Ελληνικοί Υγρότοποι: θησαυροί βιοποικιλότητας

Αναρτήθηκε στις: Κατηγορίες: Green, Αποδράσεις, Περιβάλλον

Στις αρχές της δεκαετίας του 1920, η Ελλάδα είχε τριπλάσια έκταση υγροτόπων από ό,τι σήµερα. Μέσα σε δύο γενιές αποξηράναµε όλα σχεδόν τα έλη και πολλές λιµνοθάλασσες. Περιορίσαµε την έκταση πολλών λιµνών, ενώ άλλες τις εξαφανίσαµε εντελώς από το χάρτη. Αλλάξαµε τη ροή πολλών ποταµών, κτίσαµε φράγµατα, εκχερσώσαµε παρόχθια δάση. Σήµερα καλούµαστε να αποφασίσουµε για το 1/3 των υγροτόπων που απέµειναν. Είναι σηµαντικό να τους προστατεύσουµε και να τους διατηρήσουµε; Τους χρειαζόµαστε;

της Μαρίας Γκέκα

σε συνεργασία µε την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, www.ornithologiki.gr, Φωτογραφίες: Αρχείο Ορνιθολογικής

Υγρότοπος  ονομάζεται ο τόπος όπου συγκεντρώνεται νερό (στάσιμο ή τρεχούμενο, γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό, μόνιμο ή πρόσκαιρο), καθώς επίσης και κάθε περιοχή που καλύπτεται από θαλασσινό νερό και έχει βάθος έως 6 μέτρα. Έτσι, οι πολύ γενικές κατηγορίες που συνηθίζεται να κατατάσσονται οι υγρότοποι στην Ελλάδα είναι: δέλτα ποταµών,  εκβολές ποταµών, έλη, λίµνες, λιµνοθάλασσες, υγρά λιβάδια, πηγές, αλυκές, παρόχθιες περιοχές, ποταµοί , τεχνητές λίµνες και ταµιευτήρες νερού.
Σύμφωνα με την κατάταξη του Διεθνούς Γραφείου Έρευνας Υγροτόπων και Υδροβίων Πουλιών (I.W.R.B.), οι υγρότοποι διακρίνονται σε φυσικούς και τεχνητούς: στην πρώτη κατηγορία υπάγονται τα δέλτα και οι εκβολές των ποταμών, τα έλη, οι καλαμιώνες, οι αμμονησίδες, οι θαμνώνες, οι λιμνοθάλασσες κ.ά., ενώ στη δεύτερη κατηγορία, οι αλυκές, οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι τάφροι άρδευσης, οι ορυζώνες, οι τεχνητές λίμνες, οι λεκάνες καθαρισμού λυμάτων κ.ά.

Τι µας προσφέρουν; 

Οι υγρότοποι και οι χερσαίες περιοχές γύρω από αυτούς αποτελούν αυτοτελή οικοσυστήματα, όπου διαβιεί μεγάλος αριθμός ζώων και φυτών, από όλα τα επίπεδα της τροφικής αλυσίδας (μικροοργανισμοί, ψάρια, πουλιά, υδρόβια και αμφίβια ζώα κ.ά.), πολλά είδη των οποίων τελούν υπό εξαφάνιση και έχουν ανακηρυχτεί βάσει διεθνών συνθηκών προστατευόμενα είδη. Επιπλέον, στους υγροτόπους σταθμεύουν δεκάδες είδη αποδημητικών πουλιών, με αποτέλεσμα ορισμένες εποχές να απαντώνται σε αυτούς ιδιαίτερα σπάνια είδη. Η βλάστηση που ευδοκιμεί στα υγρά αυτά περιβάλλοντα είναι πολύ πλούσια και έχει την ιδιότητα να συγκρατεί τα νερά των πλημμυρών, προστατεύοντας έτσι το έδαφος από τη διάβρωση. Οι υγρότοποι επίσης έχουν την ιδιότητα να απορροφούν και να συγκρατούν τις χημικές, ρυπαντικές και άλλες ουσίες και τη λάσπη που φέρουν μαζί τους τα νερά, λειτουργώντας ως φυσικά φίλτρα καθαρισμού των υδάτων. Tέλος, οι υγρότοποι αποτελούν ιδανικούς χώρους αναψυχής για όλους μας, αφού μας προσφέρουν τη δυνατότητα να γνωρίσουμε ένα ιδιαίτερο οικοσύστημα, να παρατηρήσουμε είδη πουλιών, ζώων και φυτών μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον και, γενικά, να εκτιμήσουμε σε όλη του την έκταση το μεγαλείο της φύσης.

