Υδατικό αποτύπωμα: Εντοπίζοντας τη μαύρη τρύπα του «λευκού» χρυσού

Υδατικό αποτύπωμα: Εντοπίζοντας τη μαύρη τρύπα του «λευκού» χρυσού

Αναρτήθηκε στις: Κατηγορίες: Περιβάλλον

22 Μαρτίου: Παγκόσμια ημέρα νερού, ημέρα γιορτής για το πολυτιμότερο αγαθό στη ζωή ή ημέρα αγανάκτησης για την απουσία προστασίας και σωστής διαχείρισής του;

της Μαρίας Γκέκα

Σκεφθείτε…

Πηγαίνετε σπίτι σας σήμερα και ανακαλύπτετε ότι η παροχή νερού είναι κλειστή. Πώς και πόσο θα σας επηρεάσει η έλλειψη νερού; Μήπως νιώθετε ότι γυρίσατε 100 χρόνια πίσω, ότι ζείτε σε συνθήκες τριτοκοσμικές;
Κι όμως τα παραπάνω δεν αποτελούν σενάρια επιστημονικής φαντασίας αφού ως χώρα έχουμε το δεύτερο μεγαλύτερο υδατικό αποτύπωμα παγκοσμίως.

Υδατικό αποτύπωμα. Τι είναι;

Το υδατικό αποτύπωμα είναι ένας δείκτης της κατανάλωσης ύδατος, που εξετάζει τόσο την άμεση όσο και έμμεση χρήση του νερού του καταναλωτή ή του παραγωγού. Το υδατικό αποτύπωμα ενός ατόμου, μίας κοινότητας ή επιχείρησης ορίζεται ως ο συνολικός όγκος του γλυκού νερού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνονται από το άτομο ή την κοινότητα ή παράγονται από την επιχείρηση.
Σε όλο τον κόσμο η κατανάλωση του νερού αυξάνεται. Η διαθεσιμότητα του βασικού στοιχείου ζωής, όπως το νερό, είναι πιθανό να γίνει ένα από τα πλέον επείγοντα και αποσταθεροποιητικά ζητήματα στα χρόνια που έρχονται. Στηριζόμενοι στην παρούσα αύξηση της ζήτησης, το οικονομικά εκμεταλλεύσιμο νερό θα εξαντληθεί σύντομα σε ορισμένες κρίσιμες περιοχές. Αυτή τη στιγμή, 1,1 δις συνάνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε νερό, ενώ εκτιμάται ότι το 2020 το 35% του παγκόσμιου πληθυσμού θα υποφέρουν από λειψυδρία ή ξηρασία.
Το πολύτιμο αγαθό που δίνει ζωή, το πολύτιμο αγαθό που η κλιματική αλλαγή και οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες έχουν σημαντικά επιβαρύνει. Όσοι βρίσκονται σε περιοχές με νερό σε καλή κατάσταση πρέπει να νιώθουν πολύ τυχεροί, γιατί περισσότεροι από 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο δεν έχουν τρεχούμενο νερό στο σπίτι τους. Μάλιστα, σε μερικές περιοχές της Αφρικής, γυναίκες και παιδιά μεταφέρουν έως και 20 λίτρα νερού, συχνά για πάνω από 5 ώρες, από τις πλησιέστερες πηγές τροφοδοσίας. Αντίθετα, στις βιομηχανοποιημένες χώρες, το μέσο αστικό σπίτι των 4,6 ατόμων χρησιμοποιεί 640 λίτρα νερού ημερησίως.

Τροφές με υψηλό υδατικό αποτύπωμα

Το νερό δεν είναι ανεξάντλητο. Η σωστή χρήση του στην άρδευση και την ύδρευση είναι απαραίτητη. Η μεγαλύτερη κατανάλωση νερού εντοπίζεται στη γεωργία (70%) .Όμως πέρα από την κατανάλωση που βλέπουμε (νερό για πότισμα, νερό για πόση), υπάρχει και το νερό που ξοδεύεται χωρίς να το βλέπουμε. Αφορά βιομηχανικές διεργασίες, παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών, κτηνοτροφικές δραστηριότητες κ.τ.λ. Τα τρόφιμα παντός είδους χρειάζονται νερό για να παραχθούν και να επεξεργαστούν πριν φτάσουν στο τραπέζι μας. Κάποια τρόφιμα χρειάζονται πολύ, πάρα πολύ νερό! Κάποια άλλα όχι και τόσο.

Η WWF ετοίμασε για εμάς ένα infographic για το υδατικό αποτύπωμα διάφορων τροφίμων. Το νερό δηλαδή που χρειάζονται για να παραχθούν. Στην πρώτη τριάδα βρίσκονται η σοκολάτα, το βοδινό και τα γαλακτοκομικά, ενώ αρκετά πιο χαμηλά βρίσκονται φρούτα και λαχανικά. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Γιατί κάποια τρόφιμα χρειάζονται πολύ λιγότερο νερό για να παραχθούν σε σχέση με άλλα;

Οι επιστήμονες του Water Footprint Network, του διεθνούς μη κερδοσκοπικού οργανισμού που μάχεται υπέρ μιας βιώσιμης, δίκαιης και αποτελεσματικής χρήσης των πόρων γλυκού νερού παγκοσμίως μας εξηγούν: για να πάρουμε 200 κιλά βοδινού κρέατος θα πρέπει να καταναλωθούν 1.300 κιλά ζωοτροφής (σιτάρι, βρώμη, σόγια κ.τ.λ.), 7.200 κιλά σανό και πρασινάδα από βοσκοτόπους, 24.000 λίτρα νερού που θα πιει το ζωντανό και 7.000 λίτρα νερού για άλλες πράξεις που περιλαμβάνουν π.χ. την καθαριότητα του ζώου ή τη μετέπειτα επεξεργασία του κρέατος.

