Θυρεοειδίτιδα Hashimoto και διατροφή . Η ασθένεια του Χασιμότο ή αλλιώς θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που επηρεάζει το θυρεοειδή αδένα. Όπως σε όλα τα αυτοάνοσα νοσήματα έτσι και εδώ το ανοσοποιητικό σύστημα που αποτελεί την άμυνα του οργανισμού απέναντι στις ιώσεις και στις μολύνσεις λανθασμένα επιτίθεται σε υγιείς ιστούς του σώματος.

♦ του Δήμζα Νικόλαου DVM, RD, MSc, Στρατιωτικός Κλινικός Διαιτολόγος,
Υπ. Διδάκτωρ Ιατρικής Π.Θ., www.docdiet.gr

Ο θυρεοειδής αδένας βρίσκεται στην περιοχή του λαιμού. Έχει σχήμα πεταλούδας και είναι υπεύθυνος για βασικές λειτουργίες του οργανισμού όπως η ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, η πνευματική εγρήγορση, ο βασικός μεταβολισμός, ο καρδιακός ρυθμός κ.ά.

Τι είναι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto και ο υποθυρεοειδισμός; Σε τι διαφέρουν;

Συχνά χρησιμοποιούμε τον έναν όρο στη θέση του άλλου. Όμως, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto δεν είναι το ίδιο με τον υποθυρεοειδισμό. Ο υποθυρεοειδισμός είναι η κατάσταση χαμηλής παραγωγής θυρεοειδικών ορμονών ενώ η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο είναι η αυτοάνοση ασθένεια που προκαλεί τη σταδιακή καταστροφή του θυρεοειδούς και οδηγεί στον υποθυρεοειδισμό.

Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι η πιο συχνή αιτία του υποθυρεοειδισμού στις ανεπτυγμένες χώρες. Τελικό αποτέλεσμα της νόσου είναι η φλεγμονή, η διόγκωση και η σταδιακή καταστροφή του αδένα. Έτσι λοιπόν, ο θυρεοειδής αδένας αδυνατεί πλέον να παράγει επαρκείς ποσότητες θυρορμονών. Την ανεπαρκή λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα ονομάζουμε υποθυρεοειδισμό.

Γιατί εμφανίζεται η θυρεοειδίτιδα Hashimoto;

Η παθοφυσιολογία της θυρεοειδίτιδας Hashimoto περιλαμβάνει τον σχηματισμό αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων που επιτίθενται στον θυρεοειδή ιστό. Προϊόντος του χρόνου, αυτό οδηγεί σε καταστροφή του θυρεοειδούς αδένα και αντικατάσταση του θυρεοειδικού ιστού από ινώδη (ανενεργό ιστό). Όπως κάθε αυτοάνοσο νόσημα, έτσι και η αιτιολογία της θυρεοειδίτιδας Hashimoto εδράζεται σε τρεις κυρίως αιτιολογικούς παράγοντες:

• Γενετικό υπόβαθρο-κληρονομικότητα
• Τρόπος ζωής (διατροφή, εντερική μικροχλωρίδα κτλ.)
• Περιβαλλοντικοί παράγοντες (πχ έκθεση σε ρυπογόνους παράγοντες, θυρεοτοξικές ουσίες κ.ά.)

Εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα που πάσχουν και από άλλα νοσήματα που σχετίζονται με διαταραγμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Για παράδειγμα άτομα που πάσχουν από κοιλιοκάκη, σύνδρομο Sjogren, ρευματοειδή αρθρίτιδα, ερυθηματώδη λύκο και σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για την εμφάνιση θυρεοειδίτιδας Hashimoto.

Συμπτώματα

Αρχικά, τα άτομα με Hashimoto δεν εμφανίζουν κανένα απολύτως σύμπτωμα. Πρέπει ο αδένας να καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό προκειμένου τα πρώτα συμπτώματα να κάνουν την εμφάνισή τους. Τα πιο συχνά συμπτώματα αφορούν:

• Βρογχοκήλη
• Εξάντληση και αίσθημα κόπωσης
• Μέτρια αύξηση του σωματικού βάρους
• Διαταραχή των επιπέδων λιποπρωτεϊνών του αίματος (χοληστερόλη)
• Διαταραχή του ψυχισμού (κατάθλιψη κτλ)
• Δυσκοιλιότητα
• Μειωμένη ανοχή του κρύου καθώς επίσης και κρύα άκρα (χέρια-πόδια)
• Ξηρά μαλλιά και δέρμα
• Βράγχος φωνής

Διάγνωση

Η διάγνωση της θυρεοειδίτιδας Hashimoto ορισμένες φορές αποτελεί πρόκληση και δεν είναι λίγες οι φορές που δεν διαγιγνώσκεται παρά αφού έχει μειωθεί σημαντικά η ποσότητα ενεργούς ιστού. Ο διαγνωστικός έλεγχος γίνεται μέσω κλινικής εξέτασης και ολοκληρώνεται μέσω εξετάσεων αίματος με τα πιο κοινά εργαστηριακά ευρήματα να περιλαμβάνουν:

• αυξημένα επίπεδα θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και
• χαμηλά επίπεδα θυροξίνης (Τ4) σε συνδυασμό με
• αυξημένα αντισώματα έναντι της θυρεοειδικής υπεροξεδάσης (anti-TPO)
• Επίσης, όχι σπάνια παρατηρείται αύξηση στο μέγεθος του θυρεοειδούς (βρογχοκήλη).

Αντιμετώπιση θυρεοειδίτιδας Hashimoto και υποθυρεοειδισμού

Η θεραπεία του υποθυρεοειδισμού είναι φαρμακευτική. Ο θεράπων ιατρός που έχει πλήρη εικόνα του ιστορικού του ασθενούς συνταγογραφεί φάρμακα με σκοπό την ορμονική υποκατάσταση. Συγκεκριμένα, η θεραπεία περιλαμβάνει την λήψη της ορμόνης θυροξίνη (Τ4).

Η διατροφή στη θεραπεία του υποθυρεοειδισμού έχει ρόλο υποστηρικτικό αλλά σημαντικό προκειμένου να εξασφαλίσουμε την εύρυθμη λειτουργία του αδένα. Σε γενικές γραμμές, η διατροφή περιλαμβάνει την επαρκή πρόσληψη ορισμένων μικρό και μακρο-θρεπτικών συστατικών. Επίσης, περιλαμβάνει την αποφυγή ορισμένων τροφίμων που εμποδίζουν την λειτουργία των ενζύμων του θυρεοειδούς. Ας τα δούμε όμως λεπτομερώς.

