ΥγείαΤο πεπτικό σύστημα στην υγεία και το ευ ζην

Το πεπτικό σύστημα στην υγεία και το ευ ζην

Η υγεία σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ορίζεται ως η κατάσταση φυσικής, πνευματικής και κοινωνικής ευημερίας (καλώς έχειν). Είναι δηλαδή κάτι περισσότερο από την απουσία νόσου όπως πολλοί από εμάς μπορεί να πιστεύουμε. Ο ορισμός αυτός δόθηκε το 1948 και παραμένει μέχρι σήμερα, καταδεικνύοντας πόσο σύνθετο είναι το αγαθό της υγείας. Το πεπτικό σύστημα στην υγεία και το ευ ζην

του Δήμζα Νικόλαου, 
Στρατιωτικός Κλινικός Διαιτολόγος,
info@docdiet.gr, docdiet.gr

Μάλιστα, η κτήση και η διατήρηση του αγαθού αυτού γίνεται ακόμη πιο σύνθετη εάν λάβουμε υπόψη τη στενή αλληλεπίδραση των συστημάτων του ανθρώπινου σώματος. Ειδικότερα, το μέγεθος αυτής της αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης ήταν κάτι που αγνοούσαμε μέχρι πριν κάποια χρόνια. Όμως, με την πρόοδο της ιατρικής σταδιακά την κατανοούμε και ένα συγκεκριμένο σύστημα αρχίζει να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία και ενδιαφέρον. Αυτό φυσικά δεν είναι άλλο από το πεπτικό σύστημα. Το πεπτικό σύστημα στην υγεία και το ευ ζην

Η γνωριμία με το πεπτικό σύστημα

Το πεπτικό διακρίνεται αδρά σε ανώτερο και κατώτερο. Το πρώτο, ανώτερο, εκτείνεται μέχρι και τον στόμαχο και περιλαμβάνει την στοματική κοιλότητα με τις ανατομικές της δομές (δόντια, γλώσσα κτλ), τον οισοφάγο και τον στόμαχο. Επίσης, το κατώτερο πεπτικό περιλαμβάνει το λεπτό και το παχύ έντερο και τα επικουρικά όργανα όπως το ήπαρ και το πάγκρεας. Φυσικά, αυτά είναι πληροφορίες που γνωρίζουν οι περισσότεροι, αλλά μένοντας στην «επιφάνεια» της πληροφορίας δεν κατανοούμε τη σημασία που μπορεί να έχει κάθε τμήμα και όργανο του πεπτικού για την γενικότερη υγεία.

Ξεκινώντας από ψηλά

Η στοματική κοιλότητα και τα όργανά της (γλώσσα, παρειές, δόντια κτλ), είναι το τμήμα του πεπτικού που μας χαρίζει στιγμές ευχαρίστησης αδιαλείπτως και σε καθημερινή βάση. Πώς; Μα φυσικά με τη γεύση! Ας αναλογιστούμε όμως πως θα ήταν η καθημερινότητά μας εάν δεν μπορούσαμε να μασήσουμε το γεύμα μας και ήμασταν αναγκασμένοι να καταναλώνουμε μαλακές τροφές ή γεύματα τροποποιημένης σύστασης (σε υγρή μορφή). Ακόμη ας αναλογιστούμε (το έζησαν οι νοσήσαντες από την Covid19), πώς θα ήταν η καθημερινότητά μας εάν δεν είχαμε γεύση και το μοναδικό που αντιλαμβανόμασταν κατά την κατανάλωση του γεύματος ήταν η υφή του; Εάν δυσκολεύεστε να το φανταστείτε, προσπαθήστε να πείτε «ποτέ ξανά» στο αγαπημένο σας γεύμα.

Το πεπτικό σύστημα στην υγεία και το ευ ζην

«______ περνάει από το στομάχι».
Ο καθένας μπορεί να συμπληρώσει την λέξη που τον εκφράζει καλύτερα, αλλά καμία λέξη δεν μπορεί να τα συμπεριλάβει όλα.

Για παράδειγμα, μετά την πάροδο ορισμένων ωρών από το τελευταίο γεύμα, ο στόμαχος έχει πλέον αδειάσει από το περιεχόμενο της τροφής και ξεκινά να συσπάται. Είναι αυτές οι συσπάσεις που προκαλούν το άλγος (πόνο) και το «γουργουρητό». Το αίσθημα αυτό διαταράσσει τη συγκέντρωση, και αρκετά συχνά προκαλεί νευρικότητα. Επιδρά δηλαδή στην συμπεριφορά μας.

Στα πιο σύνθετα, ο στόμαχος εμπλέκεται στην αιμοποίηση. Συγκεκριμένα ο θόλος του στομάχου, αποτελεί το σημείο από το οποίο εκκρίνεται ο ενδογενής παράγοντας που συμβάλλει στην απορρόφηση της βιταμίνης Β12. Ανεπαρκής έκκριση αυτού του παράγοντα, οδηγεί σε μειωμένη απορρόφηση βιταμίνης Β12 και εν συνεχεία σε ανεπάρκεια της. Έτσι, εμφανίζεται μία παθολογική κατάσταση που ονομάζεται κακοήθης αναιμία.

Προστασία από λοιμώξεις

Ο στόμαχος όμως μας προστατεύει και από τις λοιμώξεις. Πόσες φορές καταναλώσαμε φρούτα πλημμελώς πλυμένα, τυριά με επικάλυψη μούχλας (μπλε τυρί) ή ακόμη και ένα κομμάτι σοκολάτας που έπεσε κάτω και δεν νοσήσαμε; Ήταν ο στόμαχος και τα γαστρικά οξέα που μας προστάτευσαν. Αντίθετα, όταν ο βλεννογόνος του στομάχου ατροφήσει, η ποσότητα εκκρινόμενου υδροχλωρικού οξέος μειώνεται και παρουσιάζεται αχλωρυδία, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ευπάθεια του οργανισμού στις τροφογενείς λοιμώξεις.

Ο δεύτερος εγκέφαλος

Αποτελεί τον τίτλο που έχει κερδίσει επάξια το έντερο στο σύνολό του, δηλαδή λεπτό και παχύ και όχι άδικα. Το ανατομικό τμήμα του πεπτικού συστήματος μπορεί και ρυθμίζει τις λειτουργίες πολλών άλλων συστημάτων, χωρίς μάλιστα να συνδέονται άμεσα ή να βρίσκονται στην ίδια ανατομική περιοχή. Όπως ακριβώς δηλαδή συμβαίνει και με τον εγκέφαλο, που παρότι περικλείεται από το σκληρό κρανίο και διαχωρίζεται μέσω αυτού και του αιματοεγκεφαλικού φραγμού από τα υπόλοιπα όργανα και συστήματα, ρυθμίζει με ακρίβεια κάθε τους λειτουργία.

Το λεπτό έντερο εκκρίνει ορμόνες που ρυθμίζουν την όρεξη και την πείνα. Εκκρίνονται από την αρχική μοίρα του λεπτού εντέρου και μέσω της κυκλοφορίας του αίματος φτάνουν στον εγκέφαλο όπου μεταφέρουν την πληροφορία του κορεσμού. Δίνουν δηλαδή σήμα ότι το άτομο «χόρτασε» και πρέπει να τερματίσει το γεύμα.

Εκτός όμως από τη ρύθμιση της πρόσληψης φαγητού, ορισμένες από αυτές τις ορμόνες επηρεάζουν και τον ύπνο. Άλλωστε όλοι είμαστε γνώριμοι με το αίσθημα υπνηλίας μετά από ένα μεγάλο γεύμα. Αυτό είναι αποτέλεσμα της δράσης μιας ορμόνης του πεπτικού (PYY) σε ορισμένους νευρώνες του εγκεφάλου (τους παράγοντες την προ-οπιομελανοκορτίνη POMC). Αντίστοιχα, υπάρχουν πολλές δράσεις για κάθε ορμόνη που εκκρίνεται από το κατώτερο πεπτικό αλλά χάριν συντομίας του άρθρου ας μείνουμε στο παράδειγμα αυτό.

