Νιώθεις ότι σε θεωρούν δεδομένο/η και σε εκμεταλλεύονται; Να τι μπορείς να κάνεις!
♠ Γράφει η Παναγιώτα Σ. Κοντολέων | Ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας (MSc), www.kontoleon.com.gr
Μήπως αισθάνεσαι ότι στις σχέσεις σου σε θεωρούν δεδομένo/η και σε εκμεταλλεύονται; Τότε μάλλον είσαι ένα πραγματικά καλό άτομο, γιατί η αλήθεια είναι πως αν είσαι μια ψυχή ευγενική, δοτική, φροντιστική, ευαίσθητη και με ενσυναίσθηση, δυστυχώς είσαι ένας φυσικός μαγνήτης για ναρκισσιστικά και χειριστικά άτομα, χωρίς ενσυναίσθηση που είναι πρόθυμα να πάρουν πολύ περισσότερα απ’ ότι έχουν να δώσουν.
Δεν θα με εξέπληττε αν αυτό είναι ένα μοτίβο στις σχέσεις σου – το έχω βιώσει κι εγώ πολλές φορές, αλλά σου έχω καλά νέα! Δε χρειάζεται να παραμείνεις κολλημένος σ’ αυτό το μοτίβο, και θα διαβάσεις πιο κάτω τι εισηγούνται οι έρευνες για το πώς μπορείς να σπάσεις αυτό τον κύκλο των τοξικών σχέσεων και να προσελκύσεις στη ζωή σου μια εξίσου ευγενική και ευαίσθητη ψυχή σαν κι εσένα.
Γιατί οι άλλοι σε θεωρούν δεδομένο/η;
Οι σχέσεις πάντα περιλαμβάνουν ένα δούναι και λαβείν, αλλά σε αυτήν την περίπτωση, αυτός που παίρνει, παίρνει πολύ περισσότερα γιατί ενδιαφέρεται πρωτίστως για το δικό του συμφέρον παρά για την ευημερία σου. Αυτός που παίρνει περιμένει από σένα να είσαι εκεί, ό,τι και να γίνει, γιατί η μόνη προτεραιότητά του είναι να νιώθει εκείνος καλά. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτής της δυναμικής δεν ωφελούν κανέναν. Σιγά -σιγά, θα προκαλέσει τη διάβρωση της σχέσης και την αποσύνθεσή της.
Τι μπορείς να κάνεις;
Ξεκάθαρη Επικοινωνία
Σε μια σχέση μεταξύ ενηλίκων, δεν είναι ΟΚ να επιτρέπεις να σε θεωρούν δεδομένο. Γιατί η αλήθεια είναι πως κανείς δεν μας κάνει κάτι, εάν δεν το επιτρέψουμε. Εάν περιμένεις από τον άλλον να σε εκτιμήσει και να ανταποδώσει αυτά που του δίνεις με κάποιο τρόπο αλλά δεν το κάνει, είναι σημαντικό να επικοινωνήσεις ξεκάθαρα τις ανάγκες σου. Εάν θέλεις τα πράγματα να αλλάξουν με ένα τρόπο που να ωφελείσαι κι εσύ και όχι μόνο ο άλλος, είναι σημαντικό να ξέρεις τι χρειάζεσαι και πώς να το εκφράσεις.
Κάτι που φαίνεται τόσο απλό, δυστυχώς δυσκολεύει πολλούς ανθρώπους που τους είναι πιο εύκολο να μην εκφράσουν αυτό που αισθάνονται, αλλά διατηρώντας τα πράγματα ως έχουν και βάζοντάς τα κάτω από το χαλάκι, είναι σίγουρο ότι θα χάσουν την ευκαιρία να έχουν μια πιο ικανοποιητική σχέση ή/και ολοκληρωτικά τη σχέση.
Σαφής οριοθέτηση
Ο καθορισμός ορίων ξεκινάει με μια απλή λέξη που αποτελεί και μια ολοκληρωμένη πρόταση: «Όχι». Αν σε καλούν σε κοινωνικά δρώμενα που δεν θέλεις να πας, ή κάποιος σου ζητάει συνεχώς να κάνεις πράγματα για εκείνον χωρίς ανταπόδοση, ή απαιτεί να αλλάξεις την καθημερινότητά σου, πες «όχι» σ’ αυτά τα αιτήματα.
Αν πάλι δυσκολεύεσαι να θέσεις όρια από την αρχή και να πεις «όχι», μην λες «ναι». Ξεκίνα με μικρές προτάσεις όπως «θα ήθελα να το σκεφτώ», ή «δεν είμαι σίγουρη ότι μπορώ». Μια άλλη προσέγγιση είναι να προτείνεις κάτι διαφορετικό. Αν δηλαδή κάποιος σου ζητήσει να βρεθείτε στις 12:00 και θα πιεστείς χρονικά, είναι ΟΚ να πεις «θα ήθελα να βρεθούμε, αλλά βολεύει στη 1;» Με άλλα λόγια, συμφωνείς με τη συνάντηση αλλά ταυτόχρονα ζητάς και από τον άλλον να έρθει προς το μέρος σου, έστω και λίγο.
Η οριοθέτηση είναι εξάσκηση. Είναι όπως η κάθε μορφή άσκησης – στο γυμναστήριο κάνεις ασκήσεις για να γυμνάσεις τους τετρακέφαλους, για παράδειγμα, έτσι μπορείς να εξασκήσεις και το να ζητάς από τους άλλους να μετακινούνται λίγο προς το μέρος σου. Αυτοί που θα δυσαρεστηθούν και θα είναι απρόθυμοι να μετακινηθούν, σου δείχνουν μια εγωκεντρική συμπεριφορά ή μπορεί ακόμη και να προσπαθήσουν να σε χειραγωγήσουν με μούτρα ή παράπονα όταν δεν κάνεις το δικό τους. Άστους να σου αποκαλύψουν ποιοι είναι και έτσι εσύ με τη σειρά σου θα επιλέξεις σε ποια σχέση θέλεις να μείνεις και από ποια θέλεις να φύγεις.
Πάρε χρόνο
Αυτή η προσέγγιση δεν αφορά μόνο το χρόνο που πρέπει να πάρεις μέχρι να σιγουρευτείς ότι ο άλλος μπορεί να προσφέρει στη σχέση όσα εσύ. Σίγουρα, μια «δοκιμαστική» περίοδος είναι απαραίτητη για να παρατηρήσεις τη συμπεριφορά του άλλου σε διαφορετικές συνθήκες. Για παράδειγμα, έχει καταφέρει να έχει μακροχρόνιες φιλικές σχέσεις ή δυσκολεύεται να συνδεθεί και επικοινωνεί με τους φίλους του μόνο όταν τους χρειάζεται;
Σου δίνει τα εύσημα όταν κάτι είναι δική σου ιδέα, ή την παρουσιάζει ως δική του για να πάρει από το φως σου; Αναγνωρίζει την ευπροσαρμοστικότητά σου και τη διάθεσή σου να τον στηρίξεις, ή τις θεωρεί αναμενόμενες και επομένως δεν δείχνει καμία ευγνωμοσύνη; Αυτά και άλλα πολλά μπορείς να παρατηρήσεις αν πάρεις χρόνο, ώστε να τα επικοινωνήσεις και να δεις πώς θα ανταποκριθεί.
Σε πιο πρόσφατη βιβλιογραφία, υπάρχει κάτι ενδιαφέρον. Οι ερευνητές εισηγούνται να «κρατάς λίγο πίσω» και να μην εκδηλώνεσαι από την αρχή. Οι συγκεκριμένες έρευνες αφορούν κυρίως ζευγάρια, αλλά τα αποτελέσματά τους έχουν και εφαρμογές στις οικογενειακές σχέσεις.
Ο σύντροφος ή ο συγγενής που αρνείται να ανταποδώσει, μάλλον έχει αντιληφθεί την καλοσύνη σου, την ανοχή σου αλλά και την επιθυμία σου να διατηρείς ένα ευχάριστο κλίμα στη σχέση και να κρατάς κάποιες ισορροπίες ως το πιο ώριμο και ανώτερο άτομο. Μπορεί ακόμη και να αγαπάς το άτομο αυτό, ενάντια σε όλες τις πιθανότητες.
Εδώ, η εισήγηση είναι πως ίσως τελικά να χρειαστεί να «κρύψεις» τη διάθεσή σου να κάνεις όλα τα χατίρια του άλλου. Ακούγεται ανειλικρινές να κρατήσεις τον εαυτό σου λίγο πίσω ενώ το μόνο που θέλεις είναι να δείξεις πόσο νοιάζεσαι. Ωστόσο, το να εμποδίσεις κάποιον που είναι κυνικός, συμφεροντολόγος και έτοιμος να σε εκμεταλλευτεί, μπορεί να απαιτεί ακριβώς αυτό το είδος μεταχείρισης. Και που ξέρεις; Ίσως με την πάροδο του χρόνου αυτή η προσέγγιση να έχει ως αποτέλεσμα μια πιο υγιή και ικανοποιητική σχέση για σένα αλλά και για τον άλλον που – αν θέλει – μπορεί να προσπαθήσει κι εκείνος για τη σχέση.
Σημαντικό:
δεν χρειάζεται να αλλάξεις, γιατί είναι μεγαλείο ψυχής να έχεις ενσυναίσθηση και καλοσύνη, απλώς βάλε φίλτρο και προχώρα με προσοχή! Όταν αντιληφθείς ότι αξίζεις περισσότερα, το σύμπαν θα σε ανταμείψει! 😊
Διαβάστε ακόμα ⇒ Έχεις σύντροφο με χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη;
Πηγές
Lieberman, D. J. (2007). You Can Read Anyone: Never be Fooled, Lied To, Or Taken Advantage of Again. David Lieberman.
Sizemore, R. N., & Baker, L. R. (2024). Perceiving greater commitment increases selfishness among disagreeable people. PLoS ONE, 19(6). doi: 10.1371/journal.pone.0303693