Διατροφή στον υποθυρεοειδισμό-θυρεοειδίτιδα Hashimoto: Τι πρέπει να τρώμε

• Αρχικά θα πρέπει να προσλαμβάνουμε επαρκείς αλλά όχι υπερβολικές ποσότητες ιωδίου. Κύριες πηγές ιωδίου είναι τα ψάρια, τα θαλασσινά, το ιωδιούχο αλάτι και το κρίταμο (βότανο των παραθαλάσσιων περιοχών).Είναι σημαντικό όμως να τονίσουμε ότι η συμπληρωματική δόση ιωδίου είναι πιθανόν να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
• Ακόμη, προκειμένου να εξασφαλίσουμε την αξιοποίηση του ιωδίου της διατροφής, θα πρέπει να προσλαμβάνουμε επαρκείς ποσότητες σιδήρου. Η διατροφική πρόσληψη του σιδήρου είναι ένα από τα ερωτήματα που δέχομαι συχνά στο γραφείο. Να τονίσω λοιπόν ότι μας ενδιαφέρει περισσότερο ο αιμικός σίδηρος που είναι ζωικής προέλευσης και έχει μεγάλο βαθμό απορρόφησης και βιοδιαθεσιμότητα. Επιπλέον, η σιδηροπενική αναιμία μπορεί να προκαλέσει δευτεροπαθή υποθυρεοειδισμό. Η παθοφυσιολογική σχέση πρόσληψης σιδήρου και υποθυρεοειδισμού αφορά την λειτουργία του ενζύμου θυρεοειδική υπεροξειδάση.
• Επίσης, μία ακόμη διατροφική παρέμβαση αφορά την επαρκή πρόσληψη σεληνίου. Τρόφιμα όπως τα καρύδια Βραζιλίας, ο τόνος, οι ηλιόσποροι, οι σαρδέλες και ο κρόκος του αυγού είναι πλούσια σε σελήνιο. Το σελήνιο παίζει σημαντικό ρόλο στην αποϊωδίωση. Δηλαδή στην μετατροπή της θυροξίνης (Τ4) στην ενεργή και δραστική μορφή της τριϊωδοθυρονίνης (Τ3) στους περιφερικούς ιστούς όμως το ήπαρ, οι νεφροί και το κεντρικό νευρικό σύστημα.
• Τέλος, θα πρέπει να μεριμνήσουμε ώστε να λαμβάνουμε επαρκείς ποσότητες πρωτεϊνών και υδατανθράκων. Συγκεκριμένα, οι ακραία υποθερμιδικές δίαιτες, η πολύωρη νηστεία και η στέρηση υδατανθράκων, μειώνουν την ενεργότητα των θυρορμονών.

Διάβασε επίσης ⇒ Λιπώδης διήθηση του ήπατος: ποια διατροφή είναι η κατάλληλη;

Ποια τρόφιμα πρέπει να περιορίσουμε;

Αρχικά, θα πρέπει να περιορίσουμε τροφές με κυανογονική δράση. Αυτά τα τρόφιμα είναι κατά κανόνα φυτικής προέλευσης και εμποδίζουν την δράση της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης. Έτσι λοιπόν εμποδίζουν την επαρκή παραγωγή των ορμονών του θυρεοειδούς. Τέτοια τρόφιμα είναι: Λαχανάκια Βρυξελλών, Κουνουπίδι, Μπρόκολο, Λάχανο, Cassava/μανιόκα, Σπόροι μουστάρδας, Ραπανάκια, Γογγύλια. Τα συγκεκριμένα τρόφιμα περιέχουν τις γλυκοσινολάτες. Η υδρόλυση (σ.σ. πέψη-αποδόμηση) αυτών των ουσιών, οδηγεί στην παραγωγή γκοϊτρίνης και τελικά στην μείωση παραγωγής της Τ3 και Τ4.

Επίσης, ένα ακόμη τρόφιμο που θα πρέπει να περιορίσουμε στην διατροφή μας είναι η σόγια και τα προϊόντα της. Η σόγια περιέχει ισοφλαβόνες (πχ γενιστεΐνη) οι οποίες εμποδίζουν την δράση της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης και τελικά την παραγωγή θυρορμονών. Επίσης, οι ίδιες ουσίες, παρεμποδίζουν και διακόπτουν τον εντερο-ηπατικό κύκλο μεταβολισμού των θυρορμονών. Μάλιστα, η σόγια θα μπορούσαμε να πούμε με σχετική ασφάλεια πως είναι η πιο συμπυκνωμένη μορφή ισοφλαβονών.

Το καλό νέο είναι πως η πρόσληψη των παραπάνω τροφίμων δεν προκαλεί σοβαρή διαταραχή της λειτουργίας του θυρεοειδούς εάν ταυτόχρονα λαμβάνουμε επαρκείς ποσότητες ιωδίου μέσω της διατροφής.

Διατροφή χωρίς γλουτένη και Hashimoto

Η κοιλιοκάκη και η δυσανεξία στη γλουτένη, συχνά συνυπάρχουν με την αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto και αυτό είναι κάτι που συνήθως ελέγχεται κατά την διαγνωστική διερεύνηση.

