Βιταμίνη Β12, μία εξαιρετικής σημασίας βιταμίνη για τους φυτοφάγους / βίγκαν
◊Της Ηλιάνας Βενέρη, Βιολόγου, BSc, MSc
Η βιταμίνη B12 είναι ένα από τα πιο κρίσιμα θρεπτικά συστατικά για την ευημερία του οργανισμού μας. Διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, εξασφαλίζοντας την ομαλή μεταφορά οξυγόνου σε όλα τα κύτταρα του σώματος και προλαμβάνοντας την αναιμία. Επιπλέον, είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος, καθώς προστατεύει τη μυελίνη που περιβάλλει τα νεύρα και υποστηρίζει τη γνωστική λειτουργία, τη μνήμη και τη συγκέντρωση. Η B12 συμβάλλει επίσης στο μεταβολισμό της ενέργειας, μετατρέποντας τα τρόφιμα σε χρήσιμη ενέργεια και μειώνοντας την κόπωση. Τέλος, υποστηρίζει την ψυχική υγεία, βοηθώντας στη ρύθμιση της διάθεσης και στην πρόληψη καταθλιπτικών συμπτωμάτων, ενώ ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και προάγει την υγεία της καρδιάς μειώνοντας τα επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα.
Η υγεία του ανθρώπινου οργανισμού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επαρκή πρόσληψη βιταμινών.
Η βιταμίνη Β12 (κοβαλαμίνη) είναι μια εξαιρετικά σημαντική υδατοδιαλυτή βιταμίνη για τον ανθρώπινο οργανισμό. Συμμετέχει, μεταξύ άλλων, στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού και ανοσοποιητικού συστήματος, στην καλή ψυχολογία, στη σύνθεση του DNA και στη δημιουργία νέων κυττάρων ιδιαίτερα των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά οξυγόνου στο αίμα [1,2].
Επιπλέον, η βιταμίνη Β12 διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο φυσιολογικό μεταβολισμό της ομοκυστεΐνης, ενός αμινοξέος το οποίο, όταν συσσωρεύεται στο αίμα, μπορεί να προκαλέσει φραγμό των αρτηριών οδηγώντας σε προβλήματα όπως αρτηριοσκλήρυνση, ενώ πολύ υψηλά επίπεδα μπορούν να αυξήσουν το κίνδυνο καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Η βιταμίνη Β12 βοηθάει στη διάσπαση της ομοκυστεΐνης, μετατρέποντάς την σε δύο άλλα αμινοξέα που μπορούν να αξιοποιηθούν από τον οργανισμό [3]. Παράλληλα, συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης, καθώς και στη παραγωγή ενέργειας [1].
Πιθανή ανεπάρκεια και συμπτώματα
Άτομα με πολύ χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Β12 ενδέχεται να παρουσιάσουν συμπτώματα όπως έντονη εξάντληση, μυϊκή αδυναμία, στομαχικές διαταραχές, προβλήματα μνήμης, συγκέντρωσης και όρασης, αλλαγές στη διάθεσή τους, καθώς και ένα τύπο αναιμίας που ονομάζεται μεγαλοβλαστική και συχνά οφείλεται σε ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 και βιταμίνης Β9 [2,3].
Πώς να καλύψεις τις ανάγκες σου σε Β12
Η χορτοφαγική και η αυστηρώς χορτοφαγική (vegan) διατροφή έχουν αποκτήσει σημαντική δημοφιλία τα τελευταία χρόνια. Πολλοί τις επιλέγουν για περιβαλλοντικούς λόγους, για ζητήματα ηθικής ή θέματα που σχετίζονται με την ευζωία των ζώων ή ως προσωπική διατροφική προτίμηση [4].
Η βιταμίνη Β12 απαντάται κυρίως σε ζωικής προέλευσης τρόφιμα. Συνεπώς, άτομα που καταναλώνουν κρέας και ψάρι και άλλα ζωικά προϊόντα, διαθέτουν πληθώρα διατροφικών επιλογών για επαρκή πρόσληψη βιταμίνης Β12. Aπό την άλλη, όσοι ακολουθούν μία χορτοφαγική διατροφή, μπορούν, ενδεχομένως, να συμπεριλάβουν στη διατροφή τους τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Αντίθετα, τα άτομα που επιλέγουν μια vegan διατροφή έχουν πιο περιορισμένες επιλογές, όπως είναι η διατροφική μαγιά και ορισμένα φυτικά ροφήματα και δημητριακά εμπλουτισμένα με βιταμίνη Β12 [4,5].
Για τον λόγο αυτό, συχνά σε άτομα που δεν καταναλώνουν τρόφιμα ζωικής προέλευσης συνίσταται ως η πλέον πρακτική και αποτελεσματική λύση, η λήψη βιταμίνης Β12 μέσω συμπληρωμάτων διατροφής [5]. Οι 4 βασικές μορφές που κυκλοφορούν στην αγορά ως συμπληρώματα διατροφής είναι η μεθυλοκοβαλαμίνη, η κυανοκοβαλαμίνη, η αδενοσυλοκοβαλαμίνη και η υδροξοκοβαλαμίνη, με τις δύο πρώτες να είναι η πιο διαδεδομένες [6].
Ποια μορφή συμπληρώματος Β12 να επιλέξω;
Κάποιος που θέλει να επιλέξει ένα συμπλήρωμα διατροφής βιταμίνης Β12 ενδέχεται να αναρωτηθεί ποια μορφή είναι η καταλληλότερη. Φαίνεται ότι η μορφή που συχνά συνιστούν οι επαγγελματίες υγείας είναι η μεθυλοκοβαλαμίνη. H μεθυλοκοβαλαμίνη είναι μία φυσική, βιολογικά ενεργή μορφή βιταμίνης Β12 που πέρα από τα τρόφιμα, μπορούμε να τη βρούμε και σε μορφή συμπληρώματος. Το βασικό της πλεονέκτημα είναι ότι παρουσιάζει τη μεγαλύτερη βιοδιαθεσιμότητα, δηλαδή απορροφάται καλύτερα και παραμένει στον οργανισμό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, ως ενεργή μορφή, μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα χωρίς να απαιτείται μετατροπή από το σώμα [6,7].
Η βιταμίνη Β12 της καναδικής εταιρείας Natural Factors διαθέτει ένα συμπλήρωμα βιταμίνης Β12 ως μεθυλοκοβαλαμίνη σε μορφή υπογλώσσιων δισκίων που εξασφαλίζει άμεση απορρόφηση και δράση. Όπως όλα τα προϊόντα Natural Factors είναι ελεγμένο για πάνω από 800 τοξικές ουσίες που είναι γνωστό ότι μπορούν να εισέλθουν στη διατροφική αλυσίδα, από το φημισμένο, ανεξάρτητο, αναλυτικό εργαστήριο ISURA.
Βιβλιογραφία:
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex:32012R0432
- https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-vitamin-b12/art-20363663
- https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/23160-megaloblastic-anemia
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10030528/
- https://www.nhs.uk/live-well/eat-well/how-to-eat-a-balanced-diet/the-vegan-diet/
- https://int.livhospital.com/b12-without-cyanocobalamin/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5312744/





