relaxing-tea

Τσάι: Η γνώση του «ευ ζην»

Αναρτήθηκε τη Κατηγορία: Διατροφή, Ευεξία, Μαθήματα διατροφής.

της Στέλλας Μπανούση

Το τσάι έχει μοναδικούς λάτρεις σ’ όλον τον κόσμο που ακολουθούν με τρόπο τελετουργικό τη διαδικασία απόλαυσης του «ευγενούς» αυτού ποτού.  Κι αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο, αν αναλογιστούμε ότι είναι παγκοσμίως το πιο διαδεδομένο ποτό μετά το νερό.

Μακροχρόνιες έρευνες και όλα τα τελευταία ιατρικά νέα, επιβεβαιώνουν ότι η κατανάλωση 4 φλιτζανιών την ημέρα, είναι χωρίς αμφιβολία πάρα πολύ ωφέλιμη για τον οργανισμό. Γιατί; Τονώνει την καρδιά και την κυκλοφορία του αίματος, περιέχει πολύτιμες αντιοξειδωτικές ουσίες με αντικαρκινική δράση, βιταμίνες, όπως C, B, E και …άφθονο φθόριο για τα δόντια!

Σύμφωνα με το μύθο, όλα ξεκίνησαν το 2.737π.Χ. στην Κίνα, στην εποχή του αυτοκράτορα Shen Nung. Ενώ έβραζε νερό, μερικά φύλλα ενός δέντρου, κάτω από το οποίο καθόταν, έπεσαν μέσα στο φλιτζάνι του. Ενθουσιασμένος με τη γεύση και το άρωμα του ροφήματος που προέκυψε, αποφάσισε να διαδώσει τη χρήση του. Άλλωστε, ο Shen Nung εκτός από αυτοκράτορας ήταν και βοτανολόγος, συγγραφέας της «Πρακτικής Βοτανολογίας», την 3η χιλιετία π.Χ.
Ένας άλλος μύθος, ινδικός αυτή τη φορά, αναφέρεται στο βουδιστή μοναχό Bodhidharma, ο οποίος δίδασκε την τέχνη του Ζεν στους Κινέζους. Κάποια στιγμή όταν αισθάνθηκε τις δυνάμεις του να τον εγκαταλείπουν, τότε τυχαία μάσησε φύλλα τσαγιού και αμέσως ένιωσε τόνωση και ευεξία.

Πέρα από τους μύθους, το τσάι έχει κατακτήσει παγκοσμίως εδώ και πάρα πολλά χρόνια (προηγείται του καφέ)  τη φήμη του δημοφιλέστερου ποτού. Τα τελευταία χρόνια, το έχουν εντάξει στην καθημερινή τους ζωή όλο και περισσότεροι άνθρωποι γιατί ανακαλύπτουν τις θεραπευτικές και αντιοξειδωτικές του ιδιότητες, προσπαθώντας με ταυτόχρονη υγιεινή διατροφή και άσκηση να ανακτήσουν υγιεινούς τρόπους διαβίωσης.

tea-driedleavesΟι δρόμοι του τσαγιού

Το τσάι ως ρόφημα, όπως αναφέρουν τα ιστορικά στοιχεία, ξεκίνησε από τη Νοτιοανατολική Ασία και όχι απαραίτητα από την Κίνα ( Κασμίρ, Θιβέτ, Βιετνάμ, κ.λπ.). Oι λαοί αυτοί χρησιμοποίησαν το τσάι για να αρωματίσουν το φτωχής ποιότητας φαγητό τους.
Ωστόσο, οι Κινέζοι κατάφεραν πρώτοι να καλλιεργήσουν τσάι. Για τρεις χιλιετίες περίπου, η χρήση του τσαγιού ήταν εκτεταμένη σε όλη την Κίνα, σε μια κλειστή κοινωνία, με άριστες ποικιλίες, ιδιαίτερη φιλοσοφία και ιδιαίτερο τελετουργικό. Από αυτούς λοιπόν προέρχεται η λέξη «τέιον»: Τu ή Te (κινεζική διάλεκτος Amoy).
Μόλις το 476 μ.Χ. το τσάι περνά το σινικό τείχος και μεταφέρεται για πώληση,  είναι τόσο πολύτιμο, ώστε ανταλλάσσεται με άλογα! Τον 7ο αιώνα, μεταφέρεται στην Ιαπωνία, από βουδιστές μοναχούς, ως τονωτικό για να μην αποκοιμηθούν στη διάρκεια των πολύωρων διαλογισμών τους. Μαζί μεταφέρουν τη φιλοσοφία και το τελετουργικό της πόσης του. Οι Ιάπωνες φροντίζουν να εμπλουτίσουν με καινούριους τρόπους καλλιέργειας το τσάι που παρέλαβαν από την Κίνα, και σύντομα η δημοτικότητά του αυξάνεται.
Πολύ αργότερα, το 17ο αιώνα μεταφέρεται το πρώτο φορτίο τσαγιού από τους Πορτογάλους στην Ευρώπη, συνοδευόμενο από μια έντονη φημολογία σαν εξαιρετικό φάρμακο ενάντια σε πολλές ασθένειες, όπως υποστήριζαν για αιώνες οι Κινέζοι γιατροί.
Σύντομα, τον 18ο αιώνα, το τσάι έγινε μια αριστοκρατική συνήθεια στην Αγγλία, κατέκλυσε τη βασιλική αυλή και τα πλούσια σπίτια, κι έγινε σήμα κατατεθέν της οικονομικής ευμάρειας. Τα πανάκριβα φύλλα του φυλάσσονταν κλειδωμένα σε ειδικό κουτί, για το οποίο υπήρχε μόνο ένα κλειδί. Σε εξαιρετικές περιστάσεις, η οικοδέσποινα ξεκλείδωνε το κουτί και πρόσφερε κέρασμα στην οικογένεια ή σε κάποιον φιλοξενούμενο για να τον εντυπωσιάσει.

Αξιο…περίεργα

Στις αρχές του 18ου αιώνα στην Αγγλία το οικονομικότερο τσάι κόστιζε 7 σελήνια τα 450 γρ. ισότιμο με το μισθό μιας εβδομάδας. Σήμερα το ακριβότερο τσάι που βρίσκεται στους καταλόγους του γαλλικού Mariage Freres είναι το τσάι Jaune Cinq Dynasties που κοστίζει 50 ευρώ.

Στην αύξηση του εμπορίου του τσαγιού συνέτεινε η συσκευασία του σε φακελάκια, αφού μέχρι το 1826, το πωλούσαν χύμα. Αυτό έγινε τυχαία όταν ο Άγγλος έμπορος Thomas Sallivan, έστειλε δείγματα σε πελάτες του, σε μικρές μεταξένιες σακούλες. Έτσι ξεκίνησε η συσκευασία του τσαγιού σε μικρά σακουλάκια για ευκολότερη χρήση.
Πάντως, πρώτος ήταν ο John Horniman που συσκεύασε το τσάι σε μολύβδινο κουτί, γεγονός που δεν άρεσε στους παντοπώλες της εποχής, αφού δεν μπορούσαν να κλέψουν τους πελάτες τους. Ο ευφυής Horniman στράφηκε τότε στα φαρμακεία.
Στις μέρες μας, όλο και περισσότεροι άνθρωποι σ’ όλο τον κόσμο δείχνουν προτίμηση στις σπάνιες ποικιλίες, σε βιολογικές καλλιέργειες τσαγιού, σε λιγότερη επεξεργασία του πολύτιμου αυτού βοτάνου. Μπορεί οι Κινέζοι να έχασαν για κάμποσους αιώνες το μονοπώλιο του τσαγιού, όμως οι παλιοί, παραδοσιακοί τρόποι υπάρχουν ακόμα, και είναι οι μόνοι με τους οποίους μπορούμε να διατηρήσουμε όλες τις ωφέλιμες ιδιότητες του τσαγιού.

tea-cupsΕίδη τσαγιού

Υπάρχουν τέσσερα είδη τσαγιού κι όλα προέρχονται από το ίδιο φυτό. Η διαφορετική επεξεργασία που έχει υποστεί το φύλλο δίνει το πράσινο, το μαύρο, το ουλόνγκ και το λευκό. Υπάρχουν χώρες, στις οποίες οι κάτοικοι πίνουν αποκλειστικά πράσινο ή μαύρο τσάι. Αυτό οφείλεται συνήθως στην κουλτούρα ή στις συνήθειες του κάθε λαού.

Τα συστατικά… της ευεξίας

Το τσάι αποτελεί μια σημαντική πηγή αντιοξειδωτικών και ιδιαίτερα των φλαβονοειδών. Επιστημονικές μελέτες έδειξαν ότι τα αντιοξειδωτικά του τσαγιού είναι 4 φορές πιο δραστικά από τη βιταμίνη C (αντιοξειδωτικό αναφοράς).  Συγκεκριμένα, τα πολυφαινολικά αντιοξειδωτικά του τσαγιού έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος, μαστού, πνευμόνων, εντέρου, στομάχου, ήπατος, οισοφάγου, παγκρέατος και προστάτη.

Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι μειώνει τα επίπεδα ολικής χοληστερόλης στο αίμα ενώ έχει προστατευτικό ρόλο στην οξείδωση της LDL χοληστερόλης, δύο παράγοντες που σχετίζονται άμεσα με καρδιαγγειακές νόσους.

Το τσάι είναι αποτελεσματικό κατά της κατακράτησης υγρών. Ιδιαίτερα, αν το πίνουμε κάθε πρωί νηστικοί στη θέση του καφέ, συμβάλλει στην αποβολή των κατακρατημένων υγρών, καταπολεμώντας έτσι το πρήξιμο στα πόδια.

Συμβάλλει στο αδυνάτισμα, γιατί αυξάνει την ταχύτητα, με την οποία ο οργανισμός καίει το λίπος. Πρόσφατες έρευνες εξακρίβωσαν πως η καθημερινή κατανάλωση τσαγιού αυξάνει την καύση θερμίδων μέχρι 4%.

black-teaΜαύρο τσάι κατά της κακοσμίας

Το μαύρο τσάι, σύμφωνα με ιατρική έρευνα, αποτελεί έναν άριστο σύμμαχο κατά της κακοσμίας του στόματος. Πράγματι, περιέχει κάποια συστατικά που επιβραδύνουν την ανάπτυξη των αναερόβιων βακτηρίων που ζουν πίσω από τη γλώσσα και παράγουν δύσοσμες ουσίες.  Ακόμη, επειδή είναι πλούσιο σε πολυφαινόλες και φθόριο, προστατεύει το σμάλτο της οδοντοστοιχίας. Μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε για στοματικές πλύσεις, πλένοντας 5-6 φορές καθημερινά το στόμα και τα δόντια σας.

Πότε είναι η κατάλληλη ώρα για τσάι;

Συνήθως, το πράσινο τσάι πίνεται το απόγευμα ή μετά το γεύμα. Για το βράδυ δεν ενδείκνυται, γιατί μπορεί να προκαλέσει αϋπνίες. Το μαύρο τσάι και το ουλόνγκ μπορούμε να τα πιούμε περισσότερο τις πρωινές ώρες. Θεωρούνται τονωτικά τσάγια και μπορούν άριστα να αντικαταστήσουν τον καφέ.

Είναι σημαντικό να μάθουμε πώς να φτιάχνουμε καλό τσάι. Θεωρείται κάτι απλό, αλλά λίγοι γνωρίζουν τα μικρά μυστικά του. Γιατί είναι άδικο για κάποιον να ’χει στα χέρια του το καλύτερο τσάι, και να το καταστρέφει ανυποψίαστος, επειδή δε γνωρίζει πώς να το ετοιμάσει σωστά. Πάντως, το τσάι προϋποθέτει -εκτός από τα κλασικά σύνεργά του- το πιο βασικό, που είναι η καλή παρέα ή λίγος ουσιαστικός χρόνος με τον εαυτό μας, για να σκεφτούμε και να χαλαρώσουμε.

Τι χρειάζεστε για ένα καλό τσάι…

Νερό

Χρησιμοποιήστε πάντα το κατάλληλο νερό. Αφού είναι ένα από τα κύρια συστατικά για την παρασκευή τσαγιού, θα πρέπει να είναι τέτοιο ώστε να μην επηρεάζει αρνητικά την τελική γεύση. Ακατάλληλο είναι το νερό που περιέχει φθόριο και χλώριο, το αποσταγμένο νερό αλλά και το σκληρό. Ιδανικό είναι το νερό της πηγής και κάθε εμφιαλωμένο νερό καλής ποιότητας.

tea-potΤσαγιέρα

Η τσαγιέρα καλύτερα να είναι κεραμική. Την ξεπλένετε επιμελώς με καυτό νερό και στη συνέχεια ρίχνετε 1 κουταλάκι τσάι -καλύτερα σε φύλλα- για κάθε φλιτζάνι τσάι συν ένα επιπλέον για τη τσαγιέρα. Καλό είναι επίσης, η τσαγιέρα να είναι ανοιχτού χρώματος για να μένει αναλλοίωτη η γεύση και το άρωμα του τσαγιού, την οποία δεν πρέπει να πλένετε ποτέ με απορρυπαντικό, ούτε να τη σκουπίζετε με πετσέτα. Μόλις κοχλάσει το νερό, το κατεβάζετε απ’ τη φωτιά και το ρίχνετε πάνω στα φύλλα της τσαγιέρας. Τη σκεπάζετε για 3-5 λεπτά, ανάλογα με την ποικιλία. Τότε, τα φύλλα του τσαγιού θα αρχίσουν να ξεδιπλώνονται και να ελευθερώνουν τα υπέροχα αρώματά τους.

Χρόνος παρασκευής

Λευκό τσάι: 2-3 λεπτά / Πράσινο τσάι: 2-3 λεπτά / Πράσινο αρωματικό τσάι: 2-4 λεπτά / Μαύρο τσάι: 4-5 λεπτά / Ουλόνγκ: 5-6 λεπτά / Τσάι του βουνού: 8 λεπτά

Φλιτζάνια

Οι Κινέζοι προτιμούν τα μικρά φλιτζάνια πορσελάνης, οι Άγγλοι τα τυπικά “mug”, στα οποία το τσάι διατηρείται ζεστό. Πάντως, σύμφωνα με τους ειδικούς τα ιδανικά φλιτζάνια είναι από λευκή πορσελάνη μέτριου μεγέθους.

Tips

Πρέπει να ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες και τους χρόνους παρασκευής που αναγράφονται στη συσκευασία. Για να πάρουμε τις ευεργετικές κατεχίνες που περιέχει το τσάι, θα πρέπει να περιμένουμε τρία ολόκληρα λεπτά. Σερβίρουμε κατόπιν αμέσως, για να μην αυξηθεί η τανίνη, όσο περνά ο χρόνος.

Πηγή: NaturaNrg #11