Γυναικεία υγεία το καλοκαίρι: πρόληψη και σωστή αντιμετώπιση των λοιμώξεων Το καλοκαίρι είναι η εποχή της θάλασσας, των ταξιδιών και των χαλαρών ρυθμών.
◊ της Βασιλικής Σκαλαφούρη, Μαιευτήρας Γυναικολόγος, www.skalafouri.gr
◊ της Βασιλικής Σκαλαφούρη, Μαιευτήρας Γυναικολόγος, Για αρκετές γυναίκες, όμως, είναι και η εποχή όπου εμφανίζονται πιο συχνά ενοχλήσεις όπως κνησμός, κάψιμο, ασυνήθιστες εκκρίσεις ή τσούξιμο κατά την ούρηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «το καλοκαίρι προκαλεί λοιμώξεις». Σημαίνει όμως ότι η ζέστη, η υγρασία, το βρεγμένο μαγιό, ο ιδρώτας σε στενά ή συνθετικά ρούχα, η ανεπαρκής ενυδάτωση και η καθυστέρηση στην ούρηση μπορούν να επηρεάσουν την ισορροπία της κολπικής και ουρογεννητικής υγείας.
Ο κόλπος δεν είναι ένας αποστειρωμένος χώρος που χρειάζεται συνεχή καθαρισμό. Είναι ένα ζωντανό οικοσύστημα, στο οποίο τα φιλικά βακτήρια, κυρίως οι γαλακτοβάκιλλοι, βοηθούν να διατηρείται ένα ελαφρώς όξινο και προστατευτικό περιβάλλον. Υγεία εδώ σημαίνει ισορροπία.
Το σημαντικό είναι να μην τα βάζουμε όλα κάτω από την ίδια ταμπέλα. Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν, αλλά δεν οφείλονται πάντα στην ίδια αιτία και δεν αντιμετωπίζονται όλα με τον ίδιο τρόπο.
Μυκητιασική κολπίτιδα
Η μυκητιασική κολπίτιδα, ή κολπική καντιντίαση, είναι μία από τις πιο συχνές αιτίες κολπικών ενοχλήσεων. Προκαλείται συχνότερα από τον μύκητα Candida albicans, ο οποίος μπορεί να υπάρχει φυσιολογικά στον κόλπο. Όταν όμως διαταραχθεί η ισορροπία της κολπικής χλωρίδας, μπορεί να πολλαπλασιαστεί υπερβολικά και να προκαλέσει συμπτώματα.
Τα πιο χαρακτηριστικά είναι έντονος κνησμός, κάψιμο, ερεθισμός, πρήξιμο στην περιοχή του αιδοίου, λευκές παχύρρευστες εκκρίσεις, πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή ή ενόχληση κατά την ούρηση.
Η ζέστη, η υγρασία, ο ιδρώτας, τα στενά συνθετικά ρούχα και τα βρεγμένα μαγιό που στεγνώνουν πάνω στο σώμα δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι μύκητες αναπτύσσονται πιο εύκολα.
Παράγοντες που μπορεί επίσης να συμβάλλουν είναι η πρόσφατη ή συχνή χρήση αντιβιοτικών, ο σακχαρώδης διαβήτης ή η κακή ρύθμιση του σακχάρου, οι ορμονικές διακυμάνσεις και καταστάσεις που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό. Σε ορισμένες γυναίκες, η σεξουαλική επαφή μπορεί να σχετίζεται με ερεθισμό ή υποτροπές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η μυκητίαση θεωρείται απαραίτητα σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα.
Η αντιμετώπιση γίνεται με αντιμυκητιασική αγωγή, τοπική ή από το στόμα, αφού επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από τα συμπτώματα, το ιστορικό και το αν πρόκειται για μεμονωμένο ή επαναλαμβανόμενο επεισόδιο.
Βακτηριακή κολπίτιδα
Η βακτηριακή κολπίτιδα είναι επίσης πολύ συχνή, αλλά διαφέρει από τη μυκητίαση. Δεν πρόκειται τόσο για λοίμωξη από ένα συγκεκριμένο μικρόβιο, όσο για διαταραχή της φυσιολογικής μικροχλωρίδας του κόλπου: οι προστατευτικοί γαλακτοβάκιλλοι μειώνονται και άλλα βακτήρια, κυρίως αναερόβια, αυξάνονται υπερβολικά.
