Αρχική Βιταμίνες & Συμπληρώματα Ιχνοστοιχεία: Ο ζωτικός ρόλος τους στην υγεία

Ιχνοστοιχεία: Ο ζωτικός ρόλος τους στην υγεία

Ιχνοστοιχεία: Ο ζωτικός ρόλος τους στην υγεία

Ιχνοστοιχεία, μικροστοιχεία, ολιγοστοιχεία… Τρεις διαφορετικές λέξεις που περιγράφουν όμως την ίδια ακριβώς κατηγορία στοιχείων, τονίζοντας ουσιαστικά την ύπαρξή τους σε πολύ μικρές ποσότητες στον οργανισμό. Παρ’ όλα αυτά, το γεγονός ότι μόνο ίχνη τους υπάρχουν στον οργανισμό, δεν τα καθιστά μηδαμινής σημασίας. Το αντίθετο! Ιχνοστοιχεία: Ο ζωτικός ρόλος τους στην υγεία και τις ασθένειες

της Αφροδίτης Ραυτοπούλου

Είναι γεγονός ότι η ανάγκη του οργανισμού σε ολιγοστοιχεία, όπως σε σίδηρο, ψευδάργυρο, χαλκό, ιώδιο και άλλα μέταλλα δεν είναι εξίσου αυξημένη όσο είναι για τα λεγόμενα μακροστοιχεία. Το ασβέστιο, το κάλιο, το νάτριο, ο φώσφορος, το χλώριο και το μαγνήσιο. Όμως, η έλλειψή τους μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές διαταραχές της υγείας. Αναιμία, δυσλειτουργία του θυρεοειδούς, διαβήτη, καθώς και εκφυλιστικές ασθένειες του νευρικού συστήματος. Είναι σημαντικό λοιπόν να γνωρίζουμε σε ποια τρόφιμα υπάρχουν, έτσι ώστε να αποφεύγουμε τυχόν επικίνδυνες ελλείψεις τους.

Σίδηρος: Προστατεύει από την αναιμία

Ο σίδηρος είναι αναμφίβολα το πιο γνωστό από τα ολιγοστοιχεία. Είναι μία άκρως απαραίτητη ουσία, καθώς συμβάλλει στο σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων, στα κύτταρα του αίματος που έχουν το έργο να μεταφέρουν σε όλα τα σημεία του σώματος οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά.  Σε περίπτωση ανεπάρκειας σιδήρου, ο οργανισμός αντιμετωπίζει μία κατάσταση γνωστή ως σιδηροπενική αναιμία, η οποία εκδηλώνεται με αδυναμία, έλλειψη συγκέντρωσης και καρδιακές διαταραχές.

Διαβάστε ακόμα ⇒ Σίδηρος και βιοδιαθεσιμότητα στη vegan διατροφή

Ο οργανισμός ενός ενήλικα περιέχει περίπου 4 γραμμάρια σιδήρου. Σε ό,τι αφορά την ημερήσια ανάγκη του οργανισμού, συνιστάται η πρόσληψη 10-20mg ή και περισσότερο, εάν πρόκειται για γυναίκες σε περίοδο εγκυμοσύνης ή εμμηνόρροιας, ή για παιδιά σε φάση ανάπτυξης.

Ο σίδηρος υπάρχει σε όλα τα κρέατα, κόκκινα και λευκά, και σε μικρότερη ποσότητα στα ψάρια. Ορισμένα λαχανικά και φρούτα περιέχουν σίδηρο σε μεγάλη ποσότητα, όπως το σπανάκι, τα βερίκοκα και τα δαμάσκηνα.  Ο σίδηρος φυτικής προέλευσης ωστόσο δεν απορροφάται εξίσου με αυτόν που είναι ζωικής προέλευσης, γι’ αυτό και συνιστάται η πρόσληψη βιταμίνης C για μεγιστοποίηση της εντερικής απορρόφησής του.

Ψευδάργυρος: Κρατά μακριά το διαβήτη

Εξίσου σημαντικός με τον σίδηρο είναι ο ψευδάργυρος, ο οποίος όχι τυχαία αποκαλείται και «μέταλλο της ζωής». Αναρίθμητες έρευνες έχουν αναδείξει τον ρόλο του στην πρόληψη του Αλτσχάιμερ, του Πάρκινσον, της κατάθλιψης και της αρτηριακής πίεσης. Μία σωστή πρόσληψη ψευδαργύρου ημερησίως εξασφαλίζει επιπλέον την απαραίτητη παραγωγή ινσουλίνης από το πάγκρεας, δρώντας έτσι προστατευτικά στον κίνδυνο του διαβήτη. Ακόμα, ο ψευδάργυρος αυξάνει τη δραστηριότητα του αμυντικού συστήματος του οργανισμού και επιταχύνει τις διαδικασίες επούλωσης.

