Τρία ελληνικά καταφύγια ζώων με ιδιαίτερο σκοπό Στην Ελλάδα υπάρχουν χιλιάδες καταφύγια και φιλοζωικές πρωτοβουλίες που σηκώνουν καθημερινά το βάρος της φροντίδας αδέσποτων ζώων συντροφιάς, γατών και σκύλων που εγκαταλείφθηκαν, κακοποιήθηκαν ή γεννήθηκαν στους δρόμους, αντιμετωπίζοντας φόλες, ασιτία και τροχαία.
◊Της Έλλης Στούρνα Vegan Life NGO Co FounderCommunications & Volunteers Manager
Παράλληλα, όμως, υπάρχει και μια λιγότερο ορατή, αλλά εξίσου -αν όχι περισσότερο- επείγουσα πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν κάποια άλλα ζώα. Κάποια ζώα που το σύστημα έχει μάθει να τα αποκαλεί «παραγωγικά», ζώα πρώην κτηνοτροφίας, όπως πρόβατα, κατσίκες, αγελάδες, γουρούνια, κότες, χήνες και γαλοπούλες. Ζώα που αντιμετωπίζονται ως μονάδες παραγωγής και όχι ως άτομα, και τα οποία σπάνια βρίσκουν δεύτερη ευκαιρία στη ζωή, ακόμη κι όταν διασωθούν από φωτιές, πλημμύρες, παράνομες εκτροφές ή κακοποίηση.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, τρία ελληνικά καταφύγια ξεχωρίζουν, επειδή επιλέγουν συνειδητά να δώσουν χώρο, χρόνο και πόρους και για αυτά τα ζώα, όχι ως εξαίρεση αλλά ως σταθερή δέσμευση. Για τη Φάρμα Βρούβα μάς μίλησε η Αλεξία, για την Ηθική Φάρμα ο Αλέξανδρος και για τη Vegan Farm, η Νικόλ. Οι ιστορίες τους είναι διαφορετικές, όμως συναντιούνται σε ένα κοινό σημείο: στην απόφασή τους να δείξουν στην πράξη ότι κάθε ζώο έχει δικαίωμα στη ζωή.
Ηθική Φάρμα
«Τα ζώα εδώ δεν υπάρχουν για να προσφέρουν κάτι»
Για την Ηθική Φάρμα μάς μίλησε ο Αλέξανδρος. Όπως μας είπε: «πρόκειται για έναν χώρο διάσωσης ζώων όλων των ειδών, όπου κανένα ζώο δεν το εκμεταλλευόμαστε με κανέναν τρόπο. Τα ζώα δεν υπάρχουν για να προσφέρουν κάτι ούτε για να εξυπηρετήσουν κάποιον σκοπό. Υπάρχουν απλώς για να ζουν, με σεβασμό και αξιοπρέπεια.»
Όπως μας αφηγήθηκε, «η αρχή δεν έγινε από κάποιο μεγάλο σχέδιο, αλλά από πέντε πίντσερ.»
Για τον ίδιο, αυτά τα σκυλιά δεν ήταν απλώς ζώα στη ζωή του, αλλά η οικογένειά του. Μέσα από τη συνύπαρξη μαζί τους έμαθε τι σημαίνει εμπιστοσύνη, αποδοχή και ενσυναίσθηση. Αναφερόμενος στα πέντε σκυλιά, είπε: «Μέσα από αυτά απέκτησα συνείδηση απέναντι σε όλα τα ζώα, όχι ως είδη ή κατηγορίες, αλλά ως ζωές με ίση αξία.»
Μιλώντας με τον Αλέξανδρο, μαθαίνουμε ότι στην Ελλάδα, η έννοια της «ηθικής φάρμας» δεν υπήρχε ως πλαίσιο. Το όνομα, λοιπόν, αυτό δεν επιλέχθηκε για επικοινωνιακούς λόγους, αλλά για να περιγράψει ξεκάθαρα έναν χώρο όπου δεν υπάρχει εκτροφή, παραγωγή ή οποιαδήποτε μορφή αξιοποίησης των ζώων για κάποιο σκοπό. Έναν χώρο όπου η συνύπαρξη αντικαθιστά την εκμετάλλευση και η ευθύνη την ιδιοκτησία. Η Ηθική Φάρμα, με βάση τον δημιουργό της, γεννήθηκε από την ανάγκη να μετατραπεί η αγάπη που ο ίδιος έλαβε, σε πράξη. Κάθε ζώο που βρίσκεται εκεί δεν «σώζεται» απλώς, αλλά αναγνωρίζεται ως άτομο, με δικαίωμα στη ζωή, στον χώρο και στον χρόνο του.
Από τα πιο γνωστά ζώα της Ηθικής Φάρμας είναι ο Κολλαρίνος, ένα μικρό γουρουνάκι που διασώθηκε από παράνομη εκτροφή και ήταν από τα πρώτα ζώα που βρήκαν καταφύγιο στη φάρμα.
Ο Κολλαρίνος δεν είχε δει ποτέ ουρανό. Γεννήθηκε και μεγάλωσε μέσα σε τέσσερις τοίχους, χωρίς φως και χωρίς χώρο, περιμένοντας απλώς τη στιγμή που θα εκμεταλλευτούν τη ζωή του. Σήμερα ζει ελεύθερος στη φάρμα και η ιστορία του έχει συγκινήσει πολύ κόσμο, σε βαθμό που μετατράπηκε σε βιωματικό παραμύθι βασισμένο στη δική του πραγματική διαδρομή. Όπως λέει ο Αλέξανδρος, η δική τους πλευρά (του ίδιου και της συζύγου του, Γιώτας) ήταν απλή: να μην του στερήσουν τίποτα.
Όσα άτομα θέλουν να στηρίξουν το έργο της Ηθικής Φάρμας μπορούν να το κάνουν με πολλούς τρόπους, είτε με προσφορά ζωοτροφών, είτε με οικονομική δωρεά, είτε με αγορά από το e-shop της φάρμας που στηρίζει άμεσα την καθημερινή της λειτουργία. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα φιλοξενίας, καθώς αναλαμβάνονται και περιπτώσεις προσωρινής φροντίδας ζώων. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντική είναι και η διάδοση του έργου τους. Το να μοιράζεται κανείς τις ιστορίες των ζώων και να ανοίγει τον διάλογο γύρω από τη συνύπαρξη και τον σεβασμό είναι συχνά εξίσου πολύτιμο με κάθε υλική βοήθεια. Όπως λέει ο Αλέξανδρος κλείνοντας, «Το να γεννηθείς άνθρωπος είναι τύχη. Το να γίνεις όμως είναι επιλογή.»
@Μάθε περισσότερα για το έργο της Ηθικής Φάρμας και στήριξέ την εδώ: https://ethicalfarm.org/
Vegan Farm
«Χαμένοι αγώνες είναι μόνο αυτοί που δεν δίνουμε»
Για τη Vegan Farm μάς μίλησε η Νικόλ. Όπως αφηγήθηκε, «η Vegan Farm ξεκίνησε ως αυτοοργανωμένη αντισπισιστική συλλογικότητα το καλοκαίρι του 2022, μέσα σε ένα περιβάλλον ακτιβισμού, διασώσεων άστεγων ζώων και πολιτικής συνείδησης. Εκείνη την περίοδο, η συλλογικότητα βρέθηκε για πρώτη φορά αντιμέτωπη με την ανάγκη να περιθάλψει ζώα που είχαν διασωθεί από κτηνοτροφική παραγωγή, από ένα φλεγόμενο παράνομο μαντρί. Η απόφαση ήταν να μη διασωθούν προσωρινά, αλλά για πάντα, ώστε να τους χαριστεί μια ελεύθερη και ασφαλής ζωή.»
Όπως λέει η Νικόλ, τότε δεν υπήρχε πλήρης επίγνωση του πόσο δύσκολος αγώνας ήταν αυτός που ξεκινούσε, αλλά ούτε και ξεκάθαρη εικόνα για το πού θα οδηγούσε αυτό το εγχείρημα. Υπήρχε όμως μια υπόσχεση: Τα τρία άτομα που ξεκίνησαν αρχικά, δεσμεύτηκαν ότι δεν θα προδώσουν τα πλάσματα που σώθηκαν. Παράλληλα, η συλλογικότητα συνέχισε την αντισπισιστική της δράση στο πεδίο, με πλήρη πολιτική συνείδηση.
