Αρχική Διατροφή Παχύσαρκο παιδί: Οικογενειακή και κοινωνική Υπόθεση!

Παχύσαρκο παιδί: Οικογενειακή και κοινωνική Υπόθεση!

Η πανδημία, μεταξύ άλλων προβλημάτων υγείας, ανέδειξε την παιδική παχυσαρκία μέσα από τις περισσότερες πιθανότητες που έχουν τα παχύσαρκα παιδιά να νοσήσουν από covid 19. Παχύσαρκο παιδί: Οικογενειακή και κοινωνική Υπόθεση!

♦ της Δρ. Άννας Παπαγεωργίου, κλινική διαιτολόγος – διατροφολόγος και καθηγήτρια φυσικής αγωγής, www.evrostia-health.gr

Αναλύσεις ερευνών από όλο τον κόσμο δηλώνουν ότι τα ποσοστά υπέρβαρων παιδιών ή με παχυσαρκία ολοένα και αυξάνονται. Οι προβλέψεις για το μέλλον δεν είναι ενθαρρυντικές με ορισμένα στοιχεία να δείχνουν ότι 254 εκατομμύρια παιδιά, ηλικίας 5-19 ετών, θα είναι παχύσαρκα έως το 2030. Η προβολή και η δημόσια συζήτηση του προβλήματος της παχυσαρκίας και ιδιαίτερα της παιδικής, έχει πλέον διευρυνθεί και λάβει σοβαρές διαστάσεις και στην Ελλάδα, με έμφαση στις μέρες της πανδημίας. Παχύσαρκο παιδί: Οικογενειακή και κοινωνική Υπόθεση!

O τρόπος ζωής μέσω lockdown φάνηκε πως επιδείνωσε το πρόβλημα της αύξησης βάρους στα παιδιά. Υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά επιβαρύνθηκαν πολύ περισσότερο. Αύξηση 5-10 κιλών σε 4 μήνες σύμφωνα με μετρήσεις σε παιδιατρικά ιατρεία ελέγχου βάρους.

Είναι οπωσδήποτε θετικό το γεγονός της δημόσιας και ευρείας αναγνώρισης της παιδικής παχυσαρκίας ως ιδιαίτερα σοβαρού προβλήματος υγείας με κοινωνικές προεκτάσεις. Όμως, παρόλα αυτά, παρατηρούμε και τα στοιχεία δείχνουν, ότι οι διαπιστώσεις δε αρκούν, το πρόβλημα δεν περιορίζεται. Αντιθέτως, το πρόβλημα συντηρείται και δυστυχώς διευρύνεται.

Παχύσαρκο παιδί: Οικογενειακή και κοινωνική Υπόθεση!

Πότε ένα παιδί χαρακτηρίζεται παχύσαρκο;

Το παιδί χαρακτηρίζεται ως φυσιολογικό, υπέρβαρο ή παχύσαρκο αναλόγως του Δείκτη Μάζας Σώματός του (Δ.Μ.Σ. ή Β.Μ.Ι.), δηλαδή, από το πηλίκο που προκύπτει εάν διαιρέσουμε το σωματικό βάρος του (σε κιλά) δια του σωματικού ύψους του (σε μέτρα) στο τετράγωνο

[Δ.Μ.Σ. = κιλά : ( ύψος)2 ].

Ο Δ.Μ.Σ. που προκύπτει από την παραπάνω διαίρεση, τοποθετείται σε ένα ειδικό Διάγραμμα Ανάπτυξης με βάση την ηλικία του παιδιού. (διάγραμμα 1,2)

  • Εάν ο Δ.Μ.Σ. στο ειδικό Διάγραμμα Ανάπτυξης είναι σε θέση καμπύλης των ενηλίκων μεγαλύτερη από την 25η και έως την 30η, το παιδί είναι υπέρβαρο.
  • Εάν είναι σε θέση καμπύλης των ενηλίκων μεγαλύτερη από τη 30η τότε το παιδί είναι παχύσαρκο.
Παχύσαρκο παιδί: Οικογενειακή και κοινωνική Υπόθεση!
Διάγραμμα 1
Παχύσαρκο παιδί: Οικογενειακή και κοινωνική Υπόθεση!
Διάγραμμα 2

Γιατί πρέπει να ανησυχούμε;

Οι επιπτώσεις της παιδική παχυσαρκίας δεν είναι μόνο σωματικές (Σακχαρώδης διαβήτης, Υπερινσουλιναιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη, Υπέρταση, Υπερχοληστρολαιμία κλπ), αλλά και ψυχολογικές. Η παιδική παχυσαρκία δυστυχώς, επιφέρει κατάθλιψη, άγχος, αντιδραστική βουλιμία. Ταυτόχρονα, το παχύσαρκο παιδί δεν εκτιμά το σώμα του και απορρίπτεται συχνά από τους συνομηλίκους του. Αυτές τις ψυχολογικές συνέπειες οι γονείς τις αντιλαμβάνονται συνήθως αργά. Η πανδημία φαίνεται να επιβαρύνει πρωτίστως τη φλεγμονή του οργανισμού που δημιουργείται από το περιττό σπλαχνικό -τοξικό λίπος.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ή ΓΟΝΙΔΙΑ;

Έχει διαπιστωθεί ότι οι κληρονομικοί παράγοντες σε κάποιες περιπτώσεις ευθύνονται σε ένα βαθμό (10%) για τη παιδική παχυσαρκία. Όμως, το κοινωνικό και ιδιαίτερα το οικογενειακό περιβάλλον επιδρούν καθοριστικά τόσο στην εμφάνιση όσο και στην αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας. Οι διατροφικές συνήθειες του παιδιού, όπως αυτές διαμορφώνονται μέσα στην οικογένεια από τα πρώτα χρόνια της ζωής του, καθώς και οι διατροφικές συνήθειες του ευρύτερου συγγενικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, μπορούν να δώσουν το έναυσμα για την αύξηση του σωματικού βάρους.

Παχύσαρκο παιδί: Οικογενειακή και κοινωνική Υπόθεση!

Έχει παρατηρηθεί και έχει καταγραφεί ότι το οικογενειακό περιβάλλον δεν αναγνωρίζει και δεν διακρίνει με καθαρότητα την ποιοτική και ποσοτική διατροφή του παιδιού. Το αποτέλεσμα είναι να παρατηρούνται τεράστιες αποκλίσεις – υπερβάσεις από την απαραίτητη ημερήσια προσλαμβανόμενη ενέργεια (θερμίδες) μέσω της τροφής.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός, ότι η ποιοτική σύσταση των τροφών, που καταναλώνουν καθημερινά τα περισσότερα παιδιά, βασίζεται σε τροφές πλούσιες σε κορεσμένο λίπος, ζάχαρη, συντηρητικά, νάτριο.

Σήμερα, η πλήρης και σωστή διατροφή, έχει αντικατασταθεί σε μεγάλο βαθμό από το γρήγορο και έτοιμο φαγητό. Ταυτόχρονα, τα βιομηχανοποιημένα και ραφιναρισμένα τρόφιμα αποτελούν τη βάση για τη παρασκευή φαγητών και στο σπίτι.

Διαβάστε επίσης ⇒ Χαίρε ω Χαίρε Υγεία!

⇒ Ο ρόλος της οικογένειας

Η οικογένεια, ιδιαίτερα κατά τη νηπιακή και προσχολική ηλικία, αποτελεί το βασικότερο παράγοντα που επηρεάζει τις συνήθειες του παιδιού στο φαγητό. Οι γονείς μεταφέρουν με το παράδειγμά τους συμπεριφορές σε θέματα διατροφής. Γι’ αυτό οφείλουν να προσφέρουν στο παιδί ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, χρησιμοποιώντας τη μεγάλη επιρροή που ασκούν σε αυτό. Η ευθύνη αυτή δεν περιορίζεται στην υγιεινή και την ασφάλεια του φαγητού. Συμπεριλαμβάνει την ποικιλία, την ποσότητα, το ωράριο των γευμάτων ακόμα και την ατμόσφαιρα που υπάρχει γύρω από το τραπέζι στο γεύμα. Οι πολλές ώρες εργασίας έχουν ως αποτέλεσμα να περιορίζονται τα γεύματα στα οποία συνυπάρχει ολόκληρη η οικογένεια.

