θάμνους και δένδρα, καρπούς, φρούτα και μανιτάρια. Το συναντά κανείς ευκολότερα δίπλα σε πηγές και ρέματα, γιατί κυλιέται στη λάσπη προκειμένου να καθαρίσει το σώμα του από τα παράσιτα. Το φθινόπωρο, που είναι η περίοδος αναπαραγωγής του, οι φωνές των ενήλικων αρσενικών που καλούν τα θηλυκά, ακούγονται σε όλο το βουνό. Το ελάφι είναι πολυγαμικό είδος. Το θηλυκό ελάφι δεν έχει κέρατα και γεννάει την άνοιξη συνήθως ένα μικρό. Το νεαρό ελάφι φέρει άσπρες βούλες, οι οποίες χάνονται όσο μεγαλώνει. Τα κέρατα των αρσενικών έχουν αρχικά ένα βελούδινο περίβλημα, το οποίο τα ελάφια αποβάλλουν τρίβοντας τα κέρατά τους στα δέντρα. Όταν τα κέρατα αναπτύσσονται πλήρως, πέφτουν και βγαίνουν καινούργια.

Η μεγάλη φωτιά

Από τη μεγάλη φωτιά τον Ιούλιο του 2007 βρέθηκαν απανθρακωμένα 18 ελάφια. Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως δεν ήταν αυτό. Η καταστροφή των σημαντικών βιοτόπων ανάγκασε τα μεγάλα θηλαστικά να μετακινηθούν σε περιοχές  λιγότερο ευνοϊκές για εύρεση τροφής, καταφυγίων, φυσικής ηρεμίας και ασφάλειας.

Η Κερυνίτιδα Έλαφος

Σύμφωνα με το μύθο, όταν η Άρτεμις ήταν κοριτσάκι, είδε στο θεσσαλικό κάμπο πέντε τεράστιες ελαφίνες να βόσκουν. Θαμπωμένη από την ομορφιά τους, έπιασε τις τέσσερις και τις έζεψε στο άρμα της. Η πέμπτη, όμως, που είχε χρυσά κέρατα και έτρεχε πολύ γρήγορα, κατάφερε να ξεφύγει. Τότε η Άρτεμις, θαυμάζοντας τον ελεύθερο και ατίθασο χαρακτήρα της, έθεσε το ζώο υπό την προστασία της. Ο μοχθηρός Ευρυσθέας όμως ζήτησε από τον Ηρακλή να του φέρει την Κερυνίτιδα Έλαφο. Προσδοκούσε ότι η ελαφίνα θα σκότωνε τον Ηρακλή – ακόμη όμως κι εάν ο ήρωας πετύχαινε το σκοπό του, η Άρτεμις θα εξοργιζόταν και θα τον σαΐτευε! Ο Ηρακλής ξέροντας ότι δεν θα μπορούσε να την προλάβει στο τρέξιμο, ούτε να την ακινητοποιήσει με τα όπλα του, αφού η ελαφίνα έτρεχε γρηγορότερα κι από βέλος, αποφάσισε να την εξαντλήσει. Ένα χρόνο κράτησε η καταδίωξη. Όταν το ελάφι, εξουθενωμένο από το τρέξιμο, σταμάτησε για να πιει νερό, ο Ηρακλής άδραξε την ευκαιρία και το ακινητοποίησε. Όταν η Άρτεμις έμαθε τι έγινε, εξοργίσθηκε και φώναξε τον αδελφό της Απόλλωνα να τη βοηθήσει με τις σαΐτες του. Ο Ηρακλής της ζήτησε συγχώρεση και δεσμεύτηκε ότι μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του θα επέστρεφε το ελάφι στην προστάτιδα θεά του, όπως κι έκανε.

Πάρκο Μπουραζάνι  

Δώδεκα μόλις χιλιόμετρα από την Κόνιτσα, στα σύνορα με την Αλβανία συναντά κανείς το περιβαλλοντικό πάρκο Μπουραζάνι. Εκεί, σε μια έκταση 2.050 στρεμμάτων φιλοξενούνται 950 ζώα, που ανήκουν σε έξι είδη. Η οικογένεια Τάσσου αγόρασε την έκταση το 1916. Στην αρχή τη χρησιμοποίησε ως προ-χειμαδιά για τα κοπάδια της οικογένειας. Στη συνέχεια, έγινε ελεγχόμενη κυνηγητική περιοχή και τέλος ο Γιώργος Τάσσος, επιστρέφοντας το 1988 από σπουδές κτηνιατρικής αποφάσισε ότι το πάρκο πρέπει να γίνει πηγή αειφορικής ανάπτυξης κι εκπαίδευσης. Στο χώρο σήμερα φιλοξενούνται κυρίως πλατώνια (Dama-Dama), αλλά και κόκκινα ελάφια (Cervus Elaphus), αγρίμια (Capra Aegagrus Cretica), αγριοπρόβατα mouflon (Ovis Amon Mousimon) και ζαρκάδια (Capreolus-Capreolus).  Κύριος σκοπός είναι η φιλοξενία των ζώων, η διατήρηση της ισορροπίας του ζωικού του πληθυσμού, η παρατήρηση των ζώων στο φυσικό τους περιβάλλον, η πληροφόρηση σχετικά με τους βιολογικούς κύκλους αυτών, η ενημέρωση πάνω σε θέματα χλωρίδας και πανίδας της περιοχής του Μπουραζανίου, καθώς και οι προσπάθειες για τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος και του πολιτισμού στην περιοχή μας.
Info: www.bourazani.gr, τηλ.: 26550 61283, 61320

Ο Ρούντολφ

Το αστείο ελαφάκι με την κόκκινη μυτούλα αποτελεί  αναπόσπαστο κομμάτι της χριστουγεννιάτικης φιέστας. Πότε όμως και πώς ο Ρούντολφ έγινε η μασκότ της γέννησης του θεανθρώπου;  Οι ιδιοκτήτες του πολυκαταστήματος Montgomery Ward στο Σικάγο, το 1939 ανέθεσαν στον Robert May, έναν υπάλληλο του εμπορικού τμήματος να γράψει ένα παραμύθι για να το μοιράσουν στους πελάτες. Ο May μαζί με έναν συνάδελφό του από το διαφημιστικό τμήμα, τον Denver Gillen επισκέφτηκαν τον ζωολογικό κήπο Lincoln και σχεδίασαν μερικά ελάφια. Έτσι ξεπεράστηκαν όλες οι ανησυχίες και ο Ρούντολφ γεννήθηκε. Εκείνη τη χρονιά το πολυκατάστημα διένειμε περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια αντίτυπα! Μέχρι το 1946 και παρά την έλλειψη χαρτιού κατά τη διάρκεια του πολέμου, μοιράστηκαν 6 εκατομμύρια παραμύθια.

Πηγή: NaturaNrg #12