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι οι λεπτόρρευστες, λευκές ή γκριζωπές εκκρίσεις, με χαρακτηριστική οσμή «ψαριού», συχνά πιο έντονη μετά τη σεξουαλική επαφή.
Η σεξουαλική δραστηριότητα φαίνεται να σχετίζεται με την εμφάνισή της, χωρίς να θεωρείται αυστηρά σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Ειδικά το καλοκαίρι, αρκετές γυναίκες κάνουν πιο συχνά κολπικές πλύσεις ή χρησιμοποιούν αρωματικά προϊόντα και έντονα καθαριστικά. Αυτές οι πρακτικές μπορεί τελικά να διαταράξουν τη φυσική μικροχλωρίδα, αντί να την προστατεύσουν.
Η βακτηριακή κολπίτιδα δεν αντιμετωπίζεται με αντιμυκητιασικά, αλλά συνήθως με αντιβιοτική αγωγή, ανάλογα με την περίπτωση και μετά από γυναικολογική αξιολόγηση.
Τριχομονάδες
Οι τριχομονάδες προκαλούνται από το παράσιτο Trichomonas vaginalis και μεταδίδονται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής. Πρόκειται για σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη, η οποία μπορεί να υπάρχει ακόμη και χωρίς έντονα συμπτώματα.
Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να εμφανιστούν αυξημένες κολπικές εκκρίσεις, συχνά κιτρινοπράσινες ή αφρώδεις, με δυσάρεστη οσμή, αλλά και κνησμός, κάψιμο, ερυθρότητα, πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή ή ενόχληση κατά την ούρηση.
Επειδή αρκετά από αυτά μοιάζουν με συμπτώματα βακτηριακής κολπίτιδας ή μυκητίασης, η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην εικόνα. Η αντιμετώπιση γίνεται με αντιβιοτική/αντιπαρασιτική αγωγή, πάντα μετά από διάγνωση και ιατρική οδηγία. Σημαντικό είναι να λάβει αγωγή και ο/η σεξουαλικός σύντροφος, ώστε να αποφευχθεί η επαναμόλυνση.
Ουρολοίμωξη — κυστίτιδα
Η ουρολοίμωξη είναι λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος και όχι του κόλπου. Η πιο συχνή μορφή είναι η κυστίτιδα. Συνήθως προκαλείται από βακτήρια, συχνότερα από το E. coli, που προέρχονται από την περιοχή του εντέρου και μπορούν να περάσουν στην ουρήθρα.
Τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι τσούξιμο ή κάψιμο κατά την ούρηση, συχνουρία, έντονη επιθυμία για ούρηση ακόμη κι όταν βγαίνουν λίγα ούρα, πόνος ή πίεση χαμηλά στην κοιλιά, θολά ή δύσοσμα ούρα.
Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζεται αντιβιοτική αγωγή, την οποία επιλέγει ο γιατρός με βάση την κλινική εικόνα και την καλλιέργεια ούρων.
Η καλή ενυδάτωση, η αποφυγή καθυστέρησης της ούρησης και η ούρηση μετά τη σεξουαλική επαφή μπορούν να βοηθήσουν προληπτικά, ειδικά σε γυναίκες με τάση για ουρολοιμώξεις. Άμεση ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται αν υπάρχει πυρετός, ρίγος, πόνος στη μέση ή στα πλευρά, ναυτία, έμετος ή αίμα στα ούρα.
Πώς να προστατεύσετε τον εαυτό σας: μικρές συνήθειες που κάνουν διαφορά
Ο κίνδυνος για καλοκαιρινές κολπικές ενοχλήσεις και ουρολοιμώξεις δεν μηδενίζεται πάντα. Μπορεί όμως να μειωθεί με απλές καθημερινές συνήθειες.
-Αλλάξτε το βρεγμένο μαγιό μόλις βγείτε από το νερό, και, αν χρησιμοποιείτε ταμπόν, αλλάξτε το επίσης αμέσως μετά το κολύμπι.
-Επιλέξτε βαμβακερά εσώρουχα και άνετα ρούχα, αποφεύγοντας τα στενά ή συνθετικά υφάσματα.