Πόσοι υγρότοποι υπάρχουν στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με την καταμέτρηση των υγροτόπων που έγινε το 1993 από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων – Υγροτόπων με τη συνεργασία του Τμήματος Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και άλλων παραγόντων, στη χώρα μας υπάρχουν 387 υγρότοποι, συνολικής έκτασης άνω των 2 εκατομμύρια στρεμμάτων. Μερικοί από αυτούς αποτελούνται από άλλους μικρότερους υγροτόπους, οπότε το συνολικό άθροισμά τους ξεπερνά τους 408. Οι υγρότοποι αυτοί διακρίνονται σε:

  • μικρούς τοπικής σημασίας (δεκάδες μικρά έλη σε όλη την Ελλάδα, π.χ. στην Ερμιόνη Αργολίδας, την Κρήτη κ.α.), που αποτελούν κυρίως σταθμούς διατροφής και ανάπαυσης για τα αποδημητικά πουλιά),
  • εθνικής σημασίας, που αποτελούν σταθμό για 5.000 τουλάχιστον αποδημητικά πουλιά ή κατοικία για το 1% τουλάχιστον του πληθυσμού ενός υδρόβιου είδους της χώρας,
  • και διεθνούς σημασίας που φιλοξενούν ένα σημαντικό αριθμό ζώων και φυτών που τελούν υπό εξαφάνιση.

Σύμβαση Ραμσάρ

Ελληνικοί Υγρότοποι: θησαυροί βιοποικιλότηταςΤο Φεβρουάριο του 1971 υπογράφτηκε στην πόλη του Ιράν Ραμσάρ, η ομώνυμη σύμβαση, η οποία επικυρώθηκε από την Ελλάδα το 1974 και έκτοτε αποτελεί νόμο του κράτους. Σύμφωνα με τη Σύμβαση Ραμσάρ, όλοι οι υγρότοποι πρέπει να διατηρούνται και να προστατεύονται. Επίσης, 10 υγρότοποι ή συμπλέγματα υγροτόπων της Ελλάδας αναγνωρίζονται ως Υγρότοποι Διεθνούς Σημασίας και έχουν τεθεί υπό ειδικό καθεστώς προστασίας.
Οι χώρες που υπέγραψαν τη Σύμβαση συμφωνούν ότι οι υγρότοποι αποτελούν αναντικατάστατο φυσικό πόρο με μεγάλη οικονομική, πολιτιστική και επιστημονική αξία, καθώς και αξία αναψυχής και ως εκ τούτου επιθυμούν να αποτρέψουν απώλεια των υγροτόπων αναλαμβάνοντας εθνική και διεθνή δράση. Στους υγρότοπους, οι οποίοι συνήθως έχουν και πολύπλοκη δομή, συναντά κανείς μεγάλες ποικιλίες από είδη όπως υδρόβια ή υδρόφιλα φυτά, έντομα, ψάρια, αμφίβια, ερπετά, πουλιά και θηλαστικά. Τα είδη αυτά παρουσιάζουν εξαιρετική αλληλεξάρτηση τόσο μεταξύ τους όσο και σε σχέση με το ανόργανο περιβάλλον τους. Ένας από τους όρους της Σύμβασης του Ραμσάρ, είναι ότι κάθε συμβαλλόμενο κράτος οφείλει να ορίσει έναν τουλάχιστον υγρότοπο της επικράτειάς του ως Διεθνή με βάση τα κριτήρια που ορίζει η Σύμβαση, ώστε να συμπεριληφθεί στον Κατάλογο Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας, ο οποίος είναι αλλιώς γνωστός ως Κατάλογος Ραμσάρ.

Υγρότοποι Ραμσάρ

Δέκα μεγάλοι ελληνικοί υγρότοποι έχουν αναγνωριστεί ως «Διεθνούς Σημασίας» για τη διατήρηση απειλούμενων ειδών αλλά και σημαντικών πληθυσμών, ιδιαίτερα πουλιών. Τα τελευταία χρόνια έχουν οργανωθεί ενημερωτικά κέντρα στους περισσότερους από αυτούς.
Υγρότοποι Διεθνούς Σημασίας σύμφωνα με τη Σύμβαση Ramsar 
1. Δέλτα Έβρου
2. Λίμνη Βιστωνίδα, Πόρτο-Λάγος, Λίμνη Ισμαρίδα και παρακείμενες λιμνοθάλασσες
3. Δέλτα Νέστου και παρακείμενες λιμνοθάλασσες
4. Λίμνες Βόλβη και Κορώνεια
5. Τεχνητή λίμνη Κερκίνη
6. Δέλτα Αξιού, Λουδία, Αλιάκμονα
7. Λίμνη Μικρή Πρέσπα
8. Κόλπος Αμβρακικού
9. Λιμνοθάλασσες Μεσολογγίου
10. Λιμνοθάλασσες Κοτυχίου

Ελληνικοί Υγρότοποι: θησαυροί βιοποικιλότητας

1. Δέλτα Έβρου

Μια από τις σημαντικότερες περιοχές για τα πουλιά με μεγάλη ποικιλία βιοτόπων. Είναι από τους σημαντικότερους υγρότοπους για τα υδρόβια πουλιά που ξεχειμωνιάζουν στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
Highlights: Νανόχηνα, Κοκκινόχηνα, Νανόκυκνος, Θαλασσαετός, Βασιλαετός, Μαυροπελαργός, Αγκαθοκαλημάνα

2. Λίμνη Βιστωνίδα, Πόρτο-Λάγος,

Λίμνη Ισμαρίδα και παρακείμενες λιμνοθάλασσες
Πολύ σημαντικές περιοχές για υδρόβια και αρπακτικά που ξεχειμωνιάζουν και αναπαράγονται.
Highlights: Κεφαλούδι, Λεπτομύτα, Λαγγόνα, Μαυροκέφαλος Γλάρος

3. Δέλτα Νέστου και παρακείμενες λιμνοθάλασσες 

Πολύ σημαντική περιοχή για αναπαραγόμενα αρπακτικά και παρυδάτια πουλιά και τον Κολχικό Φασιανό (μοναδικός άγριος πληθυσμός του είδους).
Highlights: Θαλασσαετός, Κολχικός Φασιανός, Αγκαθοκαλημάνα

4. Λίμνες Βόλβη και Κορώνεια 

Πολύ σημαντική περιοχή για μεταναστευτικά και διαχειμάζοντα υδρόβια και αρπακτικά πουλιά.
Highlights: Θαλασσαετός, Φοινικόπτερο, Ροδοπελεκάνος, Αβοκέτα

5. Λίμνη Κερκίνη

Ένας από τους σημαντικότερους ελληνικούς υγρότοπους για τα μεταναστευτικά, διαχειμάζοντα και αναπαραγόμενα είδη πουλιών.
Highlights: Νανόχηνα, Αργυροπελεκάνος, Ροδοπελεκάνος, Χουλιαρομύτα

Ελληνικοί Υγρότοποι: θησαυροί βιοποικιλότητας6. Δέλτα Αξιού, Λουδία, 

Αλιάκμονα
Πολύ σημαντικός υγρότοπος για μεταναστευτικά και διαχειμάζοντα υδρόβια και αρπακτικά πουλιά.
Highlights: Θαλασσαετός, Μαυροκέφαλος Γλάρος, Λεπτομύτα

7. Λίμνη Μικρή Πρέσπα 

Η πιο σημαντική περιοχή για την αναπαραγωγή των πελεκάνων, αλλά και άλλων σπάνιων για τη χώρα μας υδρόβιων πουλιών.
Highlights: Σταχτόχηνα, Χηνοπρίστης, Αργυροπελεκάνος, Ροδοπελεκάνος,

8. Αμβρακικός Κόλπος

Από τους πιο σημαντικούς για τη διαχείμαση των υδροβίων, μεγάλης σημασίας και για αναπαραγόμενα είδη πουλιών.
Highlights: Λεπτομύτα, Βαλτόπαπια, Ήταυρος, Χαλκόκοτα

9. Λιμνοθάλασσες Μεσολογγίου

Σημαντική για μεταναστευτικά και διαχειμάζοντα υδρόβια και αρπακτικά πουλιά.
Highlights: Στικταετός, Φοινικόπτερο, Λεπτόραμφος Γλάρος, Λεπτομύτα

10. Λιμνοθάλασσες Κοτυχίου

Ο σημαντικότερος υγρότοπος της Πελοποννήσου για μεταναστευτικά και διαχειμάζοντα υδρόβια και παρυδάτια.
Highlights: Χαλκόκοτα, Νεροχελίδονο, γλαρόνια
Οι υγρότοποι και οι προστατευόμενες περιοχές περικλείουν ό,τι πιο σημαντικό διαθέτει σήμερα η ελληνική φύση. Δυστυχώς η οικονομική κρίση απειλεί και επιβαρύνει τα πολύτιμα στοιχεία της φυσικής κληρονομιάς, τους υγροτόπους-το περιβάλλον.
Είναι γεγονός ότι οι υγρότοποι της χώρας μας υφίστανται συστηματική υποβάθμιση, ενώ έχει μείνει πολύ πίσω η εφαρμογή της σχετικής κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας (92/43 & 79/409) για τις περιοχές του οικολογικού δικτύου Natura καθώς και για τις 10 περιοχές Ραμσάρ. Μάλιστα με πρόσφατο ψήφισμα στη βουλή καταργούν και συγχωνεύουν τους 29 Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών του ΥΠΕΚΑ οι οποίοι λειτουργούσαν χρηματοδοτούμενοι από ευρωπαϊκά προγράμματα και δεν επιβάρυναν τον ελληνικό προϋπολογισμό.

Πηγή: NaturaNrg #36

Sas-endiaferei_arrow

Πρέσπες: μια συμφωνία για τη φύση

Ταξιδιάρικα πουλιά! Το Συναρπαστικό Ταξίδι της Μετανάστευσης…

Ο «κακός λύκος» χρειάζεται προστασία!

Αλκυόνη: μια «ζεστή» φωλιά εθελοντισμού

ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ: Καταφύγιο ζωής για αιχμάλωτα ζώα

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *