Βιολογική και χρονολογική ηλικία Πόσο χρονών είμαστε πραγματικά; Είναι γεγονός. Γερνάμε, είτε μας αρέσει είτε όχι. Πολλοί είναι συμφιλιωμένοι με τον χρόνο που περνάει, αλλά κανένας δεν επιθυμεί να επιταχύνει τη διαδικασία της φυσικής γήρανσης και αυτών που επιφέρει.
♦ Γράφει η επιστημονική ομάδα της MedMelon, www.medmelon.gr
Η φυσιολογική γήρανση σε κυτταρικό επίπεδο μπορεί να ποικίλλει σημαντικά μεταξύ ατόμων της ίδιας χρονολογικής ηλικίας. Η γήρανση δεν είναι πάντα σταθερή ή γραμμική. Η επιστήμη μάς δείχνει πως ο αριθμός των ετών που έχουμε διανύσει είναι μόνο ένας παράγοντας της πραγματικής ηλικίας μας και πως η βιολογική ηλικία είναι διαφορετική από τη χρονολογική μας ηλικία!
Η φυσιολογική γήρανση σε κυτταρικό επίπεδο μπορεί να ποικίλλει σημαντικά μεταξύ ατόμων της ίδιας χρονολογικής ηλικίας. Το στρες που επιφέρουν στον οργανισμό η οξείδωση και οι περιβαλλοντικές τοξίνες μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία. Μερικές φορές έχουμε τα φυσικά εφόδια για να είμαστε ανθεκτικοί και να επιδιορθώνουμε τις ζημιές, και μερικές φορές όχι.
Τι σημαίνει «γερνάμε»;
Όλα ξεκινούν από τη λέξη γήρανση και τη σημασία της. Φυσιολογικά, είναι η μέτρηση των μειωμένων λειτουργιών και της απώλειας ακεραιότητας3. Ο εκφυλισμός αποδίδεται στη γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος, τη φλεγμονή και την ηλικία4. Η γήρανση συμβαίνει όταν υπάρχει στρες και βλάβες εντός ή εκτός του κυττάρου. Αυτό σταματά τον επισκευαστικό κύκλο και την αναγέννηση.
«Ο μόνος λόγος που μεγαλώνουμε προκύπτει από τον εφησυχασμό των επισκευαστικών μας συστημάτων» έχει πει ο David Sinclair, καθηγητής γενετικής στην ιατρική σχολή του Harvard University, κορυφαίος ερευνητής στον τομέα της βιολογικής γήρανσης.
Η Βιολογική Ηλικία εκφράζεται από το σώμα και όχι από τα κεριά γενεθλίων
Οι βιο-γεροντολόγοι μελετούν τη γήρανση, ενσωματώνοντας τομείς όπως η βιολογία, τα μαθηματικά και η γενετική1 για να αναπτύξουν τεχνικές για μακροζωία, εξηγώντας ότι: η βιολογική ηλικία εκφράζεται από το σώμα και όχι από τα κεριά γενεθλίων. Η βιολογική ηλικία είναι κυρίως το αποτέλεσμα των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των περιβαλλοντικών στοιχείων και του χρόνου, καθώς και διάφορους άλλους παράγοντες. ‘Οπως το οξειδωτικό στρες – να παίζουν μεγάλο ρόλο.
Το παζλ είναι να κατανοήσουμε αυτές τις διαδικασίες. Γνωρίζουμε π.χ. ότι η έκθεση σε τοξικά είναι ένας περιβαλλοντικός παράγοντας που προκαλεί βλάβη στα κύτταρα ή επιταχυνόμενη γήρανση2, δηλαδή κυτταρική γήρανση. Σε μικρότερο βαθμό, έχει σημασία η γενετική, η έκφραση της οποίας επηρεάζεται από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η εξασθενημένη αντιοξειδωτική δραστηριότητα3 μπορεί επίσης να συμβάλει στην ταχεία γήρανση.
Η πρόωρη γήρανση
Οι περιβαλλοντικές εισροές, όπως οι τοξίνες, μπορούν να μας κάνουν να φαινόμαστε μεγαλύτεροι από τους συνομηλίκους μας με παρόμοια γενετικά χαρακτηριστικά. Μπορείτε να το δείτε αυτό όταν συγκρίνετε φωτογραφίες από πανομοιότυπα δίδυμα άτομα– ένα από τα οποία καπνίζει. Η θεωρία της γήρανσης των ελεύθερων ριζών υποδηλώνει ότι οι ελεύθερες ρίζες καταστρέφουν προοδευτικά μόρια όπως κυτταρικές πρωτεΐνες, νουκλεϊκά οξέα και λιπίδια.
«Μπορεί να υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συμβάλλουν στη συσσώρευση των γερασμένων κυττάρων, συμπεριλαμβανομένων… του περιβαλλοντικού στρες στο οποίο εκτίθενται.» The Scientist Μάρτιος 2020
Οι βλάβες στον οργανισμό που οδηγούν σε γήρανση
Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις προκαλούν βλάβες στους ζωντανούς οργανισμούς. Είναι πιθανό να προκύψουν μεταλλάξεις εάν το DNA δεν μπορεί να επιδιορθωθεί. Η δυσλειτουργία των τελομερών5 μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της αποδόμησης των χρωμοσωμικών δομών ή της μειωμένης προστασίας στο τέλος των χρωμοσωμάτων, με αποτέλεσμα τη φθορά χρήσιμης γενετικής πληροφορίας. Ευτυχώς, ορισμένες βλάβες, όπως η οξειδωτική, μπορούν να επιδιορθωθούν ή ακόμη και να αντιστραφούν. 3.
Σύμφωνα με τον ιστότοπο της Περιβαλλοντικής Υγείας και Τοξικολογίας6 της Ιατρικής Βιβλιοθήκης των ΗΠΑ, ένα κύτταρο που έχει υποστεί βλάβη από βιοχημική τοξικότητα μπορεί να επιδιορθωθεί πλήρως. Να επισκευαστεί με μειωμένη λειτουργικότητα, να αναπτύξει νεοπλασία ή να πεθάνει. Σε τρία από τα τέσσερα αποτελέσματα, η τοξικότητα οδηγεί σε κυτταρικές διαδικασίες και φθορά που σχετίζονται με τη γήρανση.
Τι επηρεάζει την αποτελεσματικότητα της κυτταρικής επιδιόρθωσης;
Τι καθορίζει εάν τα κύτταρα που έχουν υποστεί βλάβη από τοξικότητα θα ανακάμψουν εντελώς ή θα πεθάνουν; Μπορούμε να το επηρεάσουμε αυτό; Σε κάποιο βαθμό, ναι. Μπορούμε να υποστηρίξουμε την ικανότητα του σώματός μας να αποτοξινώνεται και να εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες. Μπορούμε να υποστηρίξουμε τη διαδικασία βιομετασχηματισμού (κοινώς αποτοξίνωση) και να λαμβάνουμε ικανές ποσότητες αντιοξειδωτικών για να βοηθήσουμε τον οργανισμό να αντέξει το περιβαλλοντικό στρες.
Πώς μεταφράζεται αυτό στην πράξη
Περίπου το 96% μιας κανονικής δόσης παρακεταμόλης (αναλγητική-αντιπυρετική ουσία) βιο-μετασχηματίζεται σε μη τοξικούς μεταβολίτες μέσω μιας φυσιολογικής ηπατικής διαδικασίας που ονομάζεται σύζευξη. Περίπου το 4% της παρακεταμόλης οξειδώνεται σε έναν τοξικό μεταβολίτη. Το σώμα μπορεί να χρησιμοποιήσει αντιοξειδωτικά για να τον απεκκρίνει. Η κακή σύζευξη, η έλλειψη αντιοξειδωτικών ή η αργή αποβολή είναι οι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε καταστροφή ή θανάτωση κυττάρων από τοξικούς μεταβολίτες που παραμένουν στο σώμα.
Πώς να μειώσουμε τις τοξικές ουσίες;
Τα φάρμακα είναι μόνο ένας από τους στρεσογόνους παράγοντες που μπορεί να δημιουργήσει ελεύθερες ρίζες. Το συνολικό φορτίο της τοξικότητας περιλαμβάνει τις αθροιστικές και συνδυασμένες επιδράσεις των τοξικών ουσιών στα σπίτια, τον αέρα, το έδαφος, το νερό, τα τρόφιμα και τα προϊόντα περιποίησης που μπορούν να αποδομήσουν τα μόρια και να καταστρέψουν το DNA.
Μπορούμε να μειώσουμε το φορτίο τοξικότητας εάν επιλέξουμε προϊόντα ελεύθερα χημικών για την προσωπική μας φροντίδα και για την καθαριότητα των χώρων μας. Να τρώμε βιολογικά τρόφιμα και να αποφεύγουμε τα πλαστικά, τα PCBs και τη γλυφοσάτη (glyphosate). Μπορούμε να μειώσουμε την οξειδωτική βλάβη στα κύτταρά μας επιλέγοντας μη οξειδωμένα λιπαρά, εξαλείφοντας τα κατεστραμμένα έλαια και το τηγάνισμα σε υψηλή θερμότητα.
Διαβάστε επίσης ⇒ Πολυπεπτίδια στην περιποίηση της επιδερμίδας
Η σημασία των αντιοξειδωτικών πολυφαινολών στην βιολογική ηλικία
Η επαρκής κατανάλωση των αντιοξειδωτικών πολυφαινολών μπορεί να μας βοηθήσει να αποφύγουμε το παραπάνω αρνητικό σενάριο. Το Institute for Functional Medicine υποστηρίζει ότι οι πολυφαινόλες (όπως αυτές στο Flor-Essence7) αναζωπυρώνουν τη σύζευξη. Το γνωστό στους επιστήμονες υγείας κυτόχρωμα CY P450 (ενζυμικός μεταβολίτης) μετασχηματίζει τις τοξίνες στο ήπαρ. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι «η κατανάλωση περισσότερων αντιοξειδωτικών και αντιφλεγμονωδών θρεπτικών ουσιών (όπως πολυφαινόλες) μπορεί να υποστηρίξει το ήπαρ και να προωθήσει την αποτελεσματική βιομετατροπή των τοξινών και την εξάλειψή τους»8.
Επιλέγοντας «καθαρά προϊόντα» προσωπικής φροντίδας και υγιεινά λιπαρά στη διατροφή μας, διευκολύνουμε την «καθαρή» διαβίωση που μπορεί να συμβάλει στη μείωση του δείκτη τοξικότητας. Μπορούμε να υποστηρίξουμε την ικανότητα του σώματός μας να καθαρίζει και να επεξεργάζεται τις υπόλοιπες τοξίνες με καλή διατροφή και φυτοθρεπτικά συστατικά.
Πηγές:
1 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4031796/
2 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6351832/?report=reader
3 https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0092867416305657
4 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6610675/#r15
6 https://toxtutor.nlm.nih.gov/
7 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19609882/
