Blue Mind, Γιατί η θάλασσα μάς κάνει ευτυχισμένους; Η επιστήμη πίσω από το μπλε χρώμα. Υπάρχει μια στιγμή που επαναλαμβάνεται κάθε καλοκαίρι. Στεκόμαστε μπροστά στη θάλασσα, κοιτάζουμε τον ορίζοντα και, σχεδόν ανεπαίσθητα, κάτι μέσα μας αλλάζει. Οι ώμοι χαλαρώνουν. Η αναπνοή γίνεται πιο βαθιά. Οι σκέψεις επιβραδύνουν. Δεν έχει σημασία αν βρισκόμαστε σε μια κυκλαδίτικη παραλία, σε ένα καταπράσινο απομονωμένο κόλπο του Ιονίου, η χαλαρωτική, απελευθερωτική αυτή αίσθηση είναι σχεδόν καθολική.
◊ Γράφει η Μαρία Γκέκα
Για δεκαετίες, αυτή η εμπειρία θεωρούνταν απλώς ένα συναίσθημα. Σήμερα, όμως, η επιστήμη αρχίζει να κατανοεί ότι η έλξη μας προς το νερό και το μπλε χρώμα ίσως να είναι πολύ βαθύτερη απ’ όσο φανταζόμαστε.
Ο Νους αγαπά το μπλε
Αν κάποιος ζητούσε να περιγράψουμε το καλοκαίρι με ένα μόνο χρώμα, οι περισσότεροι θα απαντούσαν χωρίς δεύτερη σκέψη: μπλε. Το χρώμα του ουρανού. Το χρώμα της θάλασσας. Το χρώμα του ορίζοντα. Για τους αρχαίους λαούς, ο γαλάζιος ουρανός σήμαινε καλό καιρό. Οι ανοιχτοί ορίζοντες επέτρεπαν την έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι ψυχολόγοι συγκαταλέγουν το μπλε ανάμεσα στα χρώματα που συνδέονται περισσότερο με την ηρεμία, την εμπιστοσύνη και την ψυχική ισορροπία.
Η θεωρία Blue Mind
Η θεωρία Blue Mind (Μπλε Νους), που διατυπώθηκε από τον θαλάσσιο βιολόγο Dr. Wallace J. Nichols, στο βιβλίο του-ορόσημο το 2014, περιγράφει μια ήπια διαλογιστική κατάσταση ηρεμίας που βιώνουμε όταν βρισκόμαστε κοντά, μέσα ή πάνω στο νερό. Αυτή η επαφή μειώνει το στρες, προκαλεί έκκριση σεροτονίνης και αντισταθμίζει το υπερδιεγερμένο άγχος της καθημερινότητας. Οι καρδιακοί παλμοί μειώνονται, το στρες υποχωρεί και το νευρικό σύστημα μεταβαίνει σταδιακά από την υπερένταση στη χαλάρωση.
Ο Nichols περιγράφει δύο καταστάσεις νου. Το «Red Mind» είναι η κατάσταση του σύγχρονου κόσμου -υπερδιέγερση, άγχος, συνεχής ροή ειδοποιήσεων και αποφάσεων. Το «Blue Mind», αντίθετα, είναι μια ήρεμη, ευτυχισμένη, ήπια διαλογιστική κατάσταση, που ενεργοποιείται όταν το βλέμμα μας συναντά νερό. (1).
“Είμαστε φτιαγμένοι κατά κύριο λόγο από νερό, όταν το βλέπουμε, ο εγκέφαλός μας σκέφτεται: βρίσκομαι στο σωστό μέρος.”
Δεν είναι τυχαίο ότι το ανθρώπινο σώμα αποτελείται κατά μέσο όρο από 60% νερό, ενώ σε βρέφη και μικρά παιδιά το ποσοστό αυτό μπορεί να αγγίξει και το 75%. Το ακριβές ποσοστό ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τη σωματική σύσταση περισσότερο από 60% από νερό, και ο εγκέφαλος κατά ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό. Ίσως αυτή η βαθιά, κυτταρική συγγένεια εξηγεί γιατί η θέα ενός ποταμού, μιας λίμνης ή του απέραντου πελάγους μάς φέρνει, χωρίς προσπάθεια, πιο κοντά στον εαυτό μας.
Γιατί ο ήχος των κυμάτων είναι τόσο θεραπευτικός;
Τα κύματα παράγουν έναν προβλέψιμο, επαναλαμβανόμενο ακουστικό ρυθμό που βοηθά το σώμα να ξεκουραστεί και να αποκαταστήσει τις ενεργειακές του ισορροπίες. (2)
Ο ορίζοντας ως ψυχολογικό φάρμακο
Όταν κοιτάζουμε τον ορίζοντα, ο εγκέφαλος παύει να επεξεργάζεται εκατοντάδες μικρές πληροφορίες και μεταβαίνει σε μια κατάσταση ευρύτερης παρατήρησης. Αυτό μειώνει την ψυχική κόπωση και αυξάνει την αίσθηση αναζωογόνησης.
Τι λέει η επιστήμη
Η έρευνα γύρω από το Blue Mind δεν μένει στη διαίσθηση. Μελέτες απεικόνισης εγκεφάλου —CT, PET, MRI— έχουν δείξει ότι η εγγύτητα με το νερό αυξάνει τα επίπεδα ορμονών όπως η ντοπαμίνη και η οξυτοκίνη, ενώ ταυτόχρονα μειώνει την κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες. Το αποτέλεσμα είναι μια πραγματική, μετρήσιμη χαλάρωση, όχι απλώς μια ευχάριστη αίσθηση.
Έρευνα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Ντέιβις, από τον καθηγητή Richard Cross, βρήκε ότι μόνο η θέα νερού μπορεί να χαμηλώσει τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση. Άλλες μελέτες, δημοσιευμένες στο International Journal of Environmental Research and Public Health, συνδέουν την έκθεση στο νερό με μειωμένο στρες, ενισχυμένη δημιουργικότητα και καλύτερη ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. (3)
Ακόμη και οργανισμοί όπως το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων αναγνωρίζουν πλέον τη σύνδεση ανάμεσα στο νερό και την ψυχική υγεία, προτείνοντας την υδάτινη θεραπεία και την κολύμβηση ως εργαλεία αντιμετώπισης της κατάθλιψης και του άγχους.
Ελλάδα, η χώρα του απέραντου γαλάζιου
Για εμάς τους Έλληνες, το Blue Mind δεν είναι ανακάλυψη – είναι η απόδειξη της εν λόγω θεωρίας. Ζούμε ανάμεσα σε δύο θάλασσες, με χιλιάδες νησιά σκορπισμένα σαν σκέψεις που δεν χρειάζονται λόγια. Ο Όμηρος περιέγραφε το «οίνοψ πόντος», το κρασάτο πέλαγος, ως κάτι ζωντανό, με τη δική του διάθεση και ψυχή. Ο Ηράκλειτος, μιλώντας για τον ποταμό, που το νερό που κυλάει δεν είναι ποτέ το ίδιο, μας δίδαξε ότι το νερό είναι η ίδια η εικόνα της αέναης κίνησης και της ανανέωσης.
Δεν είναι, λοιπόν, περίεργο που τόσοι από εμάς αναζητούμε καταφύγιο σε μια βόλτα δίπλα στο κύμα, σε ένα λιμανάκι, σε έναν καφέ με θέα θάλασσα. Το κάνουμε ενστικτωδώς, χωρίς να γνωρίζουμε την επιστήμη πίσω από αυτό. Το «Blue Mind» είναι, ίσως, μέρος της ελληνικής ψυχής.
Διαβάστε ακόμα ⇒ Γιατί η Μεσόγειος θεωρείται πρότυπο ευζωίας;
Πώς να καλλιεργήσουμε το Blue Mind στην καθημερινότητα;
Δεν χρειάζεται πάντα ένα ταξίδι σε νησί για να νιώσουμε αυτή τη γαλήνη. Μερικά λεπτά δίπλα σε ένα σιντριβάνι, ο ήχος της βροχής, ένα ζεστό μπάνιο χωρίς βιασύνη, ακόμη και το άκουσμα κυμάτων μέσα από μια ηχογράφηση, μπορούν να ενεργοποιήσουν κάτι από αυτή την ήρεμη κατάσταση.
Γιατί το νερό μάς επιστρέφει σε ένα περιβάλλον βαθιά οικείο -από την εμβρυική μας ηλικία- μάς γυρίζει σπίτι.