YdatikoApotipoma_foodΡεκόρ σπατάλης νερού στην Ελλάδα

Το δεύτερο υψηλότερο υδατικό αποτύπωμα στον κόσμο έχει η χώρα μας, κυρίως λόγω της μεγάλης κατανάλωσης νερού στη γεωργία, που υπολογίζεται στα 14,8 δισ. κυβικά μέτρα το χρόνο. Εκτός από προφανείς επιπτώσεις για το περιβάλλον, η σπατάλη νερού στη χώρα μας πλήττει και την κερδοφορία των παραγωγών.
Σύμφωνα με το Εργαστήριο Υγειονομικής Τεχνολογίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) «το υδατικό αποτύπωμα της χώρας είναι 2.390 κυβικά μέτρα ανά κάτοικο ανά έτος». Το μέσο υδατικό αποτύπωμα στον κόσμο είναι 1.240 κυβικά, ενώ των ΗΠΑ είναι 2.840 κυβικά ανά κάτοικο ετησίως. «Ακόμη κι αν ληφθούν υπόψη οι κλιματολογικές συνθήκες, το παράδειγμα άλλων χωρών, όπως είναι το Ισραήλ με τα 1.600 κυβικά μέτρα ανά κάτοικο ανά έτος, υποδηλώνει μεγάλα περιθώρια μείωσης μέσω συνετών πρακτικών που θα ελαχιστοποιούν τις απώλειες νερού και τις δαπάνες». Ακόμη, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Δικτύου Μεσόγειος SOS, Βαγγέλη Κουκιάσα, τα νησιά (κυρίως οι Κυκλάδες) και αγροτικές περιοχές, όπως ο θεσσαλικός κάμπος, βρίσκονται πλέον σε κατάσταση μη αναστρέψιμης, μόνιμης λειψυδρίας. Και αυτό, όπως προσθέτει, συμβαίνει διότι η διαθέσιμη ποσότητα του νερού συνεχώς περιορίζεται.

Η χρήση του νερού εντατικοποιείται, ενώ η δυνατότητα διαχείρισης των προσφερόμενων υδατικών πόρων με την υφιστάμενη υποδομή και τον υπάρχοντα σχεδιασμό διαρκώς μειώνεται.
Μεγάλες απώλειες νερού, ωστόσο, έχουμε τόσο στην ύδρευση όσο – κυρίως – και στην άρδευση. Σύμφωνα με την υπεύθυνη Υδατικών Πόρων της περιβαλλοντικής οργάνωσης Μεσόγειος SOS, Κλειώ Μονοκρούσου, οι απώλειες στα δίκτυα ύδρευσης στην Ελλάδα κυμαίνονται από 10% έως και 50% . Δηλαδή χάνεται έως και η μισή ποσότητα νερού από τον ταμιευτήρα μέχρι τη χρήση. Στα δίκτυα άρδευσης οι απώλειες είναι μεταξύ 30% και 80%. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του θεσσαλικού κάμπου, όπου το αρδευτικό σύστημα συμπληρώνει σχεδόν 50 χρόνια, με τις απώλειες του νερού από το δίκτυο, πριν δηλαδή φθάσει το νερό στο χωράφι, να ξεπερνούν το 60%.

Υπάρχουν τρόποι μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος;

Στη σημερινή εποχή είναι αδιανόητο να σταματήσουμε να παράγουμε βασικά για τη διαβίωσή μας τρόφιμα. Ιδίως από τη στιγμή μάλιστα που λόγω οικονομικών συνθηκών βρίσκεται εν μέσω μιας τεράστιας διατροφικής κρίσης. Η αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της υιοθέτησης νέων μεθόδων αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση για την παγκόσμια γεωργία. Από κάτι τέτοιο όχι μόνο θα εξαρτηθεί η επιβίωση και η ανάπτυξή της, αλλά και η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων και αγαθών, όπως βέβαια και το υδατικό αποτύπωμα.

Εμείς μπορούμε να κάνουμε κάτι;

Ναι, μπορούμε! Λογική χρήση νερού σε κάθε δραστηριότητα είναι η πρώτη πράξη (στο ντους, στο πλύσιμο των πιάτων, στο πότισμα φυτών κ.τ.λ). Εξίσου σημαντική πράξη είναι ο περιορισμός της κατανάλωσης τροφών με μεγάλο υδατικό αποτύπωμα. Κάντε την αρχή μειώνοντας κατά πολύ την κατανάλωση γλυκών ή/και μειώνοντας κατά μια μερίδα το κρέας και τα γαλακτοκομικά. Εξάλλου, η λελογισμένη κατανάλωση κρέατος, γαλακτοκομικών και γλυκών δεν θα βοηθήσει μόνο το περιβάλλον, αλλά και την υγεία καθώς και την τσέπη μας.

Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε τα πάντα μονομιάς. Ακόμα και οι μικρές πράξεις, αν αγκαλιαστούν από πολλούς, μπορούν να φέρουν μεγάλα αποτελέσματα!

Υπολογίστε το δικό σας υδατικό αποτύπωμα
http://www.waterfootprint.org/?page=cal/WaterFootprintCalculator

Πηγή: NaturaNrg #58

Sas-endiaferei_arrow

Τι τρέχει με το ελληνικό νερό

Τα 7 θαύματα του νερού

22 Μαρτίου Παγκόσμια Ημέρα Νερού – Αλήθειες και ψέματα για το διάφανο χρυσό

Αννυ Μητροπούλου: Γιορτάζοντας (;) και φέτος την παγκόσμια Ημέρα για το Νερό

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *