Αυτοάνοσο νόσημα: Υγεία σε αδιέξοδο ή Μήπως όχι; Όλο και περισσότεροι άνθρωποι λαμβάνουν τη διάγνωση ενός αυτοάνοσου νοσήματος, σήμερα. Πρόκειται για ασθένειες με σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.
♦ Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς MD, PhD, www.drtsoukalas.com
Κόπωση και χαμηλά επίπεδα ενέργειας, χρόνια φλεγμονή, πόνοι στους μύες και τις αρθρώσεις, γαστρεντερικές διαταραχές, κατακρατήσεις, είναι μερικά μόνο από τα συμπτώματα που ταλαιπωρούν τους ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα.
Πολλοί ασθενείς αισθάνονται ότι η διάγνωση με αυτοάνοσο νόσημα είναι ένα αδιέξοδο, μια σταθερή πορεία προς τη νόσο και τη χειροτέρευση της υγείας. Είναι πράγματι έτσι; Υπάρχει φως στο τούνελ;
Τα αυτοάνοσα είναι χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα χάνει την ικανότητα να αναγνωρίζει τα δικά του κύτταρα και επιτίθεται λανθασμένα στα ίδια τα όργανα και στους ιστούς, που πρέπει να προστατεύσει.
Εκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα χρόνιων ασθενειών, όπως η νόσος του Χασιμότο, το σύνδρομο Sjogren, η ατοπική δερματίτιδα. Επίσης η σκλήρυνση κατά πλάκας, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο λύκος, η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος του Crohn, κ.α. Χαρακτηρίζονται από χρόνια φλεγμονή, η οποία προκύπτει από τη συνεχόμενη επίθεση του ανοσοποιητικού στο όργανο – στόχο, αναλόγως του νοσήματος. Για παράδειγμα, όταν το ανοσοποιητικό επιτίθεται και προσβάλλει τα κύτταρα του θυρεοειδή αδένα, καταστρέφοντάς τα, έχουμε θυρεοειδίτιδα Χασιμότο. Λευκά αιμοσφαίρια συσσωρεύονται και διηθούν τον θυρεοειδή, προκαλώντας χρόνια φλεγμονή. Η σταδιακή καταστροφή του αδένα και η χρόνια φλεγμονή, επηρεάζουν τη λειτουργία του οργανισμού συνολικά και επιβαρύνουν σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής.
Αυτό συμβαίνει σε όλα τα αυτοάνοσα νοσήματα, το ανοσοποιητικό επιτίθεται και καταστρέφει διαφορετικό όργανο κάθε φορά, αναλόγως του νοσήματος. Φυσικά, οι μηχανισμοί για να αναπτυχθεί ένα αυτοάνοσο νόσημα είναι πολλαπλοί και πολύπλοκοι, ωστόσο υπάρχει ένας κομβικός παράγοντας που επηρεάζει την ανάπτυξη αυτής της κατηγορίας νοσημάτων. Ο παράγοντας αυτός είναι ο τρόπος ζωής, o οποίος περιλαμβάνει τη διατροφή και τις ελλείψεις του οργανισμού σε μικροθρεπτικά συστατικά.
Γνωρίζετε ότι…
Η ραγδαία αύξηση των αυτοάνοσων νοσημάτων δεν οφείλεται σε γενετική προδιάθεση, καθώς στα αυτοάνοσα νοσήματα η γενετική προδιάθεση συμβάλλει κατά 25-30% στην ανάπτυξη νόσου.
Το υπόλοιπο 70-75% των παραγόντων κινδύνου για την ανάπτυξη αυτοάνοσου νοσήματος οφείλεται σε μη-κληρονομικούς παράγοντες οι οποίοι συνδέονται με τον τρόπο ζωής, τις ελλείψεις του οργανισμού και τη διατροφή μας.
Τρόπος Ζωής, Ελλείψεις του Οργανισμού & Διατροφή
Χαμηλά επίπεδα ενέργειας, έντονη κόπωση, διαταραχές στη λειτουργία του γαστρεντερικού, δυσκολία στη διαχείριση του σωματικού βάρους, αναιμία, συχνές λοιμώξεις και σταθερή επιδείνωση της συνολικής κατάστασης της υγείας είναι τα πιο κοινά προβλήματα, που παραμένουν ακόμη και μετά τη λήψη της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα αυτοάνοσα είναι χρόνια νοσήματα που προκύπτουν σε μεγάλο βαθμό λόγω ελλείψεων και μεταβολικών διαταραχών που συνδέονται με τον τρόπο ζωής και τη διατροφή.
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, το μεταβολικό κομμάτι της νόσου δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς. Αυτό αφορά σε ελλείψεις σε βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία, λιπαρά οξέα, αμινοξέα και μεταβολικές διαταραχές όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, η ικανότητα του οργανισμού να επιλύει τη φλεγμονή, η διαταραχή του μικροβιώματος και βλάβες σε επίπεδο μιτοχονδρίων.
Συνεχόμενα αυξανόμενος αριθμός μελετών, συνδέει τις ελλείψεις θρεπτικών στοιχείων με χρόνιες παθήσεις. Ενδεικτικά κάποιες από αυτές είναι:
- Νόσος του Hashimoto και ασθένειες του θυρεοειδούς: σελήνιο, χρώμιο, βιταμίνη D, ψευδάργυρος.
- Ψωρίαση: βιταμίνη D, ωμέγα-3.
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα: βιταμίνη D.
- Αλλεργίες, άσθμα: αφυδάτωση, μαγνήσιο, μεταλλικά στοιχεία, ωμέγα-3.
- Διαβήτης: βιταμίνη D, μαγνήσιο, χρώμιο.
- Σκλήρυνση κατά πλάκας: βιταμίνη D, βαρέα μέταλλα, απαραίτητα αμινοξέα, αλλοίωση του εντερικού μικροβιώματος.
- Κολίτιδα και φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου: αλλοίωση του εντερικού μικροβιώματος.
Ελλείψεις σε αυτά τα στοιχεία, συνδέονται υπερ-δραστηριότητα του ανοσοποιητικού, το οποίο παράγει αντισώματα και επιτίθεται σε ιστούς που δεν θα έπρεπε να επιτεθεί.
Σε περίπτωση που δεν εντοπιστούν οι ελλείψεις και οι μεταβολικές διαταραχές που απορρυθμίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα και προάγουν τη χρόνια φλεγμονή, η πορεία της υγείας επιδεινώνεται σταθερά. Ενώ μειώνεται σημαντικά η απόκριση σε φαρμακευτικές αγωγές που στοχεύουν στην καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος και της φλεγμονής, όπως κορτιζόνη, αντιφλεγμονώδη φάρμακα και βιολογικοί παράγοντες.
Ειδικές Εξετάσεις Καθορίζουν την Αντιμετώπιση των Αυτοάνοσων Νοσημάτων
Ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση των μεταβολικών διαταραχών, μπορεί να γίνει μόνο με τη διενέργεια ειδικών εξετάσεων Πρόκειται για μια κατηγορία εξειδικευμένων εξετάσεων που ανιχνεύουν περισσότερους από 80 δείκτες, που αφορούν:
Σε ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών:
ελλείψεις σε βιταμίνη D, βιταμίνη C, σελήνιο, ψευδάργυρο, αντιοξειδωτικά και ωμέγα-3 συνδέονται με επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος, της εμφάνισης φλεγμονής και της κατάστασης της υγείας ασθενών με αυτοάνοσο.
Στην παραγωγή ενέργειας στα μιτοχόνδρια (οργανίδια όπου παράγεται ενέργεια στα κύτταρα):
η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία συνδέεται με κακή λειτουργία του ανοσοποιητικού και του ορμονικού συστήματος και ανάπτυξη αυτοανοσίας. Η μειωμένη απόδοση των μιτοχονδρίων, οδηγεί το ανοσοποιητικό σε υπερ-λειτουργία και σταδιακή έκπτωση της λειτουργίας του.
Σε δυσχέρεια στο μεταβολισμό των απλών σακχάρων:
κατανάλωση απλών σαχάρων μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να μεταβολίσει ο κάθε οργανισμός, πυροδοτεί φλεγμονές και είναι σημαντικός δείκτης για την πορεία των αυτοάνοσων.
Στην αντίσταση στην ινσουλίνη:
η ινσουλίνη λειτουργεί ως κατασταλτικός παράγοντας στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης διαταράσσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, επιδεινώνουν την αυτοανοσία και επιταχύνουν την καταστροφή των οργάνων που πλήττονται από το νόσημα.
Στο μεταβολισμό των νευροδιαβιβαστών:
ουσίες όπως η ντοπαμίνη, η σεροτονίνη και η αδρεναλίνη μεταβιβάζουν μηνύματα μεταξύ των κυττάρων και ρυθμίζουν τη λειτουργία του νευρικού και ορμονικού συστήματος. Οι μεταβολομικές αναλύσεις παρέχουν ακριβή εικόνα για την έκκριση των συγκεκριμένων νευροδιαβιβαστών.
Στο μεταβολισμό των λιπαρών οξέων:
η σχέση μεταξύ ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρών είναι σημαντικός δείκτης για την ικανότητα του οργανισμού να διαχειρίζεται τις φλεγμονές, ενώ παράλληλα παίζουν κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της φυσιολογικής απόκρισης του ανοσοποιητικού συστήματος.
Στην κατάσταση της μικροβιακής χλωρίδας του οργανισμού:
αλλοίωση του μικροβιώματος συνδέεται με επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και της ικανότητας του να ξεχωρίζει μεταξύ των δικών του ιστών και εξωγενών στοιχείων, όπως παθογόνα μικρόβια και ιοί
Μέχρι και λίγα χρόνια πριν, η ακριβής καταγραφή των ελλείψεων σε κάθε άτομο ήταν ιδιαίτερα δύσκολη με τις κλασσικές μεθόδους μέτρησης. Έτσι η διόρθωση τους βασιζόταν σε γενικές οδηγίες. Τα τελευταία χρόνια, αυτή η ευαίσθητη μέθοδος μέτρησης, που ανιχνεύει μικρά μόρια στον οργανισμό, παρέχει ακριβή εικόνα για την κατάσταση της υγείας ενός ατόμου.
Έτσι οι ιατρικές παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, στη διόρθωση των ελλείψεων και στη διατροφή με βάση με τα αποτελέσματα των μεταβολομικών αναλύσεων επιφέρουν:
Βελτίωση της πορείας της νόσου, μείωση των επιπέδων των αυτο-αντισωμάτων, όπως στη νόσο του Χασιμότο, στη μυασθένεια στο λύκο κ.ά. μείωση του αισθήματος κόπωσης και του πόνου, αύξηση των επιπέδων ενέργειας, βελτίωση της διάθεσης και της ανταπόκρισης στη φαρμακευτική αγωγή
Η ιατρική πλέον διαθέτει όλα τα κατάλληλα εργαλεία για να βοηθήσει τους ασθενείς να ζήσουν με τη νόσο, έχοντας καλύτερη ποιότητα ζωής και σημαντική βελτίωση στην κατάσταση της υγείας τους.
Διαβάστε επίσης : Φλεγμονή και γήρανση. Η σιωπηλή φθορά που οξειδώνει το σώμα
Γνωρίζετε ότι:
- Υπολογίζεται ότι το 20% του πληθυσμού, ένας στους πέντε σε ΗΠΑ και Ευρώπη, πάσχει από κάποιο αυτοάνοσο νόσημα. Στους παράγοντες για την αύξηση αυτή συγκαταλέγεται ο δυτικός τρόπος διαβίωσης, µε κύριες παραμέτρους τη διατροφή και το στρες.
- Το 78% των ατόμων µε αυτοάνοσο είναι γυναίκες, παραγωγικής ηλικίας. Ωστόσο σπάνια αναφέρεται ως ένα πρόβλημα υγείας των γυναικών.
- Είναι µια ομάδα νοσημάτων µε κοινά υποκείμενα αίτια.
- Η συχνότητα εμφάνισης για τα αυτοάνοσα νοσήματα φαίνεται να αυξάνεται ραγδαία. Είναι η πρώτη αιτία χρόνιας νόσου στις ανεπτυγμένες χώρες, ξεπερνώντας τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον καρκίνο µμαζί.
- Ένα στα τρία άτομά µε αυτοάνοσο πάσχει από πολλαπλά αυτοάνοσα νοσήματα.
- Άτομα που έχουν κάποιον στην οικογένεια µε αυτοάνοσο νόσημα, έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτοάνοσου.
ΠΗΓΕΣ:
Vitamin D and Marine n-3 Fatty Acid Supplementation and Prevention of Autoimmune Disease in the VITAL Randomized Controlled Trial American College of Rheumatology. Hahn J. et al Arthritis Rheumatol. 2021; 73 (suppl 10)
Metabolic profiling of organic and fatty acids in chronic and autoimmune diseases. Evangelia Sarandi, Dimitris Tsoukalas et al. Advances in Clinical Chemistry. July 15, 2020. Elsevier Inc.
Work Ability and Quality of Life in Patients with Rheumatoid Arthritis Wojciech Tan ́ski et al. International Journal of Environmental Research and Public Health 2022. https://doi.org/10.3390/ijerph192013260
James Lee, Carola Vinuesa. Frances Crick Institute, London study autoimmune diseases. The Observer Medical Research, Jan 2022.