Ο οργανισμός έχει ανάγκη 10mg ψευδαργύρου την ημέρα. Για την πρόσληψή του, σημαντικές πηγές αποδεικνύονται τα λευκά και κόκκινα κρέατα, τα αυγά και η παρμεζάνα, καθώς και τα δημητριακά, το κακάο, τα καρύδια και τα μανιτάρια.

Χαλκός: Οχυρώνει ενάντια στις μολύνσεις

Δεν μιλάμε ασφαλώς για το μέταλλο κοκκινωπού χρώματος που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν για την κατασκευή κατσαρολικών. Μιλάμε για το μέταλλο που υπάρχει στον οργανισμό και θα πρέπει να λαμβάνεται σε δόση 1,5-3mg ημερησίως. Ο χαλκός είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη των λοιμώξεων, κυρίως των αναπνευστικών οδών (κρυολόγημα, βρογχίτιδα). Επίσης των ουροποιητικών οδών (κυστίτιδα). Επιπλέον, διατηρεί νεανικό το δέρμα, ενισχύει την παραγωγή μελανίνης (χρωστικής ουσίας του δέρματος και των μαλλιών). Εξασφαλίζει την ανανέωση των ινών του κολλαγόνου, από τις οποίες αποτελούνται οι τένοντες και οι σύνδεσμοι των αρθρώσεων.

Η σωστή πρόσληψη χαλκού αποτελεί ακόμα ασπίδα για τις ρευματικές παθήσεις, όπως την αρθρίτιδα και τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αν οι συγκεκριμένες διαταραχές έχουν διαγνωσθεί ήδη, τότε η δράση του χαλκού είναι και πάλι σημαντική για την ανακούφιση του πόνου και την αντιμετώπιση της δυσκινησίας.

Πλούσιες πηγές χαλκού αποτελούν τα ψάρια, η σοκολάτα, οι ξηροί καρποί και τα όσπρια. Αρκεί να καταναλώνετε μικρή ποσότητα από τα συγκεκριμένα τρόφιμα καθημερινά, για να μην αντιμετωπίσετε έλλειψή του. Σημειώστε ότι αν είστε αθλητικοί τύποι, τότε θα πρέπει να προσλαμβάνετε μεγαλύτερη δόση χαλκού, καθώς τον αποβάλλετε κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης μέσω της εφίδρωσης. Συχνά διαστρέμματα, τενοντίτιδες και φλεγμονές των αρθρώσεων στους αθλητικούς τύπους μπορεί να υποδηλώνουν ανεπάρκεια στα αποθέματα χαλκού, την οποία θα πρέπει άμεσα να αναπληρώσετε.

Ιώδιο: Ευεργετικό για το θυρεοειδή

Το ιώδιο είναι ένα απαραίτητο μέταλλο, το οποίο όμως δύσκολα προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής. Παίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του θυρεοειδούς, του αδένα που βρίσκεται στη βάση του λαιμού και παράγει τρεις βασικές ορμόνες. Τη θυροξίνη, την τριιωδοθυρονίνη και την καλσιτονίνη. Οι δύο πρώτες ρυθμίζουν το μεταβολισμό και συμμετέχουν στις διαδικασίες ανάπτυξης, παραγωγής θερμότητας και διανομής νερού και άλλων μεταλλικών αλάτων στον οργανισμό. Η καλσιτονίνη αντιθέτως ρυθμίζει το μεταβολισμό του ασβεστίου και του φωσφόρου.

Επιπλέον, το ιώδιο συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας του δέρματος και των νυχιών, προλαμβάνει την τριχόπτωση.  Επίσης ευνοεί τη συγκέντρωση και την πνευματική διαύγεια και προστατεύει από καρδιαγγειακές παθήσεις. Η ημερήσια ανάγκη ιωδίου διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία. Τα βρέφη έχουν ανάγκη 70-120mcg την ημέρα, τα παιδιά και οι ενήλικες 150mcg. Οι εγκυμονούσες και οι θηλάζουσες γυναίκες 180mcg.

Η έλλειψη ιωδίου προκαλεί ελαχιστοποιημένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, και επομένως μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία, έλλειψη ενέργειας και δυσκολία συγκέντρωσης. Στους ενήλικες, η μεγαλύτερη συνέπεια της έλλειψης ιωδίου είναι η ανώμαλη μεγέθυνση του θυρεοειδούς.

Πλούσιες πηγές ιωδίου αποτελούν τα ψάρια, τα στρείδια, οι αστακοί και τα φύκια. Ο πιο απλός τρόπος για να το προσλαμβάνετε είναι από το ιωδιούχο αλάτι. Ο κίνδυνος της υπερδοσολογίας είναι πρακτικά ανύπαρκτος.