-Πίνετε αρκετό νερό μέσα στην ημέρα και μην καθυστερείτε την ούρηση. Καλό είναι επίσης να μην ουρείτε μέσα στη θάλασσα. Κατά την ούρηση η ουρήθρα χαλαρώνει προσωρινά και, ειδικά όταν το νερό δεν είναι καθαρό, μπορεί να αυξηθεί η έκθεση της περιοχής σε μικρόβια ή ερεθιστικούς παράγοντες. Αντίθετα, η ούρηση μετά τη σεξουαλική επαφή μπορεί επίσης να βοηθήσει προληπτικά.
-Αποφύγετε τις κολπικές πλύσεις, τα αρωματικά προϊόντα και τα έντονα καθαριστικά. Ο κόλπος δεν χρειάζεται εσωτερικό καθαρισμό, αυτοκαθαρίζεται. Για την εξωτερική περιοχή αρκεί απαλός καθαρισμός με νερό ή με ένα ήπιο, μη αρωματισμένο καθαριστικό κατάλληλο για την ευαίσθητη περιοχή, και καλό στέγνωμα.
-Μην ξαπλώνετε απευθείας στην άμμο ή στην ξαπλώστρα χωρίς την προσωπική σας πετσέτα.
Η κολπική υγεία ξεκινά και από το έντερο
Πέρα από τις άμεσες συνήθειες υγιεινής, σημαντικό ρόλο παίζει και η συνολική μικροβιακή ισορροπία του σώματος. Το κολπικό μικροβίωμα δεν λειτουργεί απομονωμένα. Συνδέεται με το εντερικό μικροβίωμα μέσα από το ανοσοποιητικό, τον μεταβολισμό και τις ορμονικές αλλαγές.
Το έντερο φιλοξενεί μικροοργανισμούς που επηρεάζουν την άμυνα και τη μεταβολική υγεία, ενώ το κολπικό μικροβίωμα έχει τη δική του ισορροπία, με βασικό ρόλο αυτό των γαλακτοβακίλλων. Γι’ αυτό μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, προϊόντα ζύμωσης, όπως ξινολάχανο, αγγουράκια τουρσί, μηλόξυδο βιολογικό απαστερίωτο και επαρκή υγρά μπορεί να υποστηρίξει το εντερικό μικροβίωμα και, έμμεσα, τη συνολική μικροβιακή ισορροπία του οργανισμού.
Αντίστοιχα, η υπερβολική ζάχαρη, το αλκοόλ, η έλλειψη ύπνου, το χρόνιο στρες και η κακή ρύθμιση του σακχάρου μπορούν να κάνουν το σώμα πιο ευάλωτο σε διαταραχές της ισορροπίας, ειδικά σε γυναίκες με συχνές υποτροπές. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διατροφή «θεραπεύει» μια κολπίτιδα ή μια ουρολοίμωξη. Σημαίνει ότι ο τρόπος ζωής μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά.
Διαβάστε ακόμα ⇒ Οι αλλαγές στο σώμα της γυναίκας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
Η σημασία της σωστής διάγνωσης
Οι ενοχλήσεις στην ευαίσθητη περιοχή μπορεί να μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά δεν οφείλονται πάντα στην ίδια αιτία. Κνησμός, κάψιμο, αλλαγές στις εκκρίσεις, δυσοσμία ή τσούξιμο στην ούρηση δεν σημαίνουν απαραίτητα «μύκητες» και δεν αντιμετωπίζονται όλα με την ίδια αγωγή.
Γι’ αυτό δεν πρέπει να επαναλαμβάνεται μια παλιά θεραπεία μόνο επειδή τα συμπτώματα μοιάζουν με κάτι που είχε συμβεί στο παρελθόν. Μια αγωγή που ήταν κατάλληλη τότε, μπορεί να μην είναι η σωστή επιλογή τώρα.
Η αυτοδιάγνωση μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή αντιμετώπιση, να καλύψει την πραγματική αιτία ή να οδηγήσει σε άσκοπη χρήση φαρμάκων. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν, επανέρχονται, αλλάζουν ή σας ανησυχούν, η γυναικολογική αξιολόγηση είναι το βήμα που προστατεύει πραγματικά.
Η φροντίδα της ευαίσθητης περιοχής χρειάζεται σωστή ενημέρωση, απλές συνήθειες πρόληψης και έγκαιρη αξιολόγηση.
Έτσι, το καλοκαίρι μπορεί να παραμείνει αυτό που θέλουμε να είναι: άνετο και ξέγνοιαστο.