⇒ Θηλασμός: ασπίδα προστασίας

Ο θηλασμός θεωρείται ένα σημαντικό μέτρο πρόληψης της παιδικής παχυσαρκίας. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύονται σε επιστημονικό έντυπο American Journal of Epidemiology, τα παιδιά που έχουν θηλάσει για τουλάχιστον 4 εβδομάδες είναι λιγότερο πιθανό να είναι υπέρβαρα, συγκριτικά με συνομήλικα τους που σιτίστηκαν με τεχνητό γάλα. Επίσης, τα παιδιά αυτά είχαν χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος σε ηλικία 1 έτους, επομένως χαμηλότερο κίνδυνο περιττών κιλών σε ηλικία 7 ετών.

⇒ Σχολικό περιβάλλον

Το σχολείο θα έπρεπε να είναι ακόμα ένας χώρος μέσα από το οποίο το παιδί θα εκπαιδευτεί στην υγιεινή διατροφή. Αρχικά η παρέμβαση στο σχολικό περιβάλλον θα πρέπει να γίνει στα ράφια των κυλικείων. Να αντικατασταθούν τροφές με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη. Τα πατατάκια, τα γαριδάκια, οι τυρόπιτες, τα σοκολατούχα γάλατα, τα αναψυκτικά, τα μπισκότα, οι σοκολάτες και τα κρουασάν θα πρέπει να αντικατασταθούν με άπαχα σάντουιτς με λαχανικά, γιαούρτι, γάλα, φρούτα και χορτοφαγικά μενού πλούσια σε φυτικές ίνες . Με τον τρόπο αυτό, οι επιλογές του φαγητού που θα έχει το παιδί την ώρα που πεινάει θα είναι πιο υγιεινές.

Το σχολικό κυλικείο μπορεί να λειτουργήσει ως φορέας προαγωγής της υγείας. Είναι ένας από τους καταλληλότερους χώρους όπου μπορούν οι επιστήμονες υγείας, όπως παιδίατροι, επισκέπτες υγείας, διατροφολόγοι και καθηγητές φυσικής αγωγής, να συγκεντρώσουν τα παιδιά με σκοπό την πραγματοποίηση Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας με θέματα που αφορούν τη σωστή διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα.

⇒ Σύγχρονος Τρόπος Ζωής

Η αρνητική συσχέτιση του χρόνου και του αυτοματοποιημένου τρόπου ζωής με το σωματικό λίπος επιβεβαιώνεται από πλήθος ερευνών. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η τηλεόραση, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια συμβάλλουν στην αύξηση της καθιστικής ζωής.

Η Διατροφή του Παχύσαρκου Παιδιού

Η διατροφή του παιδιού θα πρέπει να έχει ως στόχο τον περιορισμό των θερμίδων και κυρίως τον περιορισμό του περιττού λίπους, καθώς, και της ζάχαρης και των βιομηχανοποιημένων τροφίμων. Η επαρκής και ισορροπημένη διατροφή πρέπει να καλύπτει την απαραίτητη πρωτεΐνη, τις φυτικές ίνες και πολλά αντιοξειδωτικά μέσα από τα χρώματα των φρούτων και λαχανικών. Η δημιουργία διατροφικής ρουτίνας περιλαμβάνει τρία κύρια γεύματα (πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό) και δύο ενδιάμεσα σνακ.

Οφείλουμε να ενθαρρύνουμε και να παρακινούμε τα παιδιά να λαμβάνουν καθημερινά πρωινό βασισμένο σε πρωτεΐνη και σύνθετους υδατάνθρακες. (γάλα, δημητριακά, ψωμί ολικής αλέσεως, τυρί χαμηλό σε λιπαρά).

Για τα παιδιά με υπερβαρότητα και παχυσαρκία είναι σημαντική η διατροφική εκπαίδευση παιδιών και γονέων σε διατροφή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη από τις πρώτες πρωινές ώρες για την αποφυγή της υπερέκκρισης ινσουλίνης. Μακροπρόθεσμα η ινσουλίνη αυξάνει το σπλαχνικό λίπος και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για διαβήτη.

Φυσική Δραστηριότητα

Συνήθως, τα παχύσαρκα παιδιά έχουν άρνηση για οποιαδήποτε σωματική δραστηριότητα. Το αυξημένο σωματικό λίπος δεν δίνει τη δυνατότητα μιας άνετης κίνησης και αυτό κουράζει. Τα παιδιά επηρεάζονται από την κριτική των συνομήλικων με αποτέλεσμα να νοιώθουν μειονεκτικά και να μην συμμετέχουν σε συλλογικές δραστηριότητες.

Η σωματική δραστηριότητα αποδεδειγμένα μπορεί να συμβάλει θετικά στη μείωση του σωματικού βάρους και στην βελτίωση της διατροφικής συμπεριφοράς.

  • Η συμμετοχή στην άσκηση βελτιώνει την αυτοεκτίμηση και αυξάνει την αυτοπεποίθηση του παιδιού.
  • Συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του σωματικού λίπους, αλλά και της χοληστερίνης και ιδιαίτερα στην αύξηση της καλής χοληστερίνης (HDL).
  • Οι μεταβολικές καύσεις συνεχίζονται για πολλές ώρες μετά την άσκηση, με πολύ θετικά αποτελέσματα.

Η προσπάθεια τροποποίησης της συμπεριφοράς και της αλλαγής των διατροφικών συνηθειών της οικογένειας απαιτεί χρόνο επιμονή και υπομονή. Πρέπει όμως να γίνει κατανοητό ότι μόνο ένας καινούργιος τρόπος ζωής για τους γονείς και τα παιδιά τους μπορεί να έχει ουσιαστικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας, να διασφαλίσει τη σωματική και ψυχική τους υγεία και να αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής τους.

Για αυτό οι γονείς με παχύσαρκα παιδιά πρέπει να απευθύνονται και να δέχονται τις υπηρεσίες των ειδικών επιστημόνων που μπορούν να προσφέρουν στην επίλυση του σύνθετου προβλήματος της παιδικής παχυσαρκίας. Ενός προβλήματος που τείνει να λάβει τις διαστάσεις μιας σύγχρονης μάστιγας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η επιτυχία των προγραμμάτων προαγωγής Υγείας είναι αποτέλεσμα μιας ολιστικής προσέγγισης που επικεντρώνεται στην αλλαγή του τρόπου ζωής όλης της οικογένειας.

INFO

 Άννα Παπαγεωργίου, είναι PhD, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού.

Έχει διατελέσει Εθνική εκπρόσωπος (2010-2012) στο High Level Group on Nutrition and Physical activity, European Commission ,για τις πολιτικές υγείας. Υπεύθυνη κλινική Διαιτολόγος, Ιατρείο Ελέγχου Βάρους, Παιδιατρική Κλινική “Μητέρα”Ερευνήτρια Γ’ Βαθμίδας στο Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Υγείας ,Μητέρας Παιδιού και Ιατρικής Ακριβείας υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Γεώργιου Χρούσου.

Η Δρ. Άννα Παπαγεωργίου έχει δημιουργήσει το πρότυπο βιωματικό πρόγραμμα “Zω, κινούμαι, τρέφομαι, σωστά’’ όπου η παιδική παχυσαρκία αντιμετωπίζεται με την ενεργητική συμμετοχή γονέων και παιδιών. Στα διαδραστικά εργαστήρια, η επιστημονική ομάδα δίνει τα εφόδια για την υγιή σωματική και ψυχική ανάπτυξη του παιδιού εστιάζοντας στην ισορροπημένη διατροφή, την ενδυνάμωση του παιδιού, τη σωματική δραστηριότητα με τη συμμετοχή όλης της οικογένειας.

 

Πηγή: Naturanrg#122o, www.naturanrg.gr

Προηγούμενο άρθροΧίος: Πρόληψη δασικών πυρκαγιών στην πράξη
Επόμενο άρθροΒόρεια Εύβοια: Οι άνθρωποι μετά τη φωτιά