Το καλοκαίρι του 2023, στις μεγάλες πυρκαγιές της Αττικής, ο χώρος της Vegan Farm στην Ανατολική Αττική τυλίχτηκε στις φλόγες και καταστράφηκε. Με τεράστια αλληλέγγυα προσπάθεια, μέλη της συλλογικότητας και φίλοι κατάφεραν να διασώσουν όλα τα ζώα. Εκείνη τη στιγμή, προέκυψαν δύο αναγκαιότητες: Η πρώτη ήταν να δημιουργηθεί ένας νέος, μεγαλύτερος χώρος από την αρχή. Η δεύτερη ήταν να επιστραφεί όλη αυτή η αλληλεγγύη στο πεδίο, με την ομάδα να συμμετέχει πλέον ενεργά σε διασώσεις, ιδιαίτερα ζώων που το σύστημα χαρακτηρίζει «παραγωγικά» και τα οποία είναι συχνά τα πιο βασανισμένα από όλα.
Από τις πιο συγκλονιστικές ιστορίες είναι εκείνη του Flame, ενός γουρουνιού που διασώθηκε με εκτεταμένα εγκαύματα.
Η μεταφορά του έγινε με αυτοσχέδιους ιμάντες από σεντόνια, ενώ η νοσηλεία του αποτέλεσε μια πρωτόγνωρη εμπειρία ακόμη και για τους γιατρούς. Όταν έφτασε στη Vegan Farm και άρχισε να παίζει στη λάσπη, μόνος του, η εικόνα αυτή χαράχτηκε ανεξίτηλα στη μνήμη όσων ήταν εκεί. Σήμερα, βλέποντάς τον να τρέχει ανέμελος, η Νικόλ λέει πως νιώθει πλέον ότι «χαμένοι αγώνες είναι μόνο αυτοί που δεν δίνουμε.»
Η συλλογικότητα μεγάλωσε, ενισχύθηκε με νέα άτομα και απέκτησε εν νομική μορφή σε συνεργασία με τα Αδεσποτάκια Ζωγράφου, καθώς δεν γινόταν αλλιώς. Η λειτουργία της βασίζεται σε συνελεύσεις και συναποφάσεις, αφού πλέον δεν πρόκειται για μια παρέα, αλλά για έναν οργανισμό που φροντίζει εκατοντάδες ζώα. Σήμερα, στη Vegan Farm ζουν περισσότερα από 250 ζώα, ενώ άλλα 50 περιθάλπονται στην πόλη. Πρόκειται για έναν αγώνα που απαιτεί τόσο οικονομικούς πόρους όσο και ενεργή συμμετοχή στη φροντίδα. Οι δωρεές υπάρχουν, αλλά δεν είναι ποτέ αρκετές. Υπάρχουν άνθρωποι που δουλεύουν δύο δουλειές για να στηρίξουν το καταφύγιο. Κυρίως όμως υπάρχει η ανάγκη για συμμετοχή της κοινότητας.
Όπως λέει η Νικόλ, η αφοσίωση σε αυτά τα πλάσματα και η υπόσχεση να συνεχίσουν, ακόμη και σε φωτιές, καύσωνες, πλημμύρες και κακοποιήσεις, είναι αυτό που κρατά τη Vegan Farm ζωντανή.
@Βρες την Vegan Farm και στήριξε το έργο της: https://linktr.ee/veganfarm.gr
Φάρμα Βρούβα
Για τη Φάρμα Βρούβα μάς μίλησε η Αλεξία. Η φάρμα ξεκίνησε το 2011 στην Αίγινα, χωρίς σχέδιο, από τη συμπόνια μιας ομάδας φιλόζωων για τα αδέσποτα του νησιού. Αρχικά φιλοξενούσαν γάτες και σκύλους σε ένα χωράφι μέσα στο πευκοδάσος. Σταδιακά όμως άρχισαν να καταφθάνουν και άλλα ζώα στο καταφύγιο. Πρώτα κάποια πρόβατα, μετά ένα πόνυ, δύο άλογα, κάποιες κότες. Όταν προστέθηκε στην ομάδα η Ελπίδα, η αγελάδα, η ομάδα πίσω από το εγχείρημα συνειδητοποίησε ότι αυτό που είχε δημιουργηθεί πλέον ήταν μια φάρμα-καταφύγιο.
Την ιστορία της Ελπίδας αφηγήθηκε η διασώστριά της, η Κωνσταντίνα. Όπως περιέγραψε, έμαθε τυχαία για μια αγελάδα που επρόκειτο να σφαχτεί μέσα σε λίγες ημέρες. Ο ιδιοκτήτης της, λόγω ηλικίας και οικονομικής αδυναμίας, είχε ήδη αρχίσει να ξεφορτώνεται τα ζώα του ένα-ένα. Η ιδέα να ανοίξει μια σελίδα στο Facebook για να συγκεντρώσει τα χρήματα ώστε να την αγοράσει της φαινόταν απίθανη, όμως δεν είχε τίποτα να χάσει. Η ανταπόκριση του κόσμου ήταν άμεση και μέσα σε τέσσερις ημέρες συγκεντρώθηκε όλο το ποσό που απαιτούνταν.
Η διάσωση της Ελπίδας δεν ήταν απλή.
Η Κωνσταντίνα δεν είχε καμία προηγούμενη εμπειρία με ζώα φάρμας. Έπρεπε να μάθει από την αρχή για τη διατροφή, τις ανάγκες και τη συμπεριφορά μιας αγελάδας. Η Ελπίδα ήταν ένα ζώο γεμάτο περιέργεια και ενέργεια, που έτρωγε λουλούδια, άνοιγε βρύσες με τη γλώσσα της και αναζητούσε συνεχώς επαφή. Με τον καιρό, η συνύπαρξη αυτή αποκάλυψε για την Κωνσταντίνα κάτι βαθύτερο. Η Ελπίδα δεν διέφερε σε τίποτα από έναν σκύλο ή μια γάτα ως προς τη νοημοσύνη, τη συναισθηματική σύνδεση και την ανάγκη για φροντίδα.
Παράλληλα, η διασώστριά της ήρθε αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά απαιτητική γραφειοκρατική διαδικασία όταν χρειάστηκε να την μεταφέρει στη Φάρμα. Η μεταφορά μιας αγελάδας απαιτεί έγγραφα, εμβολιασμούς, καραντίνα και ειδικό μεταφορέα. Η όλη διαδικασία διήρκεσε περισσότερους από τρεις μήνες και συνοδεύτηκε από αναμονή, κόστος και έντονη αβεβαιότητα. Τελικά, η Ελπίδα μεταφέρθηκε στη Φάρμα Βρούβα, όπου ζει σήμερα με ασφάλεια.
Η Αλεξία μίλησε και η ίδια για την προσωπική της εμπειρία.
Όπως επεσήμανε, μέσα από τη φροντίδα αυτών των ζώων, οι άνθρωποι της φάρμας άλλαξαν και οι ίδιοι. Τα ζώα έγιναν δάσκαλοι. Τους ξαναθύμισαν την καλοσύνη, τη συνεργασία και την άνευ όρων αγάπη. Τους έβαλαν στον δρόμο του vegan τρόπου ζωής και μιας πιο ειρηνικής, οικολογικής διαβίωσης. Η Φάρμα Βρούβα συνεχίζει να στηρίζεται από τον κόσμο μέσα από οικονομική ενίσχυση, εικονικές υιοθεσίες, υιοθεσίες σκύλων και εθελοντική εργασία. Όπως τονίζουν τα μέλη της, αν ο καθένας που εκτιμά το έργο τους κάνει μια μικρή κίνηση, τα ζώα θα που μένουν στο καταφύγιο θα παραμείνουν ασφαλή.
@Μάθε περισσότερα για την Φάρμα Βρούβα και στήριξε το έργο της: https://www.vrouvafarm.org/el
Όταν η διάσωση γίνεται στάση ζωής
Μέσα από τις ιστορίες αυτών των ζώων και των ανθρώπων που επέλεξαν να σταθούν δίπλα τους, γίνεται φανερό ότι οι αγελάδες, τα γουρούνια, οι κατσίκες, τα πρόβατα και οι κότες δεν είναι «παραγωγικές μονάδες», αλλά άτομα με χαρακτήρα, ανάγκες και δικαίωμα στη ζωή. Ζώα που, όταν τους δοθεί χώρος και φροντίδα, αποκαλύπτουν πόσα πολλά έχουμε ακόμη να μάθουμε από την συνύπαρξή μας μαζί τους.
Διαβάστε ακόμα ⇒ Νότιο Σέλας του Παραδείσου
Η Ηθική Φάρμα, η Vegan Farm και η Φάρμα Βρούβα δεν είναι οι μόνες δομές που διασώζουν ζώα πρώην κτηνοτροφίας στην Ελλάδα. Επιλέχθηκαν όμως γιατί έχουν εστιάσει συνειδητά και σταθερά το έργο και το μήνυμά τους σε αυτές ακριβώς τις ζωές. Η προσπάθειά τους είναι απαιτητική, διαρκής και συχνά αόρατη, και αξίζει να την στηρίξουμε.