Στην περίπτωση που συνυπάρχει κάποια από της δύο καταστάσεις με τη θυρεοειδίτιδα, τότε ο περιορισμός ή η πλήρης αποφυγή της γλουτένης με την υιοθέτηση μιας δίαιτας ελεύθερης γλουτένης εφ όρου ζωής θα συμβάλει και στον περιορισμό των συμπτωμάτων της Hashimoto. Πιο συγκεκριμένα, η δίαιτα ελεύθερη γλουτένης στις περιπτώσεις αυτές, μπορεί να επιβραδύνει την καταστροφή του θυρεοειδούς αδένα λόγω της αυτοανοσίας, καθώς μειώνει τα επίπεδα αντισωμάτων. Με αυτόν τον τρόπο οδηγεί εμμέσως και σε ύφεση των συμπτωμάτων.

Επίσης, υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα που υποστηρίζουν ότι άτομα που πάσχουν από θυρεοειδίτιδα Hashimoto και υιοθετούν διατροφή ελεύθερη γλουτένης, είναι πιθανόν να παρατηρήσουν οφέλη ακόμη και εάν δεν πάσχουν από κοιλιοκάκη.

Βιταμίνη D και Hashimoto

Έρευνες των τελευταίων ετών, εμπλέκουν την πρόσληψη της βιταμίνης D με την βαρύτητα της θυρεοειδίτιδας Hashimoto. Τα δεδομένα δείχνουν πως η επίτευξη επαρκών επιπέδων βιταμίνης D στον οργανισμό, συμβάλλει στην μείωση των επιπέδων των αντισωμάτων έναντι της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (anti-TPO). Καλό θα ήταν λοιπόν, να ενισχύσετε το διαιτολόγιο σας με τροφές που είναι πλούσιες πηγές βιταμίνης D, σε ημερήσια βάση.

Τρόφιμα που αποτελούν πλούσιες πηγές βιταμίνης D:

• Γαλακτοκομικά: Γάλα, γιαούρτι, τυρί, κεφίρ, ξινογαλο, αριάνι
• Λιπαρά ψάρια: Ψάρια όπως ο σολομός, το σκουμπρί, η πέστροφα, ο τόνος και οι σαρδέλες
• Κρόκος αυγού: Οι κρόκοι αυγών περιέχουν βιταμίνη D, μαζί με άλλα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Συμπεριλάβετε λοιπόν αυγά στη διατροφή σας, ιδανικά από κότες ελευθέρας βοσκής, ώστε να αυξήσετε την πρόσληψη βιταμίνης D.
• Μανιτάρια: Ορισμένοι τύποι μανιταριών, ιδιαίτερα τα άγρια μανιτάρια περιέχουν βιταμίνη D.
• Εμπλουτισμένα τρόφιμα: πχ δημητριακά πρωινού, φυτικά γάλατα

Αγωγή για θυρεοειδίτιδα Hashimoto και διατροφή

Η θεραπεία εκλογής για τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι η λεβοθυροξίνη (Τ4). Ωστόσο, ορισμένα τρόφιμα και συμπληρώματα μπορούν να επηρεάζουν την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης από τον οργανισμό και εν συνεχεία την δραστικότητά της.

Εάν παίρνετε πολυβιταμινούχα συμπληρώματα διατροφής θα πρέπει να γνωρίζετε πως μπορούν να επηρεάσουν την δράση της λεβοθυροξίνης. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να ρυθμίσετε την ώρα λήψης τους ώστε να απέχει τουλάχιστον 4 ώρες από την ώρα λήψης της λεβοθυροξίνης.

Ακόμη, υπάρχουν συγκεκριμένες τροφές που επηρεάζουν την απορρόφηση της Τ4:

• Προϊόντα με βάση τη σόγια πχ tofu, edamame
• Τρόφιμα με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες πχ ραδίκια, ζοχοί
• Καρύδια
• Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο και συμπληρώματα ασβεστίου
• Χυμός γκρέιπφρουτ
• Καφές

 ΠΗΓΗ: naturanrg.gr  naturanrg 148o