Έπειτα, όπως ο στόμαχος έτσι και το κατώτερο πεπτικό σύστημα μπορεί και μας προστατεύει από βακτηριακές λοιμώξεις. Είναι ο λεγόμενος εντεροβλεννογονικός φραγμός, η ακεραιότητα του οποίου μας εξασφαλίζει ότι παρά το γεγονός πως μόνο στο παχύ έντερο υπάρχουν 1014 βακτήρια, δεν θα διέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος ώστε να προκαλέσουν λοίμωξη. Αντίθετα, κατάρρευση του εντεροβλεννογονικού φραγμού συνοδεύεται από συστηματική λοίμωξη και σε ακραίες περιπτώσεις από σηψαιμία.

Διαβάστε επίσης ⇒ Πώς να κάνετε φυσικό καθαρισμό παχέος εντέρου στο σπίτι

Ο ρόλος της εντερικής μικροχλωρίδας

Φυσικά από τον πολυσχιδή ρόλο του πεπτικού συστήματος για τη γενικότερη υγεία δεν θα μπορούσε να λείπει η εντερική μικροχλωρίδα. Τα βακτήρια δηλαδή που εποικίζουν τον αυλό του παχέος εντέρου. Αρχικά, η μικροχλωρίδα του εντέρου ανταγωνίζεται για τα θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν εντός αυτού με τα παθογόνα βακτήρια που μπορεί να διέλθουν μέχρι το παχύ έντερο. Έτσι, αποτελούν και αυτά έναν ακόμη προστατευτικό μηχανισμό έναντι των τροφογενών λοιμώξεων.

Έπειτα, έχουν την ικανότητα να επιτελούν ζύμωση των φυτικών ινών που διέρχονται άπεπτες μέχρι το παχύ έντερο. Από τη ζύμωση αυτή παράγονται λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, όπως το βουτυρικό, το οξικό και το προπιονικό οξύ. Αυτά τα λιπαρά οξέα, ρυθμίζουν το pH του περιβάλλοντος του παχέος εντέρου, καθιστώντας το «αφιλόξενο» για τα βακτήρια που έχουν προσληφθεί με την τροφή. Ένα από αυτά όμως, το βουτυρικό, παίζει ακόμη πιο σημαντικό ρόλο για την ανθρώπινη υγεία καθώς φαίνεται να εμφανίζει αντικαρκινικές ιδιότητες.

Ο ρόλος της εντερικής μικροχλωρίδας όμως δεν περιορίζεται σε αυτά. Εμπλέκεται και στην εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων και ειδικότερα της αθηροσκλήρωσης. Αυτό γίνεται μέσω μιας ουσίας που ονομάζεται Ν-οξείδιο της τριμεθυλαμίνης και είναι γνωστή ως ΤΜΑΟ. Τα επίπεδα αυτής της ουσίας στον οργανισμό εξαρτώνται από το είδος των βακτηρίων που εποικίζουν το παχύ έντερο. Διαταραχή του είδους και του αριθμού τους (δυσβίωση), οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή τριμεθυλαμίνης (ΤΜΑ). Στη συνέχεια μετατρέπεται σε ΤΜΑΟ στο ήπαρ. Αυξημένα επίπεδα ΤΜΑΟ στο πλάσμα, επιταχύνουν την διεργασία της αθηροσκλήρωσης και αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων.

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα αποφασίσουμε να «προσέξουμε» την υγεία μας, ας βάλουμε το πεπτικό μας σύστημα σε προτεραιότητα με τον πιο εύκολο τρόπο. Προσέχοντας τις διατροφικές μας επιλογές.

Who Is Who

O Δήμζας Νικόλαος είναι Στρατιωτικός Κλινικός Διαιτολόγος, απόφοιτος της Στρατιωτικής Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων και πτυχιούχος της Κτηνιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καθώς και πτυχιούχος του τμήματος Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου. Κατέχει Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης σχετικά με την «Διατροφή στην Υγεία και τη Νόσο» από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.  Υποψήφιος Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού και υπηρετεί ως Διευθυντής του Διαιτολογικού Τμήματος του Στρατιωτικού Νοσοκομείου Λάρισας. Διατηρεί ιδιωτικό διαιτολογικό γραφείο στο κέντρο της Λάρισας.

Πηγή: Naturanrg127o, www.naturanrg.gr

Εγγραφείτε σήμερα!

Αποκτήστε απεριόριστη πρόσβαση στο ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ Περιεχόμενό μας

NaturaBUZZ

- Advertisement -

Νεα

Δείτε Επίσης