Σελήνιο, μαγγάνιο και όχι μόνο…

Άλλα σημαντικά ολιγοστοιχεία είναι το σελήνιο και το μαγγάνιο. Το σελήνιο έχει ενεργό ρόλο στην πρόληψη των βλαβών που προκαλούνται από τις ελεύθερες ρίζες στις κυτταρικές μεμβράνες. Επομένως, έχει προστατευτική δράση για τις καρδιαγγειακές παθήσεις, την πρόωρη γήρανση και τον καταρράκτη. Υπάρχει στα προϊόντα θαλάσσιας προέλευσης, αλλά και στις πατάτες που καλλιεργούνται με προσθήκη σεληνίου.

Διαβάστε επίσης ⇒ Σελήνιο: το μυστικό της νεότητας

Το μαγγάνιο, από την άλλη μεριά, έχει πολλούς ρόλους που προσφάτως επιβεβαιώθηκαν: επηρεάζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς, αντισταθμίζει τη βλαβερή δράση των ελευθέρων ριζών και ενισχύει τις άμυνες του οργανισμού. Υπάρχει στις μπανάνες, τα δημητριακά και τα αμύγδαλα.

Άλλα ολιγοστοιχεία που υπάρχουν σε ίχνη στον οργανισμό είναι το πυρίτιο, το χρώμιο, το νικέλιο, το θείο, το βανάδιο, το κοβάλτιο και το μολυβδένιο. Είναι σημαντικά για την ανάπτυξη, το σχηματισμό οργανικών δομών, την αξιοποίηση της ενέργειας που προσλαμβάνεται με την τροφή, καθώς και τη ρύθμιση των εσωτερικών υγρών. Σε γενικές γραμμές, μία διατροφή με ποικιλία τροφίμων επαρκεί για να καλύψει τις ημερήσιες ανάγκες του οργανισμού σε κάθε ένα από αυτά τα στοιχεία.

 Προσοχή στους «εξουδετερωτές»

Πότε είναι πιθανό να παρατηρηθούν ελλείψεις σε ολιγοστοιχεία; Αυτό μπορεί να συμβεί σε περίπτωση αυξημένων αναγκών του οργανισμού, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με το σίδηρο την περίοδο της κύησης. Επίσης με το ιώδιο κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης, της κύησης και της γαλουχίας. Πολύ συχνά όμως,  αιτία αποτελούν ορισμένες ουσίες «εξουδετερωτές», που από τη μια μεριά είναι χρήσιμες γιατί συμβάλλουν στην αποτοξίνωση του οργανισμού από τα βαριά μέταλλα και από την άλλη εμποδίζουν τη σωστή αξιοποίηση των ολιγοστοιχείων παρά το ότι αυτά λαμβάνονται σε επαρκείς ποσότητες.

Για παράδειγμα,

μπορεί να περιοριστεί η απορρόφηση του σιδήρου εξαιτίας ορισμένων συντηρητικών που υπάρχουν στα τρόφιμα, αλλά και από τις τανίνες (στο τσάι) και από το φυτικό οξύ που υπάρχει στα τρόφιμα που είναι πλούσια σε ίνες. Ουσίες δηλαδή που λαμβάνονται κανονικά μέσω της καθημερινής διατροφής. Σε ό,τι αφορά τον ψευδάργυρο, η απορρόφησή του μειώνεται σε περίπτωση κατανάλωσης πολλών ινών, δημητριακών, πρωτεϊνών γάλακτος ή ασβεστίου, όταν το συγκεκριμένο μέταλλο λαμβάνεται ως συμπλήρωμα διατροφής. Ο χαλκός, αντιθέτως, δεν απορροφάται σωστά όταν συνδυάζεται με βιταμίνη C ή υπερβολική ποσότητα ζάχαρης.

Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις ωστόσο, δεν φταίνε οι εξουδετερωτές για την έλλειψη των ολιγοστοιχείων. Τη σημερινή εποχή, τα τρόφιμα είναι ήδη φτωχά σε ολιγοστοιχεία (όπως και σε βιταμίνες και άλλα μεταλλικά στοιχεία). Για την προετοιμασία τους χρησιμοποιούνται υπερβολικά συντηρητικά και χημικά πρόσθετα που περιορίζουν την ποσότητά τους στα τρόφιμα, αλλά και την ικανότητα απορρόφησής τους από τον οργανισμό.

Ιχνοστοιχεία: Ο ζωτικός ρόλος τους στην υγεία

Πηγή: www.naturanrg.grNaturanrg #119

Προηγούμενο άρθροΠανελλήνιες 2021: Κέρδισε τη μάχη με Spiroulina PLATENSIS!
Επόμενο άρθροΗ Κίνηση Sayit σε καλεί να το